|
Misericordia et veritas obviaverunt sibi; justitia et pax osculatae
sunt. Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit (Psal.
LXXXIV). Deus sursum erat et homo deorsum. Veritas erat in coelo cum
judice Deo, et misericordia in terra cum homine judicando. Ubi enim
misericordia esset, si cum misero non esset? Descenderat enim forte
nesciente veritate, quoniam illam ad hominem venturam sciebat, et de
illius adventu metuebat. Descendit ergo prius misericordia, ne si
veritas praeveniret accessum ad hominem, ipsa postea non inveniret.
Accepto igitur assumpta veritate descendit Deus ut rationem poneret cum
homine. Quod cum vidisset misericordia, non ignara divini consilii,
perrexit obviam illi, Deum cupiens mitigare, et placatum adducere.
Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem primum occurrit illi
rogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, donec funderet
orationem suam ad Dominum. Ibi ergo misericordia, et veritas obviaverunt
sibi. Tunc misericordia clementi causatione querelam coram Deo deposuit,
dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat,
praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite iter aliquod facere
consueverit. Cum enim, inquit, scriptum sit: Universae viae Domini,
misericordia et veritas (Psal. XXVI): quomodo sola veritate contentus
misericordiam Dominus meus non vocavit, praecipue cum non solum
aequalem, sed priorem etiam misericordiam esse debere Scriptura ubique
commemoret? Neque enim scriptum est, veritas, et misericordia, sed
misericordia et veritas, universae viae Domini. Quare ergo quae prima
esse debui, nunc postrema, et quod magis me gravat ad comitatum tuum non
vocata accedo? E contrario veritas respondit in hac via misericordiam
comitem Domini necesse posse nec debere, tum quia consilium voluntatis
ejus contrarium ordinatum sit, et idcirco in ejus opere praesens ipsa
non possit; tum etiam quia cum ipso egressa non sit. Dixit etiam ipsam
misericordiam magis oportere rationem reddere, quare ipsa egredienti
Domino non affuerit, et absentia ejus magis esse laesum Dominum,
intantum ut una comite iter capere compulsus sit. Ad haec misericordia
respondit se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam. Sed
magis se honori, et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere
studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed servare; illam esse
notandam potius, et accusandam, quae famulos, et ministros Domini tantum
velit imminui, ut cum omnes abierint nullum patiatur per indulgentiam
aliquam levari, et revocari. Veritas autem respondit non esse decens
bonum Dominum et justum malos servos et injustos habere. Misericordia
dixit tantum Dominum sine ministris esse non debere. Veritas affirmavit,
nequam homines merito debere damnari. Misericordia respondit eos, ut
boni fierent, spontanea etiam pietate debere revocari. Veritas dixit
quod Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: si
nemini parceret Deus quod nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle
nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordia respondit gratiam
Domini ad indulgendum superabundare. Veritas dixit: Unusquisque prout
gessit in corpore accipiat. Misericordia dixit: Omnis homo magis
convertatur ad Dominum, et vivat.
His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare
desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum simul
procedere non posse, ait: Scriptum est: Misericordiam et veritatem
diligit Deus (Psal. XXIV). Quas ergo diligit, vult sibi semper praesto
esse; et quia rursus dicitur de Deo: In pace factu est locus ejus (Psal.
LXXIII), non potest illas discordes sustinere. Concordia autem esse non
potest ubi voluntas tam diversa est. Veritas enim vult ut totum
imputetur. Misericordia vero ut totum condonetur; quae simul fieri non
possunt. Propterea ne ego, qui amator pacis sum, compellar vestram
societatem relinquere, necesse est ut vos studeatis utrinque vestras
voluntates ad unum consensum inclinare. Ad haec veritas respondit se
minus laudabilem si aliquid inultum relinquatur. Misericordia dixit se
minus amabilem si non totum gratuita pietate solvatur. Tunc Deus
interrogavit utrum vellent ambae suas voluntates in ejus arbitrium
ponere et quod ipse inde discerneret sine contradictione annuere. Quod
utraque, in quantum fieri posset sine diminutione nominis et dignitatis
suae, concedente. Deus dixit aequum sibi videri ut peccatum hominis, et
ex parte propter veritatem puniatur, et propter misericordiam ex parte
dimittatur. In hoc ergo ambabus consentientibus, veritas adjecit dicens
justum esse ut, sicut prius misericordia cum homine fuit et ipsa in
coelo permansit, ita nunc ipsa in terra cum homine permaneat, et
misericordia cum Deo coelum conscendat. Scriptum est enim: Misericordia,
et veritas praecedent faciem tuam (Psal. LXXXVIII). Si ergo prius
misericordia praecessit, et veritas permansit, justum est ut nunc
misericordia maneat, et veritas praecedat. Tum misericordia rogans
veritatem memorem esse communis pacti, scilicet ne quidquam ultra
concessum contra hominem moliatur, cum Domino ascendit. Veritas autem
intrans cor hominis invenit ibi omnia mala, et digna poenis, et clamare
coepit de terra, hominem accusans. Misericordia vero non desistebat in
coelo Dominum orare pro homine postulans. Homo in terra per veritatem
stimulatus, peccasse se confitebatur, et Deus in coelo per misericordiam
flexus, confitenti miserebatur. Homo confessionem ad salutem ore proprio
faciebat, et misericordia precibus suis Dominum ad justificationem
hominis compellebat. Veritas de terra per confessionem hominis
oriebatur, et justitia de coelo prospiciens per misericordiam Dei ad
terras mittebatur. Veritas dixit prius puniendum qui prius malum
fecerat. Misericordia dixit postea justificandum, et salvandum qui et
malum confitendo bene fecerat. Per veritatem accusabatur, et per
misericordiam propter veritatem justificabatur. Quia veritas de terra
orta est, et justitia de coelo prospexit. Quia ergo misericordia cum Deo
pro homine erat, et justitia, et veritas a Deo cum homine erat jam inter
Deum et hominem pro justitia pax erat, et ascendit justitia ab homine ad
Deum, pacem postulans, et descendit pax a Deo ad hominem justitiam
amplectens, et osculans. Tunc ait justitia ad pacem: Nunquid optimo
satis est mala dimittere, nisi etiam studeat bono conferre? Laxavit
peccata per indulgentiam; nunc conferat dona virtutum per gratiam.
Respondit pax et dixit: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra
dabit fructum suum. Nunc autem interim justitia ante eum ambulabit, et
ponet in via gressus suos. Quod audiens justitia praecurrens reversa est
ad hominem, ut ab eo non discedat, donec Dominus ponat in via gressus
suos, et veniat.
|
|
