Pars 3

Sequitur:

Nos, dico, scientes nominationem seraphim: quae seraphim Hebraeorum sunt, id est, Hebraice sic appellantur, manifestare aut incendentes, aut calefacientes; eam vero subaudi nominationem, quae est cherubim, scientes manifestare multitudinem scientiae, aut fusionem sapientiae, ut in ipsa expressione nominum spiritualium declaretur gratia donorum, quae etsi singula non sint, excellentia tamen constant.

Hoc, inquit, pulchrum et conveniens est, ut prima hierarchia spiritus habeat excellentiores, quoniam et ipsa ordine caeteris omnibus altior est hierarchiis, et Deo vicinior circa ipsum immediate, id est nulla alia inter ipsam et Deum consistente, collocata. Et propterea quia proxima Deo est, idcirco theophaniae, id est divinae apparitiones, vel manifestationes, sive illuminationes primo operantes, a creatore scilicet in creaturam, non per creaturam (illae enim primae sunt operationes divinae illuminationis in creaturam sive creatura, secundae per creaturam in creaturam): et perfectiones etiam donorum spiritualium in ipsam primam hierarchiam principalius deferuntur, quam in caeteras consequentes, et subjectas: quippe quae omnem participationem spiritualis gratiae nonnisi ipsa mediante concipiunt.

Quandoquidem divinae illuminationes et perfectiones in ipsam principalius deferuntur, idcirco qui in ea sunt ordines constituti, alii ignem amoris concipiendo et praebendo calefacientes nominantur, sicut seraphim; alii judicio veritatis potentes, throni; alii cognitione scientiae lucentes et illuminantes, fusio sapientiae, sicut cherubim, appellantur manifestativo nomine deiformium suarum habitudinum. Ex ipso quippe nomine appellationis manifestatur virtus deiformis habitudinis, ut ipso noscantur divina similitudine praediti, quo discreta, ac singulari appellatione noscuntur signati. Nam quod in unoquoque ordine discretio nominis singularem quamdam, ac propriam notat habitudinem divinae participationis, ex subjecta sententia probat, dicens:

Si ego quod sentio dicam, primum hoc fateor, quod verba audivi aut non homini dicta, aut non dicta ab homine. Nam et per hominem ea dici tam magnum mihi videtur, ut nihil amplius homini dari possit. Et forte, quia verba ista ab illis nata sunt, quae audiri potuerunt, dici non debuerunt. Nam ille quidem, qui haec suggerebat, vel docebat, usque ad tertium coelum pervenerat, et intraverat in paradisum, Dei ibique verba quaedam de verbo audierat secreta omnino, et proxima silentio, usque ad quae auris humana non contingeret: quae nemo audiret, donec sciret. Intus enim audiebantur ubi dicebantur, et non poterant exire foras ubi erat homo. Propterea ab eo qui intus erat, et valde intus, intus et introrsum audiri potuerunt; sed iis, qui foris erant, dic non debuerunt. Ne tamen vel illi, qui foris erant, derelinquerentur, si ab eo, qui intus erat, non vocarentur: nata sunt de verbis verba, sicut verba de verbo nata fuerunt: de verbis, quae intus servari debuerunt, verba quae foras proferri potuerunt; de immensis magna, de occultis obscura, de impenetrabilibus profunda, quae a nobis audita sunt utrum intellecta, nescio. Haec sunt verba ipsa, quae magistri discipulus, et discipulorum magister nobis scrutanda, vel potius miranda proposuit. Primus enim discipulus Verbi verba audivit a Verbo, et ille verbis aliis doctor factus discipulum habuit, et doctorem fecit. Quo tandem ad nostrum auditum descendente quasi de coelo vox in terram personuit, et ipsa aures nostras jam stupore implevit; nondum tamen corda manifesta veritate illuminavit. Propterea qui homines fuerunt, et nondum divina capere potuerunt, dixerunt, quod tonitruum factum fuerat, quia solum consternabantur, et non erudiebantur. Alii ad modicum illuminati, nondum consummati, angelum putaverunt, Deum non intellexerunt. Itaque et nos supernae vocis tonitruum audivimus, et coepimus mirari, nondum illuminari. Si tamen fuerit nostra admiratio excitatio, ipsa admiratione convertemur, ut conversione illuminemur. Et erunt tunc verba ipsa dulcia non solum miranda, sed amanda, cum coeperint audiri et sciri, si tamen ad ipsa gratiosi fuerimus. Si enim non diliguntur, non intelliguntur; neque amantur, si non gustantur. Quid ergo? Quare audivimus, si non intelligimus; aut quomodo intelligimus, si non diligimus? Ego pro mea parte respondeo: Si non praesumo de dilectione, non discedo ab admiratione. Forsitan ipsa admiratione evigilabo ad cognitionem: et si minus excitor ad cognitionem, incitabor ad dilectionem. Et erit interim dilectio ipsa refectio, donec ex ea oriatur contemplatio, per quam fiat illuminatio.