|
Fer, age, quod restat dicamus, remittentes nostrum, si videtur,
intellectualem oculum circa sublimes contemplationes angelico vigore
intentum, ad dividuam et multipertitam latitudinem multiformis
angelicarum specificationum varietatis, descendentes iterum ipsis,
tanquam inconsequentibus in simplicitatem coelestium animorum analytice
reflexis. Unum autem sit tibi praecognitum, quomodo sacrae formatarum
imaginum discretiones, easdem aliquando coelestium essentiarum
dispositiones ordinantes significant, et iterum ordinatas, et novissimas
ordinantes, ordinatasque primas, et easdem, ut dictum est, primas, et
medias, et ultimas habentes virtutes, nulla inordinata ratione
introducta, secundum hujusmodi reserationum modum. Siquidem enim
ordinari quasdam a prioribus diceremus, deinde earumdem ordinantes
priores, et iterum ordinantes ultimarum, ordinari ab ipsis illis
ordinatis, vere inordinatione et confusione multa commista esset res
interposita. Si vero easdem et ordinare, et ordinari dicimus, non autem
earumdem, aut ab eisdem, sed eas singulas ordinari quidem a prioribus,
ordinari autem novissimas: non inconsequenter fortassis quis dixerit in
eloquiis sacrefactas formas, easdem aliquando posse primis, et mediis,
et ultimis virtutibus pulchre et vere circumdari. Et sursum igitur
conversibiliter extendi, et erga semetipsas firmiter convolvi propriarum
existentes custoditivae virtutum, et erga venientia sociabili
processione provide eas in participatione virtutis esse, omnibus non
falso coadunabit coelestibus essentiis, etsi aliis quidem superposite et
universaliter, ut saepe dictum est, aliis vero particulariter et
subjecte. Inchoandum autem ratione, et quaerendum in prima formarum
discretione, ob quam causam theologia fere ultra omnes invenitur
honorans ignitam sacram descriptionem. Invenies ergo eam non solum rotas
igneas conformantem, sed et animalia ignita, et viros quasi ignem
fulgurantes, et circa eas coelestes essentias cumulos carbonum ignis
circumponentem, et flumina immensurabili sonitu igne flagrantia (Ezech.
I; Dan. VII; IV Reg. II). Sed et thronos ait igneos esse, et ipsos
excelsissimos seraphim coelitus ardentes ex cognominatione significare:
et ignis proprietatem et operationem ipsis distribuit, et omnino sursum,
deorsumque ignitam honorat selectim formarum facturam. Ergo igneum
significare censeo coelestium animorum deiformissimum. Ipsi enim sancti
theologi (Hebr. X) superessentialem et informem essentiam in igne saepe
describunt, tanquam habente multas divinae, si fas est dicere,
proprietatis, quantum in invisibilibus imagines. Ignis enim sensibilis
est sic quidem dicendum, in omnibus et per omnia clare venit, et
removetur ab omnibus; lucidus simul, et quasi occultus; incognitus ipse
per ipsum non accumbente materia, in qua propriam manifestat actionem,
immensurabilisque et invisibilis, per seipsum potens simul omnium, et
quaecunque in eis fiunt ad actionem propriam mobilis, tradens seipsum
omnibus quoquo modo approximantibus, renovativus, naturae custodia,
illuminativus circumvelatis splendoribus, incomprehensibilis, clarus,
discretus, resiliens, sursum ferens, acute means, excelsus, non
recepturus contumeliam minorationis, semper motus per seipsum motus,
movens alterum, comprehendens, incomprehensus, non indigens alterius,
latenter crescens a seipso, et ad susceptas materias manifestans suimet
magnitudinem, activus, potens, simul omnibus praesens invisibiliter,
neglectus non esse putatur, attritur autem, sicut quadam vindicta,
connaturaliter et proprie subito relucet, et iterum incomprehensibiliter
impalpabilis, non minutus, in omnibus ditissimis suimet traditionibus.
Et alias multas fortassis quis inveniet ignis proprietates pulchras, ut
insensibilibus imaginibus, divinae operationis. Hoc ergo scientes
theosophi, coelestes essentias ex igne conformant, significantes earum
deiforme et, quantum possibile, Dei imitabile. Sed et humaniformes ipsas
describunt propter intellectuale, et sursum habendo intuitivas virtutes,
et figurae rectum et luculentum, et secundum naturam principale et
regale, et secundum sensum minimum quidem quantum ad reliquas
irrationabilium animalium virtutes. Omnium vero potens, secundum
intellectus magnitudinem virtute, et secundum rationabilem scientiam
continuitate, et secundum naturam animae liberum et potentissimum. Est
autem et per singula, ut existimo, corporalis nostrae multiplicis
partitionis invenire coelestes virtutes, dicentes conspectivas quidem
significare virtutes, ipsum ad divina luminaria clarissimum respectum,
et iterum teneram et liquidam et non repercussam, sed acute mobilem, et
puram, et plenam impassibiliter divinarum susceptionem illuminationum.
