CAPUT 5

(JUD. V.) Cecineruntque Debbora, et Barac filius Abinoem in illo die, dicentes: Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras ad periculum, benedicite Dominum. Hoc canticum post victoriam in laudem Dei cecinerunt Debbora et Barac. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiones Edom, terra mota est: coelique ac nubes distillaverunt aquis. Montes fluxerunt a facie Domini, et Sinai a facie Domini Dei Israel. Praeterita Dei mirabilia in augmentum praesentium ad memoriam revocat. Significat autem, quod olim cum populum suum de Aegypto educturus Deus precederet ducatum praebens per desertum, quod conjunctum est terrae Edom atque Seir: praesentiam Creatoris etiam muta elementa senserunt et quasi vicina majestate territa atque turbata motu ipso praesenti numini Deitatis praebuerunt. Terra mota est. Ecce signum praesentis Deitatis. Qui fundavit solus movere potuit. In Exodo legimus (cap. XIX), quomodo mons Sina descendente in ipsum Domino totus fumavit: eratque mons omnis terribilis, et ascendit ex eo quasi fumus de fornace, et nubes densissima montem operuit. Illic ergo ex praesentia Creatoris terra mota fumigavit: illic coeli in nube densissima aquis distillans pavorem, et reverentiam quodam suo sudore testati, montesque ipsa nubium obumbratione tecti fluxerunt in fluctuatione nubium volitantium, et descensu aquarum. Sinai a facie Dei Israel, hac una clausula omnia praecedentia comprehendit. Sina motus est a facie Domini. Sina stillavit aquis. Sina a facie Domini defluxit. Quod enim quasi generaliter propter miraculi excellentiam praemiserat: terra mota est, coeli ac nubes stillaverunt aquis, montes fluxerunt; ubi hoc totum adimpletum sit specialiter subjungens determinat dicens: Sinai a facie Domini. Quod autem ait: Montes fluxerunt, per hyperbolen dictum intelligi potest, quasi nimio terrore liquefacti. Sed et quod ait, terra mota est, ad perturbationem hominum habitantium in terra convenienter referri potest: qui auditis tantis mirabilibus moti sunt atque turbati. Sequitur. In diebus Sumgar filii Anath, in diebus Jahel quieverunt semitae: et qui ingrediebantur per eas ambulaverunt per calles devios. Post antiqua mirabilia ad nova miracula narranda accedit. Significat autem, quod filii Israel ante tempora sua in tantum circumquaque hostium terrorem arctabantur, ut semitae quiescerent nemine ambulante per eas: et si qui forte per eas incedere cogebantur, non publica via, sed per calles devios latenter eundo assultus hostium declinarent. Et hoc etiam in diebus Samgar factum est; qui licet tantae fortitudinis esset, ut sexcentos uno vomere sterneret, tamen eousque non potuit ut tantam ac talem pacem in terra poneret, qualem modo Deus per hanc victoriam populo suo dedit. Hic est quod sequitur. Cessaverunt fortes Israel, et quieverunt, scilicet non valentes resistere inimicis. Donec surgeret Debbora: surgeret dico mater in Israel. Ideo nova bella elegit Dominus, per infirma fortia destruens, per feminam superbos hostes prosternens. Et ut majus sit miraculum Dei, hoc non solum duce femina, sed et parva manu pugnante factum est. Nam sequitur: Clypeus, et hasta si apparuerint in quadraginta millibus Israel. Non erat in tot millibus, qui clypeum Israel aut hastam levaverit contra inimicos, exceptis paucis, id est decem millibus, qui pro salute populi sui periculo se dederunt, de quibus subdit: Cor meum diligit principes Israel; ad quos rursum: Qui propria voluntate obtulistis vos discrimini, benedicite Domino. Qui ascenditis super nitentes asinos, et sedetis in judicio, et ambulatis in via. Vos qui modo prostratis hostibus auxilio Dei, et in gloria estis, et potestatem habetis et pacem, nolite oblivisci operum Domini quibus haec collata sunt nobis. Loquimini ubi collisi sunt currus, et hostium suffocatus est exercitus. Per nitentes asinos significat gloriam; per sessionem in judicio, potestatem; per deambulationem in via, pacem. Ibi ergo narrentur, justitiae Domini, quantum ad suffocationem hostium; et clementia in fortes Israel, quantum ad liberationem suorum; Tunc descendit populus Domini ad portas, qui prius timore hostium egredi non audebat, prostratis hostibus non solum egrediebatur, sed etiam dominabatur. Inde laetitia, et gratulatio quae sequitur: Surge, surge Debbora, Dominus in fortibus dimicavit: ex Ephraim, sive in Ephraim, delevit eos in Amalec, et post eum; sive (ut quidam rectius ex Hebraeo interpretari putant) et post te in Benjamin in populos tuos, o Amalec. Sensus hic est ad augmentum laetitiae praesentis, praeterita