|
Viam pacis non cognoverunt; non est timor Dei ante oculos eorum (Psal.
I). Qui timorem Dei ante oculos habere noluerint, viam pacis agnoscere
non possunt. Sed si timorem Dei ante oculos haberent, procul dubio viam
pacis agnoscerent. Sicut ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquens: Si
crederetis in uit, Moysi, crederetis forsitan et mihi (Joan. V). Quid
enim in Moyse nisi legem, et quid in lege nisi timorem Dei intelligere
debemus? Et quid in Christo nisi gratiam et veritatem accipimus? Quid
est ergo Moysi credere, nisi acceptae legis mandata fideliter observare?
Observare autem mandatum, hoc est vere timere Deum sicut scriptum est:
Qui timet Deum, nihil negligit (Eccle. VII). Et sicut in Psalmo dicitur.
Beatus vir qui timet Dominum: in mandatis ejus volet nimis. Quid est
autem Christo credere? nisi confiteri, et agnoscere gratiam, et
veritatem Dei, hoc est redemptionem humani generis, et salutem omnium
per Christum compleri, et in Christo consistere, eamque cum amore et
devotione suscipere. In qua videlicet gratia via pacis agnoscitur, quia
homini aditus ad Deum reconciliationis aperitur. Dicatur ergo
contumacibus et transgressoribus legis qui timorem Dei ante oculos non
habebant, et ideo viam pacis, hoc est Christum, non agnoscebant,
dicatur: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. Ac si
diceret: Si servassetis legem, intelligeretis veritatem. Si audivissetis
praeceptorem, cognosceretis Salvatorem. Scio quidem quod me Deum
cognoscere non potest, qui a me illuminatus non est. Et ideo vos non
creditis, quia a me illuminati non estis. Ego autem idcirco vos ad me
cognescendum non illumino, quia vestram contumaciam et praevaricationem
scio; et dignum est ut me praesentem jam non cognoscatis cujus
praecepta, prius ad vos per Moysem missa, servare noluistis. Audiant hoc
illi qui praecepta Dei non custodiunt, et tamen secreta Dei se
comprehendere posse praesumunt. Audiant quod dicitur: Si crederetis
Moysi, crederetis forsitan et mihi. Hoc est enim aperte dicere: Habetote
experimentum virtutis, si habere vultis agnitionem veritatis. Neque enim
potest perfecte cognoscere bonum qui boni adhuc non attigit
experimentum. Idem est quod alibi dicitur: Scrutamini Scripturas (Joan.
V). Quasi unicuique diceretur: Experire, et disce; fac, et intellige, id
est faciendo melius quam loquendo investigas; cum expertus fueris, tunc
fideliter dijudicas. Necesse est ergo ut, si nondum agnita cognoscere
cupimus, in iis quae jam cognovimus torpentes non simus, quia quisquis
timorem Dei non custodit, ut bonum quod potest faciat, ille non solum
majora dona percipere dignus non est, sed eo ipso etiam privari quod jam
perceperat. Si igitur Judaei idcirco viam pacis, hoc est Christum
cognoscere non potuerunt, quia timorem Dei, in custodiendo mandata ante
oculos habere noluerunt, patenter nobis ostenditur, quod per
experimentum boni operis apertissime pervenitur ad agnitionem veritatis.
Sed adhuc testimonium Psalmistae, quod supra positum est, ad moralem
intelligentiam adaptare volumus, ut in eo non solum doctrinae, sed et
disciplinae ordinem esse ostendamus. Viam, inquit, pacis non
cognoverunt. Non est timor Dei ante oculos eorum (Psal. XIII). Anima
duas vias habet: Unam bonam, et alteram malam, per quas ambulat non
passibus pedum, sed desideriorum. Una via est charitas, altera
cupiditas. Cupiditas est amor hujus mundi. Charitas est amor Dei. Anima,
quae Deum diligit quibusdam amoris passibus per charitatem ad Deum
currit. Animam quae mundum hunc diligit affectus carnis ad ea quae amat
per cupiditatem abducit. Charitas autem via pacis est, quia in amore
Conditoris currens animus, nihil quod laedat, invenit. Cupiditas via
pacis non est, quia mentem per multos labores, et dolores distrahit.
Hujus viae portae sunt sensus corporis, quia per eos animam
concupiscentia educit. Sed inter has portas prima est visus, quia oculi
aliorum sensuum duces sunt, et eos fere in omni actione ad
concupiscentiam praecedunt; dum enim gustare desideras, prius manum
porrigis, ut accipias. Sed priusquam accipis, visum dirigis ut eligas:
Hoc ordine, et primum peccatum perpetratum est: Vidit mulier lignum,
quod esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu
ejus, et comedit (Ger. III). Primum vidit, deinde attigit et tulit,
demum gustavit. Si non vidisset, nec tetigisset, nec gustasset. Ecce
quomodo visus ante alios sensus in concupiscentia etiam in ipso visu
fuit. Cum enim dicitur, vidit quod esset pulchrum visu, ecce in visu
concupiscentia videndi. Cum dicitur, et suave, ecce in visu
concupiscentia tangendi. Cum dicitur ad vescendum, ecce in visu
concupiscentia gustandi. Non solum igitur visus in concupiscentia
praecedit sensus alios, verum etiam omnes alii sensus in concupiscentia
videndi praecedunt semet ipsos; et totum quodammodo in visu prius per
delectationem agitur quidquid postmodum a caeteris sensibus in
operatione perpetratur. Ideo dixit Dominus: Qui viderit mulierem ad
concupiscendum, jam maechatus est in corde suo (Matth. V), quia profecto
animus videndo totum delectabiliter cogitat quidquid eum postmodum in
agendo delectat. Si igitur porta oculorum bene munita fuerit, tota illa
interior civitas cordis nostri ab insultu vitiorum quieta erit. Sed huic
portae nullus custos esse potest melior quam timor Domini, ut ille
videlicet carnalem mentem, quae lubrica est, ne ad antiquas
delectationes redeat, semper in proposito disciplinae configat atque
coerceat. Hanc custodiam Psalmista desiderabat, cum diceret: Confige
timore tuo carnes meas (Psal. CXVIII). Et Sapientia hanc custodiam nos
habere monuit, quando virtutis studium aggredienti formam disciplinae
praescripsit, dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei sta in timore, et
praepara cor tuum ad tentationes (Eccli. II). Sta in timore, ne te
blandimenta carnis seducant. Praepara cor tuum ad tentationes, ne
adversa supervenientia frangant. Lasciviam carnis per timorem comprime;
pressuram tribulationis per patientiam vince. Duo quippe ista sunt, quae
praecipue inchoantium propositum labefactare solent, incumbentium
scilicet tentationum molestia, et praeteritarum delectationum memoria.
Illae namque dum solito graviores superveniunt, saepe pusillanimes per
impatientiam dejiciunt. Istae vero dum solito male dulces redeunt, per
incontinentiam incautos se ducunt. Donamus ergo custodem optimum ante
oculos nostros timorem Domini, ut dum scilicet ipse reliquorum sensuum
duces custodit, omne sequentium actionum corpus sanum, et integrum esse
possit. Hanc custodiam Isboseth, quia domui suae praeficere noluit, in
inguine vulnus mortis accepit (II Reg. IV), quia quisquis sensus suos
timore Domini munire negligit, huic subito irrepens delectatio carnis
vitam animae exstinguit. Recte ergo dicitur: Viam pacis non cognoverunt;
non est timor Dei ante oculos eorum, quia quisquis foris sensus suos per
timorem Dei a delectatione carnis non restringit, quae sit interni
amoris dulcedo gustare non poterit.
|
|
