LIBER SEPTIMUS.

Expositio in reliquam partem capitis septimi divi Dionysii Areopagitae de coelesti hierarchia, cujus littera praemissa est. Pars 1

Otia longa novum exordium poscunt. Paulo superius ingressi fuimus sermonem de cognominatione angelorum, ubi auctor demonstrat quare singulis ordinibus angelorum tales sunt cognominationes, sive appellationes attributae. Et de primo quidem, atque supremo ordine, qui seraphim cognominatur, ejusdem appellationis rationem, quae a theologia data est, secundum capacitatem nostram prosecuti sumus. Nunc superest ut eam quoque, quam de sequentis ordinis cognominatione rationem reddit, consideremus. Prius dixerat, quod cognominatio, sive manifestatio seraphim docet

quae post haec adjuncta sunt: nunc vero infert et dicit, quod ipsa cognominatio, sive manifestatio cherubim docet

etc. Ait enim:

Duo a superiori repetenda sunt, cognominatio et docet. Ac si diceret: Ipsa cognominatio cherubim docet, id est in eo quod cherubim, quod interpretatur plenitudo scientiae, cognominantur, docetur et significatur

id est cognitio sive notitia et scientia, quam habent; et significatur etiam hoc nomine

id est visio Dei, quae est in eis, quia per lumen sapientiae inditum sibi majestatem Creatoris sui clare contemplantur. Significatur etiam

hoc est, significatur, quod lumina divinitus data altissime et perfectissime acceperunt. In eo enim quod plenitudinem scientiae ex ipsa sua cognominatione habere significantur, profecto ejusdem sapientiae lumen aliunde accepisse docentur; quia secundum Apostoli dictum:

In eo vero, quod habent, notatur acceptio; in eo, quod plenitudinem habent, notatur profectio. Est autem ordo, quod primum lumen sapientiae divinitus datum accipiunt, et postea eodem lumine illustrati auctorem luminis Deum vident et cognoscunt. Bene ergo illuminantur, qui sic illuminantur, ut eum videant et cognoscant, a quo illuminantur. Multi illuminantur ut caetera videant, et ipsum, per quem vident, non videant. Sed non est magnum, opus videre, si artificem ignores. Species facta beatificare non potest, si ad operatricem pulchritudinem non pertingas. Propterea ergo cherubim cognominatio docet

Nota inusitatas compositiones in eo, quod ait deividum, et luminundationis. Docet etiam cognominatio cherubim contemplativum scilicet eorum in prima operatrice virtute divinae pulchritudinis, et sapientifice traditionis repletum, et communicativum copiosae ad secunda fusioni donatae sapientiae. Sic distingue: Cherubim cognominatio docet contemplativum divinae pulchritudinis in prima operatrice virtute. In eo namque quod cherubim, id est pleni scientia dicuntur, ostenditur quod per lumen datae sapientiae divinam pulchritudinem contemplantur; quoniam profecto quidquid scirent, pleni sapientia non essent, si divinam pulchritudinem, a qua, et in qua pulchre, et rationabiliter ordinata sunt omnia, non cognoscerent. Quia ergo pleni sunt sapientia, divinam utique pulchritudinem contemplantur. Nec quolibet modo contemplantur. sed in prima operatrice virtute ut primum scilicet et principaliter illuminati a Deo caeteros post se illuminent. Divina enim virtus primum, et principaliter, et per se operatur in eos, qui proximi sunt; deinde autem per illos in alios, qui subsequuntur. Hoc ergo docet cognominatio cherubim, contemplationem scilicet pulchritudinis divinae in illis esse per primam operatricem virtutem; quia primum Deus operatur in eis, ut postea per eos operetur. Docet etiam repletum sapientificae traditionis, hoc est docet repletos eos esse gratia divina: quae sapientifica traditione Creatoris aliis plus, et aliis minus in participatione distribuitur. Mira igitur excellentia illorum ostenditur, quia illius boni, quod sapientia Creatoris ad pulchritudinem universorum dissimiliter traditum est, non partem sed plenitudinem habere praedicantur. Potest et aliter distingui, ut dicatur quod cherubim cognominatio docet contemplativum illorum repletum, id est contemplationem illorum repletam divinae pulchritudinis, et sapientificae traditionis in prima operatrice virtute. Potest autem non inconvenienter per divinam pulchritudinem et sapientificam traditionem hoc intelligi, quod divina sapientia ex eo ipso majorem in operibus suis pulchritudinem efficit, quod dona sua non uno et eodem modo omnibus participanda consedit. Cujus nimirum pulchritudinis, et traditionis summi isti spiritus idcirco repleti sunt; quia dona, quae inferioribus, et subjectis ex parte datae sunt, secundum plenitudinem possidere meruerunt.