|
D. De operibus restat nunc ut quae dicenda sunt aperias. M. Tria genera
factorum sunt: quaedam sunt omnino bona quae nunquam licite praeteriri
possunt; quaedam omnino mala sunt quae nunquam licite committi possunt;
quaedam sunt media quae sive fiant sive non fiant nec culpa est nec
meritum. Quae sic ergo se habent ut nunquam licite fieri possint, illa
tantummodo lex naturalis prohibuit; illa vero quae nunquam licite
possunt praeteriri sola praecepit, media omnia ad utrumlibet relinquens.
De illis autem quae vel praecipienda vel relinquenda erant, unum tantum
praeceptum in corde hominis posuit: Quod tibi vis, id aliis feceris;
quod tibi non vis, aliis ne feceris (Matth. VII; Tobiae IV), ut ex sui
videlicet consideratione homo disceret qualem se erga proximum exhibere
deberet. Sed postea, cum lex subintrasset, et disciplinam vivendi
arctiorem proponeret coepit ex iis quae media erant quaedam excipere, et
ex eis alia per praeceptionem, alia per prohibitionem in alteram partem
tantum locare, ut quemadmodum primo homini in paradiso Deus de
concessione naturali unam pro praecepto disciplinae exhibitionem
exceperat, ita modo filiis ejus non ex una veritate stantibus, sed per
varios errores dissipatis, non unum de concessione naturali praeceptum
disciplinae quasi probandis, sed quasi corrigendis et reparandis multa
formaret, ut quanto magis se in mediis temperare discerent, tanto levius
inconcessa cavere valerent.
|
|
