Pars 14

Sequitur:

Repetitio probat, quod supra dixit, quod unum est principium et providentia omnium, id est, unus Deus, a quo sunt omnia, et per quem reguntur universa; et idcirco nullo modo existimandum est divinitatem duxisse Judaeos, hoc est, ducatum praebuisse Judaeis pleniter, vel absolute, hoc est, per semetipsam, scilicet sine mediante angelorum ministerio: aliis autem gentibus imperare angelos specialiter, hoc est, particulariter, sive minus excellenti potestate, aut aeque honorabiliter, hoc est potestate aequali et consimili divinae dominationi, aut oppositis (subauditur imperiis), quemadmodum apostata angelus dixisse legitur sedem se ad aquilonem positurum et Altissimo potestate futurum consimilem (Isa. XIV). Aut etiam non est existimandum alteros quosdam deos imperare aliis gentibus, quasi unius et veri Dei potestati et dominationi omnia subjecta non sint. Non est, inquit, ita existimandum quasi in solis Judaeis verus Deus potestatem habeat, et aliis gentibus sive angeli, sive alteri quidam dii, sive aequali, sive inaequali, contraria tamen et extranea divinae dominationi imperent potestate. Vel sic legatur: Nullo modo existimandum Divinitatem per se ipsam sine interposita subjecta potestate angelica, Judaeis ducatum praebuisse: angelos autem aliis gentibus imperasse specialiter, hoc est, particulariter, scilicet in gentibus potestate et dignitate inferioribus quam ipsi Judaei fuerunt; aut aeque honorabiliter, hoc est, in gentibus scilicet aeque potentibus et honorabilibus: aut etiam in oppositis gentibus, quae ipsis scilicet Judaeis oppositae et contrariae fuerunt, oppugnantes et opprimentes eos. Non est, inquit, ita existimandum, quod scilicet Deus idcirco Judaeos per semetipsum duxerit, quasi ipsi caeteris gentibus omnibus honorabiliores fuerint, alias autem gentes quasi inferiores et viliores dominationi angelicae reliquerit, cum in aliis nationibus plures non solum aeque honorabiles, sed etiam fortiores et potentiores, ipsosque Judaeos, sua potentia et fortitudine opprimentes fuisse non dubitentur. Nam quod dictum est:

non ita intelligendum est, quasi caeteras gentes angelis regendas dederit, solo Israel sibi, hoc est, suae providentiae et gubernationi retento: ut videlicet vel ipse Israel sine angelis vel angeli reliquas gentes sine ipso disponerent, quia et Israel Michael praelatus legitur, et Deus omnes gentes in sacro eloquio possidere et gubernare memoratur. Non itaque sic intelligendum est quod scriptum est:

in quod videlicet hoc dicitur accipiendum:

hoc est, secundum talem intelligentiam, quae a sacro, hoc est a veritate, non discordet. Haec autem est sacra intelligentia, ut intelligamus hoc dictum non ita ut, hoc est, quasi, partiente Deo ducatum nostrum, id est humani generis cum alteris quibusdam diis aut angelis: partiente, dico, in principatum Israel, et in ducatum gentis, contento scilicet Deo Israel, id est, principatu in Israel, aut retento sibi, ita ut illi soli princeps et dux esset. Non, inquam, ita intelligendum est. Sed ita ut, hoc est, quasi, ipsa quidem excelsa, vel Excelsi providentia, quae est una simul omnium, quia omnibus providet; illa, inquam, providentia salutariter distribuente omnes homines restitutoriis manuductionibus propriorum angelorum, id est ducatibus, quibus quasi caeci in tenebris ignorantiae manuducerentur, et ad lumen veritatis restituerentur, et solo Israel converso in illuminationem et cognitionem veri Dei fere ultra omnes gentes. Propterea enim solus Israel a Deo in portionem aceeptus, et ductus legitur; quia solus tunc ex omnibus gentibus ad cognitionem Dei revocatus est, et ad cultum divinum institutus.

hoc est Deum,

ait:

ipse scilicet Israel. Sic itaque portio ejus fuit Israel, qui sic ab ipso possidebatur, ut ipsum possideret et haberet.