Pars 30

Audi quod sequitur:

Ne ergo mireris si sic ambiunt, et elongari non patiuntur. Aliquid ibi est quod trahit; et quid hoc est? Exspectas, ut dicatur quid sit illud quod in tantum desiderantium affectum incitat et provocat dilectionem. Sed quomodo putas a nobis dicetur, quod ab illis non penetratur? Illi adhuc non intraverunt, sed in circuitu stant; et magnum illis est accedere ad illud, ut videant, et contrectent, et gustent, et experiantur qualis sit dulcedo boni sine obstaculo dilectoribus expositi; nec intrant tamen nec penetrant ut comprehendant, et usque ad totum capiant, quanta sit immensitas occulti. Quomodo ergo tu foris exponere putas, cui et illi qui intus sunt foris manent? Non ergo dici potest a nobis bonum illud, quod illos beatos animos per gaudium aeternae contemplationis juxta se immobiles tenet, ut ad caduca non effluant; et rursum per desiderium movens ad se trahit, ut ipsum incessabili dilectione appetant. Sed ne omnino taceatur, quod prorsus dici non potest, audi quid sit, quod illos et tenet juxta se, et trahit ad se. Bonum quoddam, et magnum supra bona ista omnia, quae nosti, aliud prorsus non solum differentia, sed supereminentia, ut tamen secundum haec, quae nosti, bona tibi insinuetur, et notum fiat, sicut potest esse, dicamus: lumen est et dulcedo bonum illud. Quare lumen? quia oculos clarescere facit. Quare dulcedo? quia reficit. Duo sunt ista apud nos magna bona, et non inveniuntur alia majora his, neque ad gaudium vel ad felicitatem nostram magis operantia: lumen et dulcedo. Alterum est ad illuminationem, alterum ad refectionem. Si illuminaris et non satiaris, magnum bonum est sed non plenum. Si satiaris et non illuminaris; magnum item bonum est sed non perfectum. Refectio jucundum facit, quod intus est; illuminatio jucundum exhibet, quod foris est, utrumque ad gaudium plenum exigitur. Si enim in altero reficeris, et in altero afficeris, non est laetitia perfecta, cui tristitia mista est. Quaere ergo refectionem, ut jucundum tibi sit quod in te est, quaere et illuminationem, ut jucundum tibi sit, quod extra te est. Videtur quidem refectio magis necessaria esset, quemadmodum magis proprium est tibi bonum, quod in te est, quam quod extra te est bonum. Verumtamen illuminatio contemplationis quantum jucunditatis apponit? Dulce lumen, et delectabile oculis videre solem. Aspice mundum istum, qui multa spectacula jucunditatis praebet? Et omnia haec per sapientia Dei facta sunt. Totum quod vides, inde exivit, ubi ratio, et causa est omnium. Si ergo tam pulchrum est videre dispositionem et formam operis; quam jucundum esse putas et delectabile sapientiam artificis contemplari? Noli autem cogitare, quia una sapientia nominatur quasi solitariam quamdam et fastidiosam contemplationem videntium illam, una est, sed non ita una. Quomodo enim putas esse unam sapientiam Dei? Forte, quemadmodum dicis essentiam unam, speciem unam et formam unam, locum unum et tempus unum: haec omnia numero unum sunt. Quid est numero? discretione. Quid est numero? parvitate. Quid est numero? imperfectione. Sic enim numeras hoc et illud. Cum enim numeras, dicis hoc et non illud. Quod ergo unitate numeratur, unitate separatur; et eadem unitate probatur ab omnibus esse diminutum, a quibus ostenditur ipsa unitate discretum. Nunquid sapientiam Dei ita unam esse putas? Ergo ipsam numeras, et dicis, recte hoc, et non illud. Si ergo ipsa est, et non illud; ergo non totum est ipsa; et aliquid est extra ipsam, quod non est in ipsa. Si totum in ipsa est, totum ipsa est; quomodo tu dicis hoc et non illud ipsa est? Noli ergo numerare. Scriptura tibi dicit:

in qua vera unitas est sine parvitate, et universitas sine multiplicitate; nec sub pondere est, inaestimabilis; nec sub mensura, incomprehensibilis. Quid ergo putas esse videre sapientiam Dei? Quando mundum istum vides, quanta in ipsos vides? Et totum hoc inde venit; et ibi est totum, ubi est sapientia Dei. Et quid dico totum hoc? Parum enim est hoc, ut in sapientia Dei non aliud sit. Si intelligit opus suum Deus, et seipsum non intelligit, quae est sapientia ista? Plus enim est quod est Deus quam quod est factum a Deo. Si ergo novit quod fecit, et non novit quod est ipse qui fecit; quod majus est ignorat, et non est sapientia perfecta in eo. Si cor tuum capere potest, et comprehendere ea quae facis et quae explicas opere, universa ratione intus dictante disponis, et quae facturus es omnia prius in ratione concipis; et cum ad opus exeunt, a ratione non recedunt: quomodo in aeterna ratione Conditoris non esse potest omne quod factum est? Rursum si parum est animo rationali videre et comprehendere quae foris sunt, nisi ea quae intus sunt, multo majora et mirabiliora contempletur, et majus agnoscit esse quod ipse est, quam omne quo extra ipsum est: non potest aeternus artifex in ea sapientia, qua videt omne quod ipse fecit, ignorare quod majus omnibus est; quod est ipse qui fecit. Attende ergo quae sit sapientia ista, in qua sunt omnia quae facta sunt, et praeter omnia, et super omnia, quod majus omnibus est ille, a quo omnia facta sunt. Qualis putas est species ista, in qua tanta pulchritudo est? Cum ergo audis sapientiam Dei nominari, hoc totum cogita, hoc totum in ipsa est; et ipsam videre, totum hoc videre est. In ipsa videntur omnia quae facta sunt; et in ipsa videtur a quo omnia facta sunt. Propterea summi illi spiritus, qui per excellentiam supereminentis gratiae immediate appropinquant, ab ipsa illuminantur ad contemplandam ipsam, et in ejus contemplatione vident, et quod factum est per ipsam, et quod est in ipsa, et eum qui per ipsam fecit in quo est ipsa. Istae ergo sunt contemplationes, quas pure videt prima hierarchia, ad simplos fulgores immediate illuminata, quae contemplationes et multae sunt, in quantum illic omnia videntur; et beatae sunt, quia cum omnibus ille etiam qui fecit omnia videtur. Non enim praeter ipsum videtur quod in ipso videtur, quia et unum est quod videtur, quod ipse est; et in ipso uno omnia videntur, in quo omnia unum et unum omnia est. Vide quam multae sunt contemplationes, ubi nihil omnium absconditur, quam beatae contemplationes, ubi in summo bono cuncta videntur; ubi videre et habere; amare et gustare bonum idem est; ubi non videtur, nisi veritas; non amatur, nisi bonitas. Duo sunt enim, cognitio et amor. Alterum ad illuminationem pertinet; alterum ad refectionem. Cognitio illuminat, dilectio satiat. Cognitio veritatis, amor bonitatis: in his beatitudo constat cognoscere et amare bonum.

In

dilectio; in

cognitio est. Duo ista distincte commendat, scilicet cognitionem et dilectionem.

Hoc de illuminatione et cognitione dictum est.