|
Quotidianum de dilectione sermonem serimus, ne forte non
animadvertentibus nobis scintillet in cordibus nostris et exardescat
ignis flammam faciens, aut totum consumens aut purgans totum. Ex eo
namque totum est quod bonum est, et totum quod malum est ex eo est. Unus
fons dilectionis intus saliens duos rivos effundit. Alter est amor
mundi, cupiditas: alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor
hominis unde fons amoris erumpit, et cum per appetitum ad exteriora
ducitur, cupiditas dicitur: cum vero desiderium suum ad interiora
dirigit, charitas nominatur. Ergo duo sunt rivi qui de fonte dilectionis
emanant, cupiditas et charitas. Et omnium malorum radix cupiditas, et
omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur totum est quod bonum est, et
totum quod malum, ex eo est. Quidquid ergo illud est, magnum est quod in
nobis est, et ex eo totum est, quod inest nobis, ex hoc autem amor est.
Quid est amor, et quantum? quid est amor, aut unde est amor? Et sermo
Dei de amore loquitur. Nunquid hoc negotium non potius illorum est qui
amorem, qui pudicitiam prostituere consueverunt? Ecce quam multi qui
ejus mysteria volentes suscipiunt, quam pauci qui ejus verba in medium
proferre non erubescunt. Quid igitur nos facimus? Forsitan multa
improbitate frontem fractam habemus, qui non verecundemur amorem
dictatum formare, quem et impudici aliquando non possunt sine verecundia
in verbis exprimere. Sed aliud est investigare vitium ut eradicetur,
aliud exhortari ad vitium, ut virtus et veritas non ametur. Nos igitur
investigamus et quaerimus ut sciamus, et scientes caveamus: quod illi
investigant ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud in nobis sit
quod desideria nostra sic multifariam dividit, et cor nostrum in diversa
deducit. Invenimus autem hoc aliud non esse praeter amorem, qui, cum sit
motus cordis, secundum naturam singularis et unicus, secundum actionem
autem divisus cum se inordinate movet, id est, ad ea quae non debet,
cupiditas dicitur, cum vero ordinatus est, charitas appellatur. Ipsum
ergo hunc cordis motum quem amorem appellamus, qua definitione signare
poterimus? Expedit nobis propius intueri eum, ne lateat aliquatenus, et
non sciatur, proptereaque nec caveatur cum malus est, nec appetatur aut
inveniatur cum bonus, de quo et cum malus est tanta mala veniunt, et cum
bonus est tanta bona procedunt. Ipsum igitur quomodo diffinimus,
investigemus, consideremus, quia occultum est quod quaeritur, quantoque
interius collocatum est, tanto magis in utraque parte cordi dominatur.
Igitur videtur amor, et amor est dilectio cordis alicujus ad aliquid
propter aliquid: desiderium in appetendo, et in perfruendo gaudium: per
desiderium currens, requiescens per gaudium. Hic bonum est, et hic malum
est tuum, cor humanum, quia nec aliunde bonum es si bonum es, nec
aliunde malum es si malum es: nisi quod, vel male, vel bene amas, quod
bonum est. Nam omne quod est, bonum est; sed cum id, quod bonum est,
male amatur, illud bonum est, et hoc malum est. Igitur nec qui amat
malum est: nec quod amat malum est: nec amor quo amat malum est, sed
quod male amat, et hoc omne malum est. Ordinate ergo charitatem, et jam
malum nullum est. Magnam rem commendare volumus, si tamen valemus, quod
volumus. Omnipotens Deus, qui nullo indiget, quia ipse summum et verum
bonum est, qui nec de alieno accipere potest quo crescat, quoniam ex
ipso sunt omnia, nec de suo amittere, quo decidat, quoniam in ipso
immutabiliter consistunt universa: ipse rationalem spiritum creavit sola
charitate, nulla necessitate, ut eum suae beatitudinis participem
faceret. Porro ut idem esset aptus tanta beatitudine perfrui, fecit in
eo dilectionem, spirituale palatum, quoddam significans ad gustum
dulcedinis internae: quatenus per ipsam videlicet dilectionem suae
felicitatis jucunditatem saperet, eique infatigabili desiderio
cohaereret. Per dilectionem ergo copulavit sibi Deus creaturam
rationalem, ut ei semper inhaerendo, ipsum quo beatificanda erat bonum,
et ex ipso quodammodo per affectum sugeret, et de ipso per desiderium
biberet, et in ipso per gaudium possideret. Suge, o apicula, suge. Suge
et bibe dulcoris tui inenarrabilem suavitatem. Immergere, et replere,
quia ille deficere nescit, si tu non incipias fastidire, adhaere ergo et
inhaere, sume et fruere. Si sempiternus gustus fuerit, sempiterna quoque
beatitudo erit. Non jam pudeat nos neque poenieat de amore fecisse
verbum. Non poeniteat ubi tanta utilitas: non pudeat ubi talis honestas.
