Pars 14

Sequitur:

“Ipsa etiam,”

etc. Ac si diceret: Non solum in specie nubis ipsa theologia angelos describit,

“sed etiam speciem aeris, et electri, et multicolorum lapidum circumponit ipsa per”

significationem

“coelestibus essentiis.”

Et recte. Nam

“electrum”

quidem utpote

“auriforme, simul et argenteum significat,”

utpote in auro, splendorem

“imputribilem, et simul largum, et non minutum, et incontaminatum,”

sicut aurum non aeruginat aliquando, sed

“splendorem”

purum habet, atque perpetuum.

“Et”

significat etiam utpote

“in argento, claritatem apertam, et luciformem, et coelestem,”

sicut argentum nitidum est et lucens. Sic ergo electrum secundum utramque speciem, auri scilicet et argenti significat nitidum et fulgidum, id est clarum et igneum, quia superna sapientia, quae in illis spiritibus lucet, et clara est per cognitionem, et ignea per dilectionem. Hoc ergo per electri speciem in supernis spiritibus significatur

“In aere autem attribuendum”

est eis

“aut igneum aut auriforme, secundum rationes”

jam

“traditas,”

in expositione scilicet electri, ubi secundum aliquid similis species invenitur.

“Lapidum vero multicolores species existimandum est significare aut luciforme quasi albas,”

id est sicut albae scilicet species significant,

“aut auriforme, quasi rubras, aut juvenile et novum, quasi pallidas.”

Et, ut breviter dicam,

“per singulas species invenies anagogicam, id est spiritualem dijudicationem typicarum,”

id est figurativarum imaginum.

“Sed quoniam quidem haec secundum virtutem nostram a nobis dicta esse sufficienter arbitror, ideo transeundum”

est nunc

“in sanctam reserationem,”

id est expositionem

“sacrefiguratae bestialis formationis coelestium animorum, ut scilicet exponamus bestiales formas, quae sacrefiguratae sunt coelestibus animis ad significandos ipsos. Leonem enim censendum est significare principale, et robustum, et indomitum,”

quod in illis spiritualiter consistit, et significare etiam

“assimilativum intellectualium vestigiorum”

pergentium

“ad abditum,”

id est secretum

“ineffabilis divinitatis.”

Quae vestigia, ut, id est sicut virtus, id est res spiritualis potest, imitantur vestigia leonis, quia sicut leo vestigia sua cauda delet et quodammodo planum, quod pede impresserat, reformat et restituit, ut occultus sit incessus ejus, ita invisibilis gressus coelestium spirituum quodammodo formatur,

“itinere suo in semet restituto,”

id est ad priorem statum reducto, et in planum reducto, deletis vestigiorum signis

“circumvelamine, id est per circumvelamen; et, ut ita fortassis potius mystice dicatur, restituit in itinere pomposo amictu,”

id est insigni, vel excellenti, sive splendido et glorioso amictu proveniente eis

“secundum divinam illuminationem.”

Pergentibus enim introrsum ad secretum divinitatis lumen contemplandum ex superveniente splendore vestigia delentur; quia omne quod prius per cognitionem inhaerebat, a memoria tergitur, cum concupiscentibus animis desiderata claritas manifestatur. Hinc est quod Paulus dicit:

“Unum, quae quidem retro sunt obliviscens, in ea, quae anteriora sunt, me extendo.”

Quasi ergo deletis vestigiis incedere est, deleta ab animo omnium imagitionum cogitatione in incircumpscritum lumen contemplandum mente proficisci. Illic quippe intellectus, dum supervenientis claritatis splendore circumdatur, quasi quodam amictu tectus, quidquid praeter illud lumen in semetipso est, etiam ipse videre non potest. Haec ergo omnia leonis formam significare existimandum est.

“Ipsam vero bovis”

(subauditur formam) existimandum est significare

“firmum et novum,”

et revocans vel renovans,

“et reparans intellectuales sulcos in susceptionem coelestium, et gignentium imbrium; et”

significare etiam

“custoditivum et fortissimum.”

