CAPUT 50

Sequitur:

Nunc ergo, dicit Dominus,
convertimini ad me in toto corde vestro,
in jejunio, et fletu et planctu;
et scindite corda vestra,
et non vestimenta vestra.
Et convertimini ad Dominum Deum vestrum,
quia benignus, et misericors est,
patiens, et multae misericordiae,
et praestabilis super malitia.
Quis scit si convertatur,
et ignoscat Deus,
et relinquat post se benedictionem,
sacrificium,
et libamen Domino Deo nostro.

HISTORICE. Sub persona Domini hortatur propheta populum suum misericordiam divinam flagitare, lamentis, et vocibus flebilibus aures summae clementiae pulsare, dicens: Convertimini ad me in toto corde vestro, in jejunio, et fletu, et planctu, etc. Ac si aperte dicat: Quandoquidem tempus captivitatis approximat, Babylonius instat, vos ergo instate supplicationi, incumbite orationi; convertimini ad me, ut Babylonius ad se convertatur, revertimini ad me, ut hostis retro vertatur. Cum sanctis enim sanctus, et cum electis electus, et cum perversis eris perversus (Psal. XVII). Allegorice vero, sub persona Domini admonet in commune omnem statum Ecclesiae fugere a ventura ira, diluvium peccatorum exstinguere lacrymis poenitentiae, iram superni judicis placare operibus misericordiae, dicens: Nunc ergo dicit Dominus: Convertimini ad me, etc. Ac si diceret: Quandoquidem juxta est dies perditionis, et adesse festinant tempora, quandoquidem terribilis valde dies instat et magna, quandoquidem vix fugiet quis a ventura ira, quandoquidem districtus judex non poterit vinci, quia virtus est; non poterit falli, quia sapientia est; non poterit corrumpi, quia justitia est; non poterit sustineri, quia aeternus est; non poterit vitari, quia ubique est. Potest tamen exorari, quia misericordia est; potest placari, quia benignitas est; potest mundare, quia fons gratiae; potest satiare, quia panis vitae; potest sedare, quia unctio; potest ornare, quia plenitudo; potest felicitare et beatificare, quia beatitudo. Ergo aversi metuentes ejus justitiam, conversi ad ejus fugite misericordiam. De ipso fugite ad ipsum; de rigore justitiae ad sinum misericordiae. Dominus, qui timendus est, dicit: qui veritas est, id praecipit quod justum, quod utile, quod honestum est. Convertimini, inquit, ad me, etc. Quatuor sunt, duo mala, et duo bona, unum malum, alterum pejus, unum bonum, alterum melius. Aversio et eversio, en duo mala. Conversio et reversio, en duo bona. Aversio a Deo per negligentiam, eversio a Diabolo per malitiam. Conversio ad Deum per poenitentiam, reversio ad ipsum per innocentiam. Aversio vero fit tribus modis, vanitate, voluptate, curiositate: vanitate mundi, voluptate sui, curiositate proximi. Eversio quoque tribus modis, praecipitatione, malitia, desperatione: praecipitatione culpae, malitia invidiae, desperatione veniae. At conversio fit tribus modis, confessione, compunctione, mortificatione: confessione oris, compunctione mentis, mortificatione carnis, ut scilicet in ore veritas, in mente puritas, in carne pudica sit sobrietas. Reversio quoque fit tribus modis, devotione, dilectione, contemplatione: devotione gratiae, dilectione justitiae, contemplatione gloriae. Vos ergo qui aversi estis a Deo per vitium negligentiae, qui eversi et submersi diluvio malitiae, convertimini, inquit, ad me in toto corde vestro. Est conversio cordis, est et conversio operis. Conversio quoque cordis alia est in toto corde, alia est in parte. Illam vero, quae in toto corde est, Dominus quaerit, quia ad salutem sufficit. Alteram vero respuit, quae est in parte, quia ficta est, et longe a salute. Hinc scriptum est: Spiritus sanctus effugiet fictum disciplinae (Sap. I). In corde siquidem sunt tria, ratio, voluntas, memoria: ratio futurorum, voluntas praesentium, memoria praeteritorum. Ratio namque quaerit futura, voluntas diligit praesentia, memoria retinet praeterita. Ratio illuminat, voluntas amat, memoria conservat. Cum igitur ratio summum bonum quaerit et invenit, voluntas recipit et diligit, memoria sollicite servat et arctius stringit; tunc anima ad Deum se toto corde convertit. Cum vero ratio sopita supersedet coelestia quaerere, vel voluntas tepida non curat diligere, vel memoria torpida contemnit custodire, tunc fit anima ficta, primo vitium incidens ignorantiae, secundo delictum negligentiae, tertio peccatum malitiae. In utroque fictam constat esse animam, quia alioqui posset et lumine rationis ignorantia pelli, et studio voluntatis negligentia excludi, et sedulitate memoriae malitia sopiri. Ratio igitur quaerens parit eruditionem, voluntas amplectens dilectionem, memoria stringens aedificationem. Prima parit lumen scientiae, secunda affectum justitiae, tertia thesaurum conservat gratiae. Haec est conversio cordis, quam Deus exigit. Haec est illa, quae prorsus ad salutem sufficit, Sequitur conversio operis. In jejunio, inquit, et fletu, et planctu. Planctus refertur ad confessionem, fletus ad compunctionem, jejunium ad mortificationem.