TIT. VI. De triplici pace.

Una est pax quam habere debet homo ad Deum, alia quam ad semetipsum, alia quam ad proximum suum. Spiritus enim hominis hac lege inter Deum et carnem constitutus erat, ut, si Deo superiori obedientiam debitam exhiberet, nunquam ejus imperio subjecta caro contrairet. Quandiu ergo homo pacem ad Deum tenuit, nullam in carne sua molestiam contradictionis invenit. Sed postquam Creatori suo per superbiam rebellis esse coepit, statim caro ab ejus consensu se dividens, subdita esse recusavit. Hinc homo, variis concupiscentiarum suarum desideriis distractus et aliena et quae inconcessa fuerant appetens, terminos justitiae adversus proximum suum transivit; atque illic quoque turbata pace ex omni parte inquietus et turbulentus esse coepit. Nunc ergo reparando proponitur conditio, ut si pacem habere voluerit cum Deo, habere studeat pacem cum proximo suo. Cum autem spiritus Deo plene subjectus fuerit, tunc et illam quam in carne sua portat contradictionem, gratia ad pacem reformabit pacatus sit totus, ut homo, et extra se cum proximo per charitatem fraternam, et in se per conscientiam bonam, et supra se per gratiam divinam. Propter hoc dum offertur hostia salutaris qua Deo nos reconciliari oportet, prius osculo signum pacis offerimus, ut, hac praemissa quae inter nos constat pace, illam quae ad Deum est obtinere mereamur. Quando autem pro fidelibus defunctis hoc sacrificium salutare immolatur, osculum pacis ad invicem viventes non accipiunt quoniam hi, pro quibus vivifica immolatio fit ab hac vita subtracti, humanae conversationis pacem vel concordiam tenere amplius aut exhibere non possunt. Illic ergo sola illa quae ad Deum est reconciliatio quaeritur, ubi deinceps praesentis vitae, semel hinc educti, conditioni non subduntur. Viventes autem per pacem proximi merentur pacem Dei, et per pacem Dei merentur pacem sui, non illam quae animam est ad mundum, sed illam quae est inter animam et spiritum, per illam quae est inter spiritum et Deum. Nam est quaedam pax inter animam et mundum suaviter viventium et male et est quaedam pax inter animam et spiritum suaviter viventium et bene, et est quaedam pax inter Deum et spiritum feliciter viventium et beate. Similiter est bellum inter animam et mundum non suaviter viventium et male, et est bellum inter animam et spiritum non suaviter viventium et bene, et est bellum inter spiritum et Deum infeliciter viventium et male. Nam quod suaviter viventes et male veram pacem, qua sapientia invenitur in tempore otii boni non noverunt, beatus Job testatur de sapientia, dicens: Non invenitur in terra suaviter viventium (Job XXVIII).