|
Sequitur tertia clausula in qua tractatur de elemento aquae, quod in
ordine rerum, tertium post ignem ponitur in procreatione secundum
sociatur. Quantum enim attinet ad dispositionem et ordinem rerum, primum
et supremum locum ignis possidet; aer secundum igni proximum. Postea
aqua tertium vendicat locum; novissimo et imo loco terra residet. In his
quatuor ignis et aqua, natura quidem maxime repugnantia confoederatione
tamen aequabili amica, omnium nascentium origo sunt. Et ideo si locum
vel naturam attendimus, a se invicem duo haec disparata cernimus. Si
efficientiam respicimus, proxima sibi utraque et amica invenimus. Igitur
de elemento aquae, quod alterum cum igne fomentum vitale praebet
nascentibus, quasi post ignem, et aerem tertio, vel cum igne secundo
inter rerum mutabilium naturas tacendum non fuit. Et idcirco hujus
quoque circuitum, et excursum in res sensibiles procreandas describit,
dicens: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat. Et causam
statim adjungit, quare non redundet mare omnibus in se fluminibus
receptis: Quia scilicet rursum ad locum unde exeunt flumina revertuntur,
ut iterum fluant. Ductus enim aquarum per omne corpus terrae
intrinsecus, et deforis in modum venarum humorem trahunt, ut
aequabiliter irrigatio in omnem partem diffundatur. Haec autem infusio
ut jugis et perpetua esse possit, idcirco aquarum cursus in orbem
dispositus est, et in illa perenni circuitione, ut nunquam deficiat quod
desuper infunditur; quantum in parte altera deorsum fluit, tantum in
altera parte per occultos meatus ad ortum revocatur. Sic et cibus
corporis quodam circuitu fertur, et primum a palato in alvum descendens,
ac deinde in secessum pertransiens, et in ipso ejus transitu, quasi
quadam instillatione naturae, deficienti nutrimentum subjicitur, quo
evaporato et exinanito, necesse est rursum ut membris fatiscentibus
reparandis edendi subsidio concurratur. Quasi ergo circulus renascentis
semper indigentiae in suam originem recurrens ducitur; quia dum sine
cessatione quod sumptum est praeterit, semper iterato sumi necesse est,
quod supplendo defectui substantiam ministrare possit. Quale ergo
nutrimentum substantia cibi assidua iteratione alendo corpori subjicit:
tale omnino elementorum refluxio nutrimentum in terrae corpore
procreandis fetibus seminibusque vivificandis infundit. Hoc ignis, hoc
aqua, hoc aer perpeti accessu et recessu sine intermissione agere non
cessant, ut semper accidentia repleant et recedentia evacuent ut quia
subsistere non potest vigor infusionis praeteritae ex necessitate denuo
iteretur irrigatio plenitudinis reparandae. Quam ergo rerum alimenta
fiduciam perpetis subsistentiae praestare poterunt, cum in rebus omnibus
sic semper sine cessatione, et reparantia transeant, et deficiant
reparata? Licet enim huic defectui qualemcunque consolationem praestare
videatur repetita infusio; magna tamen est miseria semper ad indigentiam
accipere, et nunquam indigentia accipiendi posse carere. Unde manifestum
est quod omnia transitoria, et caduca vana sunt, quae a sui status
soliditate jugiter, vel transitu vel defectu inanescunt. Magnum ergo hic
spectaculum sanctis mentibus praeparatum est, quae norunt ex visibilibus
trahere invisibilium cognitionem. Quae norunt dicere Creatori suo: Omnia
in sapientia fecisti, Domine (Psal. CIII). Delectasti me, Domine, in
factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata
sunt opera tua, Domine, nimis profundae factae sunt cogitationes tuae
(Psal. XCI).
|
|
