|
Medici qui morbos corporum curare solent quatuor qualitates humanae
vitae definiunt: Sanativum, sanum, aegrotativum, aegrotum. Ex his
quatuor species constituuntur. Sanativi et sani, aegrotativi et aegroti,
sanativi et aegroti, aegrotativi et sani. Sanativi sunt quorum natura
nullo intrinsecus latenti vitio corrupta est. Sani sunt quos nulla
manifesti doloris molestia vexat. Aegrotativi sunt qui intrinsecus
latentem habent corruptionem. Aegroti sunt quos manifestus dolor
excruciat. Sanativi et sani sunt quorum natura intrinsecus a corruptione
est solida, et extrinsecus a doloris vexatione quieta. Aegrotativi et
aegroti sunt qui et intrinsecus latentis vitii corruptionem et foris
molestiam doloris sustinent, sive ipse dolor ab interiori corruptione
sit ortus, sive ab exterioris alicujus molestiae occasione illatus.
Sanativi et aegroti sunt quorum natura interius corruptionem non habet,
sed exterius alicujus laesionis dolorem sustinet. Aegrotativi et sani
sunt qui quidem manifestum dolorem non sentiunt, interius tamen tanto
periculosius, quanto occultius latentis corruptelae vulnus gerunt. Ex
his quatuor gradibus hominum optimi sunt sanativi et sani. Pessimi
aegrotativi et aegroti. Medii sanativi et aegroti, et aegrotativi et
sani. Meliores sunt tamen sanativi et aegroti quam aegrotativi et sani,
quia et in illis natura integra sanitatem violenter turbatam facile
recipit, et in istis natura corrupta sanitatem tenuiter et dubie
concessam facile amittit. In illis sanitas non exstincta, sed violenter
exasperata est; in istis aegritudo non ablata, sed leviter sopita est.
Et idcirco sicut hoc facile quamlibet levi occasione ad antiquam
corruptionem revertitur, ita et illa facili remedio ad pristinam
integritatem reparatur. Haec idcirco distinxi, quoniam ex statu corporum
perpendi potest qualitas mentium. Sunt etenim similiter in animo
differentiae quatuor, id est virtus, justitia, vitium, peccatum. Quod
autem sanativum est in corpore, hoc est virtus in mente. Et quod est
sanum in corpore, hoc est justitia in mente. Quod vero aegrotativum in
corpore, hoc est vitium in mente. Et quod est aegrotum in corpore, hoc
est peccatum in mente. Non ergo omnis qui virtutem aliquam habet, sed
qui justitiam facit justus est, neque omnis, qui vitium aliquod habet,
sed qui peccatum facit, peccator est. Nam justi etiam, quamvis nolentes,
aliquando punctiones vitiorum sentiunt ex infirmitate carnis quam
corruptibilem portant; sed quia se eis per consensum non inclinant,
motus ipse, qui ex vitio corruptionis oritur, pro peccato sentientibus
nec consentientibus non imputatur. Est ergo illic vitium, et tamen
peccatum non est. Sunt iterum multi quorum natura non adeo passionibus
vitiorum affecta est, qui tamen saepe per negligentiam in peccata
incidant. Quos quidem tanto major peccantes reatus obligat quanto minor
ad peccandum eos necessitas impellebat. Illi ergo quorum vitiorum
affectibus magis corrupta est natura, facilius cadunt, laboriosius
resurgunt; et tamen, si se a peccato custodierint, plus merentur; si
peccaverint, citius veniam consequuntur. Qui autem fortioris sunt
naturae tardius cadunt, citiusque resurgunt; et idcirco, si in virtute
perstiterint, minus merentur; si in peccatum ceciderint, amplius rei
habentur.
|
|
