|
Insipientem doctus interrogas. Quaeris quid tibi faciendum sit pro eo
quod in habitu religionis positus, opera digna professione tua non
habes. Recte equidem, charissime, moveris, imperfectum tuum considerans.
Justus est dolor, si tamen nimius non est. Injuriam misericordiae
facimus, si in qualicunque miseria nostra ex ipsa misericordia
desperamus. Quando peccas, tollis tibi bonitatem tuam; quando vero
times, ne forte tibi non ignoscat Deus, tollis illi bonitatem suam. Haec
est major iniquitas. Plus impius efficeris, si pro tua iniquitate
aliquid minus senseris de ipsius bonitate. Demus ergo confusionem nobis
peccata nostra confitendo, demus gloriam illi de ipsius misericordia
nullatenus diffidendo. Si opera nostra nobis sufficerent, gratia quid
faceret? Propterea enim gratia necessaria est, quia ex opere suo non
justificatur homo coram illo. Non igitur sic doleamus de imperfectione
nostra, ut minus respiremus, vel speremus in bonitate divina. Deinde
etiam hoc animam tuam movere dixisti, quod praeteritorum commissorum
tuorum memoriam succedens oblivio in multis confudit, ut non possis
sicut dignum fuerat, eorum, in quibus offendisse Deum te doles,
reminisci. Et haec quidem tanto magis tibi fiunt suspecta, quanto magis
occulta existunt. Vera sunt haec; nec est quod contradici possit. In
omnibus his periculum patitur homo, et subjacet judicio, si misericordia
justitiam non mitiget; sed Deus noster misericors est, et parcit
supplicibus, et humilem nunquam derelinquit. Magna quidem culpa erat
peccatum non cavere et successit alia culpa, perpetrata malitia,
periculum non timere, et avertere oculos ne malum suum videat homo et ut
non intelligat quid patiatur. Et tamen post haec omnia adhuc vivit
misericordia aeterna, cui ille clamavit: Ab occultis meis munda me, et
ab alienis parce servo tuo (Psal. XVIII). Et iterum, Oculi mei semper ad
Dominum, quoniam ipse evellet de laqueo pedes meos (Psal. XXIV).
Propterea ad illum respicio, qui videt quod ego videre non possum, ut
mundet me etiam ab his sordibus, ubi sum maculatus per culpam, nec
illuminatus per scientiam. Ipsi enim confiteor culpam meam, non solum
quia malum feci, sed quia etiam malum meum cogitare et cognoscere
neglexi. Propterea ad illum intendo misericordiam implorans, ut manu
pietatis suae tergat maculas ignorantiae meae; qui, et si ignoro quid
feci, non tamen ignoro quod male feci. Quod postea dixisti, saepe te
cogitationibus quibusdam praeteritorum malorum per illicitam quamdam
delectationem in animo renascentibus perturbari, atque ex hoc admodum
contristari, propterea quod nonnunquam etiam in tempore orationis his
pulsari soleas et vexari. Breviter respondeo quod, si pugna non esset,
victoria nulla esset. Quod autem subjunxisti malle te alio genere
fatigari, ubi labor esset, sed periculum tantum non esset: ad hoc
similiter respondeo quod, si nulla delectatio esset in cogitatione,
nullus omnino labor esset in contradictione, quia animus omne quod non
delectaret, facile refutaret. Hic vero labor est cum eo pugnare quod
placet, hoc est amare pariter et improbare. Quae tamen delectatio, si
firmum est animi propositum in bono, non solum non nocet, sed etiam
prodest, quia in eo quod resistentem fatigat, vincentem coronat. Quod
autem novissime addidisti de motibus perturbationis, qui nonnunquam,
occasionibus incurrentibus, quietem mentis concutiunt, verbis Psalmistae
respondeo: Irascimini, et nolite peccare. Quae dicitis in cordibus
vestris, in cubilibus vestris compungimini (Psal. IV). Si ira venit ad
animum, non procedat actio ad peccatum; et ex eo quod intus mens per
iram turbatur, conscientia per poenitentiam compungatur. Hoc est enim
remedium, ut si venerit turbatio, et cohibeatur ne excrescat, et
compungatur ut desinat, et fiat quod dicitur: Turbatus sum et non sum
locutus (Psal. LXXVI). Non est mirum si turbatur homo, quia homo est;
sed si turbationem suam non moderatur, hoc est mirum, quia rationalis
est. Propterea si turbatur, non loquatur, frenet linguam, claudat
conscientiam, ut quod intus ortum est per infirmitatem, foris per
discretionem cohibeatur, donec intus exstinguatur.
|
|
