CAP. XX. De dolore verticis.

Convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet (Psal. VII). Superius diximus caput interioris hominis esse mentem, nunc autem verticem capitis possumus appellare mentis rationem. Sicut enim vertex capitis in dextram et sinistram partem capillos dividit, sic ratio mentis bonas et malas cogitationes discernit. In verticem hominis iniquitas descendit, dum malitia peccati rationem sibi subjectam premit. Sed haec infirmitas verticis, id est vertigo capitis hoc modo solet fieri, ut caput in duas partes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, ut caput infirmi vitta ac fascia, id est panno lineo jubeamus stringi. Caput autem vitta, vel panno lineo stringitur, dum mens vitta, id est doctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur. Unde et Psalmista: Verumtamen Deus confringet capita inimicorum suorum, verticem capitis [capilli] perambulantium in delictis suis (Psal. LXVII). Capita inimicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. Quae ideo vertex capilli esse dicitur, quia per quamdam similitudinem, subtilitati capillorum moraliter comparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spargitur, lites generantur. Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur. Oportet autem ne huic infirmitati auxilium medicinae desit, quia hujusmodi morbus velut cancer serpit. Unde per Apostolum dicitur ad Timotheum: Profana et vaniloquia devita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit (II Tim. II). Et paulo post: Stultas autem et sine disciplina quaestiones devita, sciens quia generant lites. Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes (ibid.). Solet autem infirmitati vertice dolentium nocere multiloquium. Sed ut infirmo perfectum possis praestare remedium, pro electuario et pharmaco optimo ori ejus impone silentium.