TIT. CLVIII. Quid significet quod scriptum est: "Melior est iniquitas viri quam mulier, etc".

Melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier (Eccli. XLII). Si per sensualitatem mystice mulierem intelligere volumus et per rationem virum contrarium, fortassis erit quod dicit Scriptura quia primo homini, recens plasmato, cum adjutorium quaereretur in omnibus animantibus, simile inveniri non potuit. Propter quod et mulier postea ei facta est in adjutorium illius, utique similitudinis, quae in caeteris omnibus inventa non fuerat; ut autem eamdem similitudinem haberet cum ipso, facta est de ipso, quia omnis similitudo aut aemulatio est, aut origo. Quapropter quaeramus duo similia, prius unum in uno, postea duo ex uno. Quando solus vir erat et adhuc in viro mulier erat, quasi duo in uno erant, et duo unum erant. Quando autem mulier de viro facta est, unum quodammodo duo factum est, et divisit se unitas, ut una similitudo in duobus constaret. Itaque quaeramus duo in uno, vel potius duo ex uno in similitudine una. In quo uno masculus et femina unum sunt in Christo Jesu. Quid ergo illud unum est in quo et ex quo duo sunt in similitudine una? Respiciamus ad interiorem hominem. Illic quiddam est ad coelestia et superna intendens, et hoc sapientia dicitur; et rursum quiddam ad transitoria et caduca respiciens, et prudentia vocatur, et haec duo ex ratione una sunt, et in ratione una consistunt, et dividit se ratio in duo, sursum et deorsum: sursum in sapientia, deorsum in prudentia; sursum in masculum, deorsum in feminam: ut masculus superior sit et regat, femina inferior et regatur. Caput mulieris vir, caput viri Christus, caput Christi Deus (I Cor. XI; Ephes. V). Prudentia sapientiam regit. Sapientia vero verbum Dei. Verbum autem Dei ab ipso est cujus est, Prudentia, quasi mulier curam domus agens, circa ea quae carnis sunt stringitur. Sapientia vero, quasi vir in longinqua sagacitatem suam extendens, per amplitudinem spiritualis contemplationis evagatur. Hinc est quod mulier illa fornicaria quae propter absentiam disciplinae simul et continentiae modestiam postposuerat, virum suum peregre profectum asserit, domumque ac cubile amatoribus suis pictis tapetibus in blandimenta voluptatis se stravisse testatur (Prov. VII), quia nimirum prudentia in terrenis et transitoriis pressa, cum per praesentiam sapientiae superioris non regitur, desideriis carnis suae quasi quibusdam amatoribus per illecebrosas species rerum visibilium ad illicitam delectationem famulatur. Fortis autem illa mulier, quam Sapientia commendat, quia bene domum suam disposuit, laudata est a viro suo, fructum capiens ex operibus manuum suarum (Prov. XXXI). Haec est ergo benefaciens mulier, quae tamen iniquitati viri comparari non potest ut in hoc manifeste demonstretur quantum distet ab aequitate illius malefaciens, si nec benefaciens iniquitati ejus potest coaequari. Considerate modo quando mulier benefacit, et in quo benefacit. Quando facit quod facere debet, benefacit. Quid facere debet? Prudentia dicitur, quia providere debet ea scilicet quae necessaria sunt et commoda carnis suae, quoniam ipsi commissa est cura illius. Vir autem quando benefacit, et in quo benefacit? Quando sapientia sursum intendit, appetens, et desiderans ea solum quae beneplacita sunt Deo, tunc vir benefacit. Vir ergo benefacit, quando sapientia ad superius suum amore et desiderio intendit. Mulier autem benefacit, quando prudentia inferiori suo infirmanti curam ac sollicitudinem impendit. Vidistis hominem commoda carnis suae studiose ac callide perquirentem, et pro ipsius delectatione complenda studio atque intentione assidua insistentem: hic mulier erat benefaciens. Vidistis rursus hominem gustu interni saporis roboratum, carnem suam affligentem et pro intuitu supernae remunerationis non solum superflua, sed etiam necessaria subtrahentem: hic erat vir inique agens. Si enim aequitas est, cum carni quod suum est tribuis, non immerito iniquitas vocatur, quando quod debitum est illi non impendis. Sed tamen melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier: quia melior est qui, per coeleste desiderium accensus, carnem suam necessaria etiam subtrahendo affligit, quam qui, per carnalem affectum resolutus, desideriis ipsius per omnia quae commoda sunt illi satisfacere contendit. Mulier malefacit, quando, per imprudentiam vel per pigritiam ligata, carnem suam negligit, vel per sollicitudinem vanam distracta ad superflua quaerenda se effundit. Quando ergo benefacit mulier, virtus non est; sed quando malefacit, culpa. Iniquitas autem viri desiderium est justitiae; bonitas autem perceptio gloriae. Si ergo vir iniquus est ad justitiam, mulier autem bona ad naturam, melior profecto est iniquitas viri quam benefaciens mulier, quia si natura bona est in conditione, justitia melior est in retributione.