TIT. XLVIII. De duabus civitatibus et duobus populis et regibus.

Duae sunt civitates, Jerusalem et Babylon, et duo populi, amatores Dei cives Jerusalem, et amatores mundi cives Babylonis. Et duo reges, Christus rex Jerusalem, et diabolus rex Babylonis. Inter has civitates et duos populos et duos reges bellum est jugiter et discordia et pugna; et signat uterque milites suos, Christus suos, et diabolus suos, ut agnoscant quique regem suum et agnoscantur ab eo, et sequantur eum. Jerusalem enim civitas est sursum in coelo, Babylon deorsum in terra. Similiter Christus jam sursum est, diabolus deorsum. Milites Christi sequuntur regem suum et milites diaboli sequuntur regem suum. Christus tribus exemplis viam nobis ostendit, qua eum sequi debeamus; similiter et diabolus tria proposuit quibus post eum praecipitentur qui eum sequuntur. Iter enim ad Christum, quia sursum est, arduum est, et arctum est et in longum sublime. Iter ad diabolum deorsum est, latum est, et breve in profundum, et ad praecipitandum facile. Ideo Christus exemplum paupertatis reliquit, ut exonerati sarcina terrenarum rerum leves ascendamus per arduum. Exemplum humilitatis, ut modici sine difficultate transeamus per arctum; exemplum patientiae, ne deficiamus in longum; exemplum paupertatis dedit cum dixit: Vulpes foveas habent et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet (Matth. VIII); exemplum humilitatis dedit cum dixit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. XI); exemplum patientiae dedit, quando cum percuteretur non repercussit, cum occideretur sustinuit: exemplum iterum paupertatis, quia in hoc mundo divitias habere noluit; exemplum humilitatis, quia gloriam sprevit; exemplum patientiae, quia mala sustinuit. Cum laudaretur non laetabatur, cum malediceretur non tristabatur; cum premeretur non frangebatur. Ait quidam illi: Magister bone. Et respondit: Quid me dicis bonum? (Marc. X.) Ecce humilitas. Et alii dixerunt: Daemonium habes: et dixit: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum (Joan. VIII). Ecce patientia. Et cum requireret populus eum ut regem facerent (Joan. VI), ille, humilitatis exemplum relinquens, fugit, et gloriam sprevit: et multa alia ad haec pertinentia exempla. Prima est ergo paupertas, ut abjiciamus quod gravat, in quo est peccandi occasio. Et quia paupertas despicitur, sequitur humilitas: qua ipsa etiam propter Deum vilitas amatur. Et quia rursum qui vilis est sine reverentia laeditur, necessaria est post humilitatem patientia, qua omnia adversa propter Deum fortiter tolerentur. Paupertas levem facit et expeditum, humilitas modicum, patientia fortem et robustum. Econtrario diabolus suos primum divitiarum pondere in amore et sollicitudine onerat, ut deorsum ruant. Secundo per superbiam inflat, ut per latum incedant. Tertio per impatientiam frangit, ut cito deficiant. Hi duo populi duas civitates ab initio suo aedificaverunt, Babylonem quae a Cain initium cepit et Jerusalem, quae ab Abel. Primus enim homo duos genuit filios, divisionis principium et divisionis signum, quia illa massa naturae humanae quae in ipso primum per conditionem tota condita erat ad gloriam, postea per praevaricationem tota addicta erat ad poenam, ut ostenderetur quod misericordia et veritas jam tunc dividi incoeperint in vasa misericordiae, et in vasa irae. Et abjectus est primogenitus terrae, sicut primogenitus coeli corruerat, si tamen primogenitus erat, qui genitus non erat. De ipso enim dictum est: Ipse est principium viarum Dei (Job XL). Et reprobata sunt prima, ut ostendatur quod finis principio melior est, quia quae in principio facta sunt a Deo, bona quidem facta sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione, primum materiam fecit; postea formam superaddidit, ut ostenderet quod similiter in rationali creatura primum esse factum erat: postea autem pulchrum esse et formosum esse: et melius addendum erat, ut non nimis gloriaretur in eo quod primum bonum acceperat, sed ad illud potius festinaret quod postea melius acceptura erat. Sed primogenitus primum dilexit ut perderet novissimum, et ideo reprobatus est; et ille in coelo, et iste in terra. Sed ille de coelo dejectus in terra hominem per invidiam supplantavit, iste in terra reprobus effectus fratrem suum zelando occidit. Quia enim vita illius gravis ei fuit, ideo ad mortem illius festinavit. Cruciabatur enim nequam conscientia quotidie contra se testimonium cernens vitam justi et quasi gravis ei ad videndum fuit, ex cujus praesentia sua condemnabatur malitia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsum ne eum videret ad confusionem sui, quem videre noluit ad emendationem et correctionem sui. Fortassis existimans postea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis veritatis. Sic ergo Cain interfector fratris Babylonis fundamenta posuit. Abel autem interfectus sanguine suo primordia Jerusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit; Isaac vero electus. Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, Jacob diligitur et eligitur: et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimatur (I Reg. XVII). Semper autem milites diaboli furore pugnaverunt, et milites Christi patientia vicerunt, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio sequentes, patientia autem ad ipsum pervenientes .