|
D. Certum est: quapropter ea quae restant prosequere. M. Factos igitur
extra paradisum in paradiso posuit, informans praeceptis vitae et
disciplinae. D. Quare homo, qui in paradiso mansionem habiturus fuerat,
extra paradisum factus est? M. Ne beneficium Dei imputaret naturae, sed
gratiae. D. Quibus praeceptis informavit Deus hominem, cum eum
collocaret in paradisum? M. Duobus, id est praecepto naturae, et
praecepto disciplinae. Duo namque bona praeparat Deus homini: aliud
temporale et aliud aeternum, utrumque plenum et perfectum. Alterum, id
est temporale bonum, plenum in eo posuit; et alterum, id est aeternum,
plenum ei proposuit. Illi quod dederat, custodiam apposuit praeceptum
naturae; ad illud quod proposuerat, viam aperuit praeceptum disciplinae.
Praeceptum naturae continet praeceptionem, prohibitionem, concessionem;
praeceptio naturalis fuit discretio per quam ei inspiratum est quae
essent naturae suae necessaria; prohibitio naturalis fuit discretio per
quam naturaliter ei insinuatum est quae essent noxia; concessio
discretio fuit eorum quae erant media, id est quibus uti et non uti sine
incommodo potuisset. Si igitur homo per naturale praeceptum imbutus
negligentiam cavisset, divina providentia nulla eum violentia opprimi
permitteret. Poterat namque homo per praeceptum naturae conservare bonum
quod habuit; sed per illud non potuit bonum quod necdum habuit adipisci.
Neque enim meritum esse poterat homini si vel vitaret noxia vel salubria
appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur; quoniam in his omnibus
non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet.
Itaque ut homo aliquid promereri posset, necessarium fuit ut praeceptum
disciplinae adderetur, sed hoc neque de praeceptione neque de
prohibitione sumi poterat, ne si vel eadem Deus praeciperet aut
prohiberet, meritum, ut dictum est, obedienti non esset; aut si mutaret
mandatum, ipse sibi contrarius fieret. Oportuit ergo ut de concessione
sumeretur, sic tamen ut per ipsum praeceptum concessio non mutaretur, id
est ut non praeceptum naturam corrumperet, sed inobedientia
praevaricatori non natura noceret. Cum autem de concessione naturali
praeceptum disciplinae formandum fuisset, congruum fuit magis ut
secundum prohibitionem hoc fieret, ne diabolus posset obedientiam
calumniari; et in uno tantum non in pluribus, ne inobedientia valeret ab
homine excusari. Si igitur homo in hac obedientia perstitisset, post
tempus definitum a Deo ad illud summum bonum quod in coelis ei
praeparatum fuerat, sine mortis dolore transferri debuerat cum omni
prole sua in consortio beatorum angelorum aeternaliter victurus. D.
Quare Deus indigentiam in homine esse voluit? M. Ut inde occasionem
exercitationis sumeret; et ipsa exterior indigentia interiorem ei
indigentiam demonstraret. D. Ante peccatum fuit mortalis an immortalis
homo? M. Utrumque potestate, neutrum necessitate; utrumque postea
futurus necessitate, neutrum potestate; alterum prius per culpam,
alterum deinde per gratiam.
|
|