Olfactuum vero discretivas virtutes illud super intellectum suave
olentis distributionis, quantum possibile receptivum, et eorum, quae sic
non sunt, per scientiam discretivum, et omnino refugitivum. Aurium vero
virtutes, illud particeps et gnosticum divinae inspirationis
susceptivum. Gustativas autem invisibilium escarum plenitudinem, et
divinarum, et alentium promotuum susceptivum. Tactivas vero
convenientis, aut nocentis per scientiam discretivum. Palpebras deinde,
et supercilia divinarum visionum, et intelligentiae custoditivum.
Juvenilem vero et adultam aetatem, illud innovantis semper vitalis
virtutis. Dentes autem divisivum inditae nutrientis perfectionis.
Unaquaeque enim essentia intellectualis, donatam sibi a diviniore
uniformem intelligentiam provida virtute dividit, et multiplicat ad
inferioris ductricem analogiam. Humeros autem, et brachia, et item
manus, factivum, et operativum, et activum. Cor vero symbolum esse
deiformis vitae propriam vitalem virtutem deiformiter in ea, quae
praeintellecta sunt seminantis. Pectora iterum significare durum et
custoditivum, ut a supposito corde vivificae distributionis; dorsa vero
continuum simul cunctarum fertilium virtutum. Pedes autem mobile, et
velox, et cursile in divina semper euntis motionis, propter quod et
pennatos theologia sanctorum intellectuum figuravit pedes (Ezech. I).
Pennatum namque significat anagogicam velocitatem, et coeleste sursum
versus itineris activum et ab omni humili per sursum ferens remotum.
Ipsa vero pennarum levitas nihil terrenum, sed totum munde, et sine
gravitate in excelsum ascendens. Nudum quoque, et discalceatum (Gen.
XVIII, XIX), et absolutum, et demissum, et immensurabile, et purum, ad
eorum, quae extra sunt, appositione, et ad simplicitatem divinam quantum
possibile, assimilativum. Sed quoniam iterum simpla, et multum varia
sophia, et nudos vestit, et vasa quaedam dat ipsis circumferre age
animorum coelestium sacros amictus, et organa, secundum quod nobis
possibile, aperiamus. Claram quidem enim vestem igneamque (Apoc. I),
significare existimo deiforme, juxta ignis imaginem et luculentum,
propter in coelo quietes, ubi lumen est omnino invisibile dicendum, aut
intellectualiter illuminans, aut intellectualiter illuminatum.
Sacerdotalem vero vestem ad divina et mystica speculamina ductivum, et
totius vitae votum. Zonas quoque fecundarum ipsarum custoditivum
virtutum, et congregantem eas habitum in seipsum unite converti, et
circulariter cum facilitate casu carente a naturae similitudine circa
seipsum circumferri. Virgas etiam regale ac principale, rectaque omnia
definiens. Tela vero, et secures dissimilitudinum separativum, et
discernentium virtutum acumen et efficax et actuosum. Geometrica et
tectonica vasa, fundativum, et aedificativum, et perfectivum, et
quaecunque alia reducentis et convertentis sunt secundorum providentiae.
Est autem quando et in nos divinorum judiciorum sunt symbola, illa quae
acta sunt a sanctis angelis, organa; aliis quidem declarantibus
corrigentem disciplinam, aut punientem justitiam; aliis vero de angustia
libertatem, aut disciplinae finem, aut prioris beneficentiae
resumptionem, aut appositionem aliorum bonorum, parvorum aut magnorum,
sensibilium aut invisibilium (Ezech. X; Judic. VI; II Machab. V; Ezech.
XXXI; Apoc. III; Zach. VIII). Et omnino forsan non dubitaret perspicax
animus pulchre invisibilibus adunare visibilia. Ipsos etiam ventos
nominari, velocitatem eorum significat, et in omnes fere absque mora
pervenientem effectum, et desursum in ea, quae deorsum ad sursumque ea,
quae deorsum sunt, transvectivum motum, erigentemque secunda ad
superiorem celsitudinem, moventemque prima ad communicativam, et
providam minorum processionem (Gen. XXVIII; Joan. I). Dicet autem
fortassis quis, aerei spiritus ventosam cognominationem, et deiforme
coelestium significare: habet enim et hoc operationis divinae imaginem
et formam, ut in symbolica theologia per tetrasticam dijudicationem per
plura demonstratur, secundum naturae motivam, et gignentem, et velocem,
et potentem capacitatem, et ignotum nobis, et invisibile latibulum
moventium principiorum et consummationum.
|
“Nescis enim, inquit, unde venit, et quo vadit (Joan. III Isai. V).”
|
|
Sed et nubis ipsis speciem theologia circumformat, significans per hoc
sacros intellectus occulti quidem luminis supermundane superrepletos,
primam manifestationem pompose accipientes, et ipsam copiose in ea, quae
sunt secunda, lucide et proportionaliter distribuentes: et quia genitale
eis, et vivificum, et activum, et perfectivum subsistit juxta
intellectualem imbrium conceptionem, excipientem sinum humidis pluviis
in vitales partus evocantem. Ipsa etiam aeris, et electri, et lapidum
multicolorum speciem theologia coelestibus essentiis circumponit (Isai.
