|
Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut
distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant,
interius inanes fiant. Nam quod distenditur foris quidem majus apparet;
sed unde extrinsecus incrementum accepisse cernitur, inde veraciter
interius soliditatem amisisse comprobatur. Dum enim ultra se pertingere
nititur in id quod non est, in semetipso deficere incipit, et inanescere
ab eo quod est. Sic nimirum mens humana dum per curiositatem ad
inquirenda ea quae extra ipsam sunt, tenditur ne semetipsam considerare
valeat, ipsa suae inquisitionis occupatione praepeditur. Hanc ergo
occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. O
pessima occupatio! o distentio perniciosa! quo trahis animum? Quantum
promittis, et quantum tollis? Promittis homini totum quod ipse non est,
et tollis totum quod ipse est. Quid si totum dares quod promittis, et
totum tolleres, quod tollis? Quid enim prodest homini si universum
mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? (Matth. VI.)
Quanto magis modo, quia fallaciter totum promittis, et veraciter totum
tollis? Pessima es distendens et dissipans, affligens et crucians
animos: quibus dominaris illa semper appetenda suggerens, quorum
inquisitio aut noxia sit, aut vana; inventio vero multo magis aut
inutilis, aut perniciosa. Si ergo dulcis esses, et sine labore animos
possidere valeres, quis malitiam tuam unquam deprehenderet? Nunc autem
ipse labor et afflictio quam mentibus ingeris odiosam te faciunt, et
facilius quod promittis vanum esse agnoscitur, dum id quod infers durum
esse sentitur. Sic multos erudis ad sapientiam, qui tunc demum plene
deprehendunt, quanta post te sequatur vanitas, cum sentire coeperint
experiendo quanta in te lateat laborantibus difficultas. Propterea iste
adjunxit et ait: Vidi quae fiunt cuncta sub sole, et ecce universa
vanitas et afflictio spiritus (Eccle. I). Vidi, inquit, ubi, vidisti?
Quis te docuit? Faciendo, inquit, vidi; experiendo cognovi. Quid
fecisti? Preposui, ait, in animo meo quaerere et investigare sapienter
de cunctis quae fiunt sub sole (Ibid.). Et ecce quaerere coeperam et
investigare, et existimavi me in tam operoso studio exitum aliquem
invenire. Extendi ergo animum meum quantum potui; cogitationem meam in
omnia circumlustranda diffudi. Abstuli somnum ab oculis meis, nec dedi
requiem cordi meo nocte ac die donec invenirem quod quaerebat anima mea,
ut invenirem rationem de omnibus quae fiunt sub sole. Sed quis finis in
tantis conatibus esse potuisset? Feci et defeci, conabar et repellebar,
donec contabuit anima mea et sensus contenebrati sunt, quoniam in tanta
rerum multitudine et veri latentis profunditate, dum intellectus et
spargi inciperet et reverberari, pondus laboris et inextricabilis luctae
angustiam ultra sustinere non valui. Tunc in memetipsum reversus et
quasi repulsus ab illo cui obniti conabar denso ac immeabili latentis
naturae invio; cogitare coepi stultum esse et vanum illarum rerum
scientiam tam pertinaci studio hominem mortalem quaerere, quae non solum
extra ejus naturam factae sunt, sed nec saluti ejus sive sciantur
adjicere quidquam possunt, sive nesciantur auferre. Ibi ergo vidi quod
hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum; ut distendantur in
ea, quia cuncta quae fiunt sub sole, universa vanitas et afflictio
spiritus. Nam quia fructum non habent, vana sunt, et quia affligunt,
noxia. Possidentes quippe non adjuvant, et quaerentes se affligunt. Sine
labore enim quaeri non possunt, sed possunt sine utilitate possideri.
Animus namque statim ut cura ac desiderio quaerendi atque inveniendi ea
occupatus fuerit, et se per curiositatis studium ac sollicitudinem
cupiditatis in ea diffuderit digna temeritatis suae poena affligendus;
et multiplicitate spargitur, et difficultate reverberatur. Vidi ergo
cuncta quae sub sole fiunt, et ecce universa vanitas et afflictio
spiritus. Vidi et hoc ipsum vanum fuisse quod proposui in animo meo,
quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Vidi
vanum esse quod occupantur filii hominum occupatione pessima ut
distendantur in ea: et hoc totum vidi cum expertus sum, et vidi quantus
labor et afflictio spiritus esset in eo quod proposui in animo meo,
quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Et
vidi quia universa vanitas et afflictio spiritus in omnibus quae fiunt
sub sole. Haec ergo vidi. Quare autem similiter non vident omnes filii
hominum occupationem pessimam, quam dedit eis Deus ut distendantur in
ea, ut intelligant et videant vanitatem et afflictionem spiritus, in
omnibus quae fiunt sole? Quare laborant et non sentiunt; affliguntur ac
dissipantur; et distenduntur in occupatione pessima, et non intelligunt
vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole?
Quia, inquit, perversi difficile corriguntur. De quo dicamus latius.
|
|
