|
Nec praetermittendum quod per opus conditionis tria invisibilia Dei
demonstrantur. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea, quae
facta sunt intellecta conspiciuntur (Rom. I). Tria sunt invisibilia Dei,
potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus omnia, in his tribus
consistunt omnes, per haec tria reguntur omnia. Potentia creat,
sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo
ineffabiliter unum sunt, ita in operatione separari non possunt.
Potentia per benignitatem sapienter creat. Sapientia per potentiam
benigne gubernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat.
Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem
utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine.
Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole
et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo et lato,
profundo et alto, Decor creaturarum est in situ et in motu, in specie et
qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco, et
tempore, et proprietate. Motus est quadripertitus, localis, naturalis,
animalis, rationalis. Localis est antorsum et retrorsum, dextrorsum et
sinistrorsum, sursum et deorsum, et circum. Naturalis est in incremento
et decremento. Animalis est in sensibus et appetitibus: Rationalis est
in factis, et consiliis. Species est forma visibilis, quae oculo
discernitur, sicut colores et figurae corporum. Qualitas est proprietas
interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos in sono auditu
aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu
narium, levitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in
grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum
quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non
potest.
|
|