Quia enim bos firmiter pedem figit, firmitatem et stabilitatem immutabilitatis significat. In hoc autem, quod terram sulcans revocat eam, et renovat ad susceptionem coelestium imbrium quibus ad gignendum fecundatur, significat interiorem novitatem, qua mens temperatur et adaptatur ad susceptionem coelestis gratiae, quae fecundata, germina virtutum profert. In hoc ergo, quod bos fortitudine cervicis eminet, et jugum portans custodit, significatur custodia mentis, qua in omni actu in sui custodia sine defectu perseverat.

“Ipsam dehinc aquilae”

(subaudi formam) existimandum est significare

“regale,”

quia caeteris avibus praeeminet;

“et altiferum,”

quia volatu in altum se fert;

“et citivolum,”

quia cito volat;

“et ad potentificum alimentum, acutum et sobrium,”

quia in sublimi volans alimentum suum acute prospicit, sobrie appetit, potenter rapit. Significat etiam forma aquilae,

“agile,”

quia ad se movendum expedita est;

“et”

significat

“bene machinatum,”

quia in motu suo convenienter se coaptat;

“et”

significat etiam contemplativum

“ad radium divini solis copiosum, et multolucentem,”

id est multum lucentem, una dictio.

“Contemplativum”

dico,

“desiderio,”

id est per desiderium

“virtutum inspeculativarum,”

id est intus vel interiora speculantium: et contemplationem dico

“sanis obtutibus et immediate, et recte, et inflexibiliter,”

sicut aquila irreverberatis oculis radium solis intuetur. Haec igitur omnia in contemplativis spiritibus formam aquilae existimandum est significare.

“Illam vero equorum,”

subaudi formam existimandum est significare

“obediens, et frenabile, et album quidem,”

id est albam formam existimandum est significare

“obediens, et frenabile, et album quidem,”

id est albam formam existimandum est significare

“vere lucidum, et quasi maxime cognatissimum divini luminis. Eorum autem,”

scilicet equorum,

“qui nigri sunt,”

formam existimandum est significare

“abditum,”

id est occultum incomprehensibilitatis scilicet divinae, sicut niger color tenebrosus est, et visum repellit.

“Rubrum vero”

colorem existimandum est significare

“igneum et activum,”

quia fervorem innuit bonae voluntatis, quae in opere exercetur.

“Commistorum quoque”

(subaudi equorum)

“ex albo et nigro”

colore, existimandum est significare

“conjunctivum extremorum cum perfectiva virtute:”

quae sociat per charitatem

“prima secundis, et secunda primis convertibiliter, ac proinde connectens,”

ut scilicet adinvicem per amorem mutuum et providentiam connectantur. Hoc itaque in supradictis formationibus intelligi potest. Et fortassis,

“si non terminaremus sermonis commensurationem,”

id est nisi hoc esset quod terminare volumus tali mensura sermonem, et amplius per singula exponenda non ire: et nisi etiam terminaremus omnes proprietates,

“et omnes corporales conformationes”

supradictorum animalium

“per partes eorum”

jam dictas, id est nisi per hoc quod ex parte jam de eis diximus, quidquid universaliter de ipsis dici potest, sive in interioribus proprietatibus, sive in exterioribus conformationibus una similitudine significare volumus: nisi hoc, inquam, esse quod per singula exponendo ire nolumus,

“fortassis non incongrue adunassemus coelestibus virtutibus,”

etiam furibundum,

“secundum similitudines dissimiles,”

sicut superius dictum est, quasdam dissimilitudines similes, quasdam vero dissimiles esse. Secundum hunc itaque modum non incongrue aptassemus

“furibundum”

coelestibus virtutibus

“in ipsorum intellectualem fortitudinem”

significandam:

“cujus”

scilicet fortitudinis

“furor novissima imago est”

quia videlicet per contrarium et de longe significat.

“Ipsam vero concupiscentiam”

irrationabilium, non incongrue aptassemus

“in amorem divinum”

significandum.

