TIT. XXXVIII. De duobus capreae hinnulis, tribus umbris, et variis diebus.

Duo hinnuli capreae pascuntur in liliis (Cant. IV). Caprea, Ecclesia visu acuta ad penetranda mysteria Christi, saltu agilis ad transilienda hujus saeculi impedimenta, potens ad supprimenda serpentis antiqui venena. Hujus duo gemelli Petrus et Paulus, germani fide, pares merito et virtute, ipsa passione et morte conjuncti. Hi pascuntur in liliis, in mundorum et humilium virtute et profectibus. Pascunt eos verbis, pascuntur eorum operibus. Unde alter ipsorum dicebat: Nunc vivimus, si vos statis in Domino (I Thess. III); alter cum esuriret, coelum apertum est, et carnes immundorum animalium praecipitur mactare et manducare (Act. X). Hoc faciunt laborantes aestu donec aspiret dies, et inclinentur umbrae (Cant. II). Tres sunt umbrae, et tres dies. Prima umbra terra; est umbrosus spiritus daemonum et hominum; secunda, tenebrae errorum; tertia, obscura significatio veterum sacramentorum. Umbra significationum inclinata est ad occasum et finem; umbra errorum de die in diem inclinatur ad diminutionem; umbra tenebrosorum spirituum tandem inclinabitur ad infernum et mortem. Primum factum est, cum dies aeternus aspiravit apparens in carne. Secundum quotidie fit, cum idem aspirat illustrans nos veritate. Tertium novissime fiet, cum aspirabit in majestate. Sunt et aliae umbrae duae quae intra nos velut in quodam speculo obumbrant nos vel nobis. Obumbrant nos quae nos congelant et obcaecant. Obumbrant nobis quae refrigerant et illuminant nos. Primae de inferioribus sunt graves et noxiae, secundae de superioribus, delectabiles et salubres. Anima enim humana in medio posita est, ut sub ipsa sit mundus, propter ipsam factus; supra ipsam sit Deus, a quo, et ad quem et propter quem ipsa facta est. Nam sicut propter animam est corpus, sic propter corpus est domus ejus, id est mundus. Cum igitur incurvatur ad corporalia et mundana, ascendunt in eam umbrae de inferioribus. Cum egreditur ad divina, inclinantur super eam umbrae de superioribus. Illius enim quam cogitat umbram sibi format. Quae etsi luminosa et gloriosa, umbra tamen est, quantumcunque cognitionis acuatur dies, donec aspiret ille coelestis dies, sicut cum in facie speculi tersa et lucida splendidae rei resultat imago. Videmus enim nunc per speculum in aenigmate (I Cor. XIII). Et nota quod nec umbra videtur nisi inclinato