XXXV; Apoc. I; Dan. II). Electrum quidem quasi auriforme, simul et
argenteum significat, imputribilem ut in auro, et largum, et non
minutum, et incontaminatum splendorem, et apertam, ut in argento, et
luciformem et coelestem claritatem. In aere autem secundum traditas
rationes aut igneum aut auriforme attribuendum. Lapidum vero
multicolores species significare existimandum aut quasi albas,
luciforme, aut quasi rubeas, auriforme, aut quasi pallidas, juvenile et
novum; et per singulas species invenies anagogicam typicarum imaginum
dijudicationem. Sed quoniam quidem haec secundum virtutem nostram a
nobis sufficienter dicta esse arbitror, transeundum in sanctam
reserationem coelestium animorum sacrefiguratae bestialis formationis.
Leonem enim significare censendum, principale, et robustum, et
indomitum. et abditum ineffabilis divinitatis, ut virtus, assimilativum
intellectualium vestigiorum circumvelamine et mystice fortassis pomposo
amictu, secundum divinam illuminationem in semet restituto itinere.
Ipsam vero bovis, firmum et novum, et intellectuales sulcos revocans
[renovans] in susceptionem coelestium, et gignentium imbrium, et
custoditivum, et fortissimum. Ipsam dehinc aquilae, regale, et
altiferum, et citivolum, et ad potentificum alimentum acutum, et
sobrium, et agile, et bene machinatum, et ad copiosum et multolucentem
radium divini solis desiderio in speculativarum virtutum sanis obtutibus
immediate, recte et inflexibiliter contemplativum. Illam vero equorum,
obediens, et frenabile; et album quidem, vere lucidum, et quasi maxime
divini luminis cognatissimum. Eorum autem, qui nigri sunt, abditum;
rubrum vero igneum, et activum; commistorum quoque ex albo et nigro, cum
perfectiva virtute extremorum conjunctivum, et prima secundis, et
secunda primis conversibiliter ac provide connectens. Sed si non
sermonis terminaremus commensurationem, et per partes dictorum animalium
proprietates, et omnes corporales eorum conformationes adunassemus
fortassis non incongrue coelestibus virtutibus secundum dissimile
similitudines. Furibundum quidem in ipsorum intellectualem fortitudinem,
cujus novissima furor est imago; ipsam vero iterum concupiscentiam in
amorem divinum: et, ut summatim dicendum, simul omnes irrationabilium
animalium, et sensus, et multiplices partes in immateriales coelestium
essentiae intelligentias, et uniformes virtutes reducentes. Sufficiunt
autem sapientibus non solum haec ipsa, sed unius significativae imaginis
dijudicatio in proximarum simili modo declarationem. Inspiciendumque et
hoc, fluvios dictos fuisse et rotas et currus connexos coelestibus
essentiis (Dan. VII; Ezech. I, X). Igneam enim quidem flumina
significant divinos promotus copiosam ipsis, et non deficientem
affluentiam donantes, et vivifica nutrientes fecunditate. Currus autem
conjunctivam similitudinum societatem (IV Reg. I; Ezech. I), Rotae autem
pennatae quidem cum sint, in ea, quae ante conspectum sunt,
inconversibiliter euntes per rectam, et justam viam exeuntis operationis
earum virtutem in eamdem sine flexu, et recte sectam viam simul omnium
earum intellectuali rotatu supermundane directo. Est autem et per aliam
anagogen dijudicare intellectualium rotarum imaginariam descriptionem.
Vocitatum est enim eis, ut ait theologus, gel, gel, gel (Ezech. X).
Significat autem hoc, juxta Hebraicam vocem, revolutiones et
revelationes. Igneae siquidem et deiformes rotae, revolutiones quidem
habent circa idipsum optimum semper mobili motu; revelationes vero
secretorum manifestatione, et subjectorum circumreductione, et altarum
illuminationum, in ea, quae subjecta sunt, deductiva perfectione.
Reliquus vero nobis in explanationem de gaudio coelestium dispositionum
sermo. Etenim acceptrices omnino non sunt ejus, quae secundum nos est,
passibilis delectationis. Congaudere autem Deo (Luc. XVI) dicuntur
perditorum inventione juxta deiformem epulationem et in providentia, et
in salute in Deum redeuntium deiformitatem, et incorruptionis laetitiam,
et illam beneficentiam ineffabilem, in cujus participatione saepe facti
sunt et viri sancti per deificos divinarum illuminationum desuper
adventus. Tanta a me de sanctis formationibus dicta sunt, diligenti
quidem earum manifestatione deficientia; perfecta autem, ut existimo, ad
non humiliter nos remanendum in figurativis phantasiis. Si autem et hoc
dixeris, quomodo non omnium deinde angelicarum in eloquiis virtutum, aut
operationum, aut imaginum fecerimus mentionem, respondemus verum quod,
quarum quidem supermundanam scientiam ignoravimus, in ipsis nos alterum
luciductorem docentem desideramus (Job XII). Quaedam autem tanquam
dictis aeque potentia praetermisimus, commensurationi sermonis
providentes, et supra nos secretum silentio honorificantes.
|
|