“Et, ut universaliter dicamus”

sicut summatim dicendum est, convenienter aptassemus

“simul et omnes sensus, et omnes multiplices partes irrationabilium animalium,”

ipsis scilicet spiritualibus per significationem sensus et partes dico

“reducentes”

nos significando

“in immateriales,”

id est spirituales

“intelligentias, et uniformes virtutes essentiae coelestium;”

quia per ea quae corporaliter et materialiter in sensibus et membris irrationalium animalium describuntur ad immaterialem, id est spiritualem intelligentiam earum virtutum quae uniformiter et pure in essentia sunt spiritualium excitamur. Possent multa alia dici,

“sed sufficiunt sapientibus non solum haec ipsa”

quae dicta sunt;

“sed”

etiam

“unius significativae imaginis dijudicatio in declarationem proximarum,”

id est similium imaginum

“simili modo”

faciendam. Et ideo

“inspiciendum est etiam hoc”

ipsos scilicet angelos

“fluvios dictos fuisse, et rotas et currus connexos,”

id est adaptatos per significationem

“coelestibus essentiis,”

vel inspiciendum est in coelestibus essentiis, dictos, id est nominatos fuisse fluvios, et rotas et currus connexos, id est copulatos et conjunctos ad invicem. Nam

“ignea quidem flumina significant divinos promotus,”

id est promotiones sive effusiones divinae gratiae

“donantes”

ipsis coelestibus essentiis

“copiosam,”

id est

“non deficientem affluentiam, et nutrientes eas”

vivifica fecunditate. Currus autem, in quibus multa copulata pariter volvuntur, significant

“conjunctivam societatem similitudinum,”

quae sunt in ipsis, per quas concorditer uno assensu moventur ad omnia.

“Rotae autem”

cum sint quidem

“pennatae, id est agiles; et cum sint euntes inconversibiliter,”

id est sine retrogradatione, et inflexibiliter, id est sine deviatione,

“in ea quae sunt ante conspectum,”

id est anteriora, significant

“virtutem operationis, earum”

scilicet essentiarum: operationis dico exeuntis

“per rectam et justam viam,”

omnium simul earum essentiarum intellectuali rotatu,

“supermundane,”

id est spiritualiter

“directo”

in eamdem rectam viam, ut simul et concorditer propositum iter incedant, sine flexu, id est sine deviatione,

“et recte,”

id est sine retrogradatione. Hoc itaque rotae significant. Et non solum hoc, sed

“est etiam,”

id est contingit, vel convenit

“per aliam anagogen,”

id est spiritualem interpretationem,

“dijudicare imaginariam descriptionem intellectualium rotarum. Vocitatum enim est eis,”

scilicet angeli,

“ut ait theologus,”

id est propheta:

“Gel, gel, gel.”

Dicit enim Ezechiel quod apparentibus et currentibus rotis audiente ipso angelus eas volubiles appellavit. In hoc ergo vocitatum est et clamatum gel, sive eis, sive ab eis.

“Significat autem hoc,”

id est gel,

“juxta Hebraicam vocem, revolutiones et revelationes.”

Utriusque interpretationis causam subjungit:

“Igneae siquidem et Deiformes rotae, revolutiones quidem habent circa idipsum optimum, motu semper mobili,”

id est per motum semper mobilem. Quemadmodum circulus propterea in semetipsum revolvitur, quia circum unum et idem ipsum, id est centrum, semper movetur; sic spirituales rotae quasi in semetipsas revolvuntur, dum circa idipsum quod est optimum, id est Deum, quasi circa centrum suum contemplatione semper ipsum ambiendo moventur. Et ideo semper mobili motu moventur, quia et desiderium est inexstinguibile, et quod desideratur incomprehensibile. Propter haec omnia spirituales rotae revolutiones habent.

“Revelationes vero”

habent in manifestatione

“secretorum, et in circumreductione subjectorum,”

quia ad subjectos quidem descendunt, eos illuminando: sed iterum redeunt, ipsos per contemplationem ad superiora reducendo; et sic revelationes habent in

“deductiva perfectione altarum illuminationum in ea quae subjecta sunt;”

quia illuminationes quas ab alto suscipiunt ad perfectionem subjectorum deducunt, per quas eadem subjecta rursum ad superiora reducunt.