et futura Dei mirabilia instantibus annumerat Dominus in fortibus dimicans ex Ephraim. In fortibus ex Ephraim dimicavit Dominus; et per illos delevit eos qui erant in Amalec. Sive in fortibus qui erant in Ephraim dimicavit Dominus, et per illos delevit eos qui erant in Amalec, ut sit sensus: Delevi eos qui erant in Amalec, sicut supra. Notat quomodo tempore Moysi, Josue (qui erat ex Ephraim), dimicante per eum et in eo Domino, Amalec superavit, et hoc de praeterito. De futuro autem subjungit, significans quod adhuc Dominus per Saulem qui de Benjamin nasciturus est, Amalec delebit, hoc est quod sequitur: Et post eum, id est Ephraim, sive post te, o tu Ephraim, dimicavit Dominus in fortibus in Benjamin, id est per fortes qui erunt in Benjamin per Saulem scilicet, qui nascetur de Benjamin; dimicabit dico, in populos tuos, id est contra populos tuos, o Amalec. Sequitur: De Machir principes descenderunt, et de Zabulon qui exercitum ducerent ad bellandum. Hoc ad praesentem historiam spectat. Laudat enim illos, qui de Machir, sive de Zabulon, sive de Issachar, pro populo suo discrimen belli subire non dubitaverunt. E contrario arguit eos, qui se subtraxerunt, id est Ruben et Gad, vel Galaad, et Dan, et Aser, et dignos irrisione pro sua dissimulatione notat. Hoc est quod sequitur: Diviso contra se Ruben, magnanimorum reperta est contentio. In Hebraeo sic habetur: Biflagoth ruben gotholib helchiche lem ; id est divisiones Ruben magna calliditas cordis. Quod sic intelligendum putant. Ex magna calliditate cordis divisit se Ruben ab aliis, et terminos suos longe posuit a frequentia bellorum in tali divisione ab utraque parte, ut undecunque sive hinc sive illinc bella surgerent, ad eum secure quiescentem, non pondus praelii, sed sibilus tantum levis famae perveniret. Unde subdit: Quare habitas, scilicet, o tu Ruben, inter duos terminos; id est ut ad neutram partem te teneas, et hoc ideo facis ut audias sibilos, id est levem famam tantum, securus de longe; sibilos inquam gregum, id est castrorum et exercituum, audias dico, et nihil facias, unde iterum ad irrisionem ejus repetit: divisiones Ruben magna calliditas cordis. Si vero sic legatur: Divisio contra se Ruben magnanimorum reperta contentio est. Hoc modo intelligi potest. Cum Ruben esset divisus contra semetipsum, id est cum dubitaret, et in semetipso variis cogitationibus, et contrariis desideriis fluctuaret, et secum rixaretur utrum ad bellum pergeret necne, atque in hac dubitatione moram faceret: magnanimi de Zabulon, et Nephthalim, prompti ad contentionem, et certamen inventi sunt. Vel Ruben diviso ab aliis, et recedente ne pergeret ad praelium, quod tamen contra ipsum erat, id est contra honorem ejus: magnanimorum reperta contentio est. Post ad alios quoque irrisionem convertit. Galaad, Dan, Aser. Isti vacabant, sed Zabulon, et Nephthalim obtulerunt animas suas morti in regione Romae [Merome]. Locum notat ubi pugnandum est. In Hebraeo habetur: Romae Zachae quod interpretatur super altitudinem campi. Significatur autem quod in campo ubi praeliatum est, inimicis superiores facti sunt, ubi se dederunt discrimini. Sic itaque Romae non nomen loci intelligendum est, sed altitudinem significat, in quo erravit translatio. Stellae manentes in ordine, et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. Non ut mathematici putant per constellationis fatum victum Sisaram scriptura affirmat, sed figurative coelestia ipsa ad ejus oppresionem quasi intendisse dicit; quia Dominus coeli, ut vinceretur sua providentia disposuit. Quemadmodum ergo in terra montes, sive valles, sive quaelibet alia terrena arguuntur, vel laudantur, cum ab hominibus in eis manentibus, et eis praesidentibus reprehensibile, sive laudabile quid agitur, et ipsa haec loca fecisse dicuntur, quae ab hominibus in eis facta sunt; sic, et stellae de coelo dicuntur fecisse, quod eis praesidens in coelo Deus fecit. Stellae manentes in ordine suo pugnaverunt. Intentionem et rationem ostendit in eo quod ait: Manentes in ordine suo. Manent enim, ubi moram faciunt, et vehementer intendunt. In ordine autem manent, ubi in eo quod agunt, rationem non deserunt. Maledicite terrae Meroth [Meros seu Merotz], dixit angelus Domini. Vel nuntius Dei ad me veniens dixit, vel ego ipsa angelus Dei existens dico vobis ex parte ejus, ut maledicatis terrae Meroth. Nomen est regionis vel hominis possessoris ejus a quo dicta est terra Meroth. Maledicite habitatoribus ejus. Subdit causam: quia non venerunt ad auxilium Domini, id est in adjutorium fortissimorum