Igitur per amorem sociata est Factori suo creatura rationalis: solumque
est dilectionis vinculum quod ligat utrosque in idipsum, et tanto
felicius quanto fortius. Propter quod etiam, ut indivisa societas, et
concordia perfecta utrobique haberetur, germinatus est nexus in
charitatem Dei, et proximi, ut per charitatem Dei omnes uni cohaererent,
per charitatem proximi omnes ad invicem unum fierent, ut quod de illo
uno cui omnes inhaerebant, quisque in semetipso non caperet, plenius
atque perfectius per charitatem proximi in altero possideret, et bonum
omnium fieret totum singulorum. Ordinate ergo charitatem. Quid est
ordinate charitatem? Si desiderium est amor, bene currat: si gaudium
est, bene quiescat. Est enim amor (sicut dictum est) dilectio cordis
alicujus ad aliquid propter aliquid: desiderium in appetendo, et in
perfruendo gaudium: per desiderium currens, et requiescens per gaudium:
currens ad illud, requiescens in illo. Ad quid, aut in quo? Audite, si
forte explicare possimus, quo currere debeat amor noster: aut in quo
requiescere. Tria quaedam sunt, quae amari bene aut male possunt, id est
Deus, proximus, et mundus. Deus supra nos est: proximus juxta nos est:
mundus subtus nos est. Ordinate ergo charitatem. Si currit, bene currat:
si requiescit, bene requiescat. Desiderium currit: gaudium requiescit.
Propter quod gaudium uniforme est, quia semper in uno est: nec
vicissitudine variari potest. Desiderium autem mutabilitatem suscipit,
et idcirco non se continet in uno, sed varias species repraesentat.
Omnis namque cursus aut de illo est, aut cum illo, aut in illo ad quod
est. Quomodo ergo currere debet desiderium nostrum? Tria sunt: Deus,
proximus, et mundus. Tria Deus, duo proximus, et unum mundus habeat in
cursu desiderii nostri. Et est in desiderio ordinata charitas. Amor
namque per desiderium, et de Deo, et cum Deo, et in Deum ordinate
currere potest. De Deo currit quando de ipso accipit unde eum diligit.
Cum Deo currit, quando ejus voluntati in nullo contradicit. In Deum
currit, quando in ipso requiescere appetit. Haec sunt tria, quae ad Deum
pertinent. Duo sunt proximi. Potest enim desiderium de proximo currere,
sed in proximum non potest. De proximo, ut de ejus salute, et profectu
gaudeat. Cum proximo, ut eum in via Dei et comitem itineris, et socium
perventionis habere concupiscat. Sed in proximum non potest, ut in
homine spem et fiduciam suam constituat. Haec sunt duo, quae ad proximum
pertinent, id est, de ipso, cum ipso, non in ipsum. Unum est mundi, de
ipso currere: non cum ipso, aut in ipsum. De mundo desiderium currit,
quando inspecto foris Dei opere per admirationem et laudem, ardentius
intus ad ipsum se convertit. Cum mundo curreret, si se pro mutabilitate
temporalium, sive dejiciendo in adversis, sive elevando in prosperis,
huic saeculo se conformaret. In mundum curreret, si in ejus
delectationibus semper requiescere vellet. Ordinate ergo charitatem: ut
desiderium currat de Deo, cum Deo, in Deum; de proximo, cum proximo, non
in proximum; de mundo, nec cum mundo, nec in mundum. Et in solo Deo
requiescat per gaudium, quia, si gaudium est, amor bene quiescat; si
desiderium est, amor bene currat. Est enim amor, sicut dictum est,
dilectio cordis alicujus ad aliquid propter aliquid: desiderium in
appetendo, et in perfruendo gaudium, currens ad aliud, requiescens in
illo. Haec est ordinata charitas, et praeter ipsam omne quod agitur non
ordinata charitas est, sed inordinata cupiditas.
|
|
