LIBER QUINTUS.


TITULUS CAPITULI IV: Quid significat angelorum cognominatio. LITTERA.

Igitur hierarchia quid est, ut existimo, bene a nobis definita angelica hierarchia, deinde laudanda, mirabilesque ejus in eloquiis formarum facturae supermundanis oculis intuendae, ut ascendamus in deiformissimam eorum simplicitatem per mysticas formationes. Et simul omnis hierarchiae scientiae principium laudabimus in divina religiositate, et perfectissimis gratiarum actionibus: primum simul omnium illud dicere verum, ut bonitate universali, superessentialis divinitas eorum quae, sunt essentias ad esse substituens adduxit. Est enim hoc omnium causae, et super omnia bonitatis, proprium, ad communionem suam ea, quae sunt, vocare, ut unicuique eorum, quae sunt, ex propria definitur analogia. Omnia igitur quae sunt participant providentiam ex superessentiali, et causalissima divinitate manantem. Non enim fortassis essent nisi eorum, quae sunt, essentiae principii assumptione. Existentia igitur omnia ejus esse participant. Esse enim omnium est superesse divinitatis: viventia autem eamdem super omnem vitam vivificam virtutem. Rationabilia, et intellectualia eamdem super omnem, et rationem, et intellectum per se perfectam, et ante perfectam sapientiam. Clarumque quod circa eam illae essentiarum sunt, quaecunque innumerabiliter ab ea acceperunt. Sanctae ergo coelestium essentiarum dispositiones super ea, quae tantum sunt et irrationabiliter viventia (secundum quae nos rationalia) in hierarchiae traditionis participatione facta sunt. Invisibiliter enim in divinam similitudinem supermundane aspicientes, et formare appetentes intellectualem suam speciem copiosiores pulchre habent ad eam communiones. Attendentes enim sunt omnem vitum. Ipsae ergo sunt primo, et multipliciter, et semper ad summum, quantum fas est, in conformatione divini, et inflexibilis amoris intentae, et principales illuminationes immaterialiter, et pure recipientes, et ad ipsas ordinatae, et intellectualem habentes omnem vitam. Ipsae ergo sunt primo, et multipliciter in participatione Dei factae: et primo, et multipliciter manifestatrices divinae occultationis. Propterea et ultra omnia cognominatione angelica et selectim dignae factae sunt: eo quod primo in seipsas edunt divinam illuminationem, et per se in nos deferunt, quae supra nos sunt, manifestationes. Sic quidem, ut theologia ait, per angelos nobis donatae sunt. Et gloriosos quoque ante legem, et post legem nostros patres angeli ad divinum reducebant: quod agendum introducentes, et ad rectam veritatis viam ex errore, et vita immunda reducentes, aut ordines sacros mysteriorum supermundalium, aut occultas visiones, aut divinas quasdam ante praedicationes [praedictiones] prophetice revelantes (Gen. XIX, XXII, XXXI; Judith. VI; Dan. VII; Matth. II; Act. X; Apoc. IV). Si autem quis dixerit et inde immediate fuisse quibusdam sanctorum theophanias, discat et hoc sapienter ex sacratissimis eloquiis, quomodo hoc quidem quid est, Dei occultum nemo videt, neque videbit (Num. XII; I Tim. VI). Theophaniae autem sanctis factae sunt, [sed] secundum decentes Deum, perque quasdam sacras videntibus proportionalium visionum manifestationes. Ipsa igitur sapientissima theologia visionem illam, quae in ipsa est descripta, revelavit divinam, quasi in forma informium similitudinem ex videntium in divinum reductione pulchre vocari theophaniam, quasi per ipsam videntibus divina facta illuminatione, et quidem divinis ipsis sancte perficientibus. Has autem divinas visiones gloriosi patres nostri perfecerunt per medias coelestes virtutes. An non et sacram legislationem eloquiorum traditio velut per se quidem dicit ex Deo Moysi donatam, ut etiam nos vere doceat, divinos eam esse, et sacros characteres? (Deut. IX.) Docet autem et sapienter theologia per angelos eam in nos pervenire, tanquam divino legali ordine illud legaliter ponente, hoc est, per prima secunda in divinum reduci. Etenim non solum in superpositis, et subjectis animis sed et aeque potentibus ipsa lex definitur ex superessentiali omnium ordinationis principio. Hoc est per unam quamque hierarchiam primas, et medias, ultimas esse, et ordinationes, et virtutes, et minimorum esse diviniores doctores, et manuductores in divinam adductionem, et illuminationem, et communicationem. Video autem quod et divinum humanitatis Christi mysterium angeli primum docuere deinde per ipsos in nos scientiae gratia descendit (Matth. I; Luc. I, II). Sic ergo divinissimus Gabriel Zachariam quidem summum sacerdotem mysteria edocuit (Luc. I), hoc est, prophetam fore ex ipso contra spem, gratia divina nasciturum puerum divinitus, et salutariter mundo manifestandae virilis Jesu divinae operationis. Mariam quoque quomodo in ipsa foret divinum ineffabilis divinae formationis mysterium (ibid.). Ast alius angelorum Joseph erudiebat, quomodo vere implerentur divinitus promissa progenitori David (Matth. I; Luc. II). Alius vero pastores tanquam multorum reditu, et silentio purgatos evangelizavit, et cum eo multitudo exercitus coelestis illam valde laudabilem tradebant iis, qui in terra sunt, doxologiam. Respiciamque et ad excellentissimas eloquiorum luminis apparitiones. Video enim quoniam et ipse Jesus supercoelestium essentiarum superessentialis essentia, ad id, quod secundum nos est, immutabiliter veniens, non resilit a se ordinata, et assumpta humana ordinatione, sed obediens subditur Patris, et Dei per angelos dispositionibus. Et per medios ipsos annuntiatur Joseph a Patre disposita Filii ad Aegyptum recessio, et iterum ad Judaeam ex Aegypto traductio (Matth. II). Et per angelos ipsum videmus sub paternis legislationibus ordinatum (Luc. XXII). Insto enim dicere (ut scienti nostris sacerdotalibus traditionibus expressa) et de angelo ipsum Vesum confortante; aut quia et ipse Jesus per nostram salutarem, beneficam, et manifestatoriam veniens ordinationem Angelus magni consilii appellatur. Etenim, ut ipse angelus dixit, quaecunque audivit a Patre, annuntiavit nobis (Joan. XV; Isai. IX).