|
Et tamen in his ipsa vanitas quasi per quosdam gradus ad incrementum
consurgit, et corruptio velut a modico excrescens, paulatim aucta semper
in pejus procedit. Nam in eis prima origo vanitatis invenitur,
curiositas, deinde cupiditas, postremo voluptas. Inter quas prima quidem
ad concupiscentiam oculorum pertinet; secunda ad ambitionem saeculi;
tertia ad concupiscentiam carnis. Per quas videlicet vanitates humanus
animus a summa veritate defluens in tantum praecipitatur, ut carnalibus
tandem desideriis pressus totusque voluptatum illecebris devinctus suae
originis non solum per se reminisci non valeat, sed nec admonitus quidem
velle possit aut non esse quod male est, aut esse quod male non est. Nam
quod est, male est, et quod esse deberet, male non est. Et quod vult aut
non esse, quod est, aut esse quod non est: hoc utroque pejus est. Hoc
igitur noster Ecclesiastes exemplo sui demonstrare hic incipit, scilicet
qualiter humanus animus per hos errorum gradus a summa veritate in
vanitatem corruat, et ipso suo vitio se propellente semper in deterius
eat. Veritati enim inhaerere, et ipsam propter se diligere veritatem,
verum bonum ejus esse debuerat. Cum ergo veritatem deserit et se ab
illa, adversionem mentis deflectit, hanc primum repulsus, erroris sui
poenam patitur, ut ipsam quam in se, et propter se amare noluit
veritatem, jam pro vanitate quaerere incipiat, et quia desiit illud unum
contemplari in quo omnia videret, modo non tam veritatem quam novitatem
affectans, multa scire concupiscat. Quia enim illam in qua vera mentis
refectio est internam contemplationem perdidit, in earum, quae foris
sunt rerum cognitione quasi cibum intelligentiae esuriendo requirit. Sed
quia in eis, quae extrinsecus apparent universis nequaquam perfecta
cognitio veritatis inveniri potest, incipit miser defectus sui aerumna
languens, quasi quodam fastidio de aliis semper ad alia appetenda
discurrere, et priora abjiciens quasi vacua, et sterilia sperat se
desiderii sui effectum in iis quae supersunt posse obtinere, tam stultus
et caecus, ut cum se in iis semper frustrari videat, nec unquam ad
desiderii finem pertingere, nequaquam tamen haec aliquando quasi vana et
infructuosa cesset ambiri. Sed hujus tam impudentis desiderii et stultae
curiositatis, qua se in cognitione visibilium rerum supervacue extendit,
et sui Creatoris cognitionem in qua sola vera beatitudo constat, aut
habitam negligit, aut non habitam quaerere dissimulat, justa tamen poena
subsequitur; quoniam ibidem ubi perverse delectationem quaerit, nihil
praeter dolorem et spiritus afflictionem invenit. In tanta enim
occupatione majorem viribus difficultatem reperiens, quasi quodam
pondere anxietatis suae opprimitur, quia dum eum ad quaerendam in
hujusmodi sapientiam ubi inveniri non potest, desiderium impellit,
multitudine pariter distrahitur et profunditate reverberatur. Hic est
ergo labor et afflictio spiritus, quo mens stulta et impudens merito pro
sua temeritate atteritur, dum non solum Creatorem suum obliviscens, sed
semetipsam quoque negligens, in rebus infimis, quae ad salutem non
pertinent, investigandis occupatur. Et tamen aliquando scientia tali
vanitate quaesita, tantoque labore ex parte quantulacunque inventa,
animum per superbiam inflat, et de curiositate ad elationem quasi de
vanitate ad vanitatem praecipitat. Quae videlicet elatio ambitionem
saeculi inducens, dum laudis cupidum efficit, ad amorem pompae et
gloriam divitiarum animum accendit, ut dum de boni interioris gloria ad
appetitum exterioris labitur, semper ad deteriorem vanitatem
praecipitetur. Sed neque hic stare potest semel coepta corruptio. Nam
bona carnis sicut prius dum non habentur, ut quaeri debeant, cupido
blandiuntur per speciem; ita postea dum possidentur fractum enerviter,
et emollitum usu illiciunt ad voluptatem. Sicque miser animus post
amorem vanae laudis, post ardorem magis vanae cupiditatis, novissimae ad
appetitum voluptatis inflammatur, ut jam etiam in carne vanitatem
seminare incipiat, ut post de carne caro factus fructum vanitatis in
corruptione metat. Hic est enim fructus vanitatis, ut mens misera tandem
carnalibus desideriis obruta, et voluptate carnalium desideriorum
sopita, intantum obdormiat ut jam nunc sapientiam non solum veritate,
sed nec specie quidem requirat. Tantoque avidius totam se ad carnis
voluptatem male dulcem experiendam effundat quanto magis interius
fatigata, et ab inquisitionis suae intentione repulsa, de invenienda
veritate desperat. Et quia supra se tendens per inquisitionem labore se
atque difficultate nimia succubuisse considerat ad aliam se, et quae
sine labore haberi valeat consolationem tota aviditate relaxat, sed, et
ibi quoque vanitatem inveniens, requiescere non sinitur; quia in carnis
voluptate fugientem delectationem nec cum praesens est retinere potest,
nec cum praeterierit revocare. Sicque undique fatigata et dissipata
procella vanitatis suae concutitur, ut per idipsum quo male delectata
abiit, salubriter tandem afflicta redire compellatur. Et saepe gravis
quaedam sit lucta in animo, ut dum se in infimis delectari pariter, et
affligi considerat, magno desiderio amore libertatis dilecta etiam, si
fieri possit, deserere concupiscat. Hanc igitur luctam, et
tumultuationem humanae mentis per varia vitae mortalis studia, in verbis
sequentibus omnium causam in se per sententiam transumens Ecclesiastes
exprimet: et qualiter de vanitate curiositatis ad vanitatem pompae, et
ambitionis, ac deinde ad vanitatem voluptatis corruat, ostendet sicut in
serie libri ac ordine demonstratur. Sed quia, quae in praefatione
dicenda erant, explevimus: nunc ad exponenda verba narrationis ejus
revertamur.
|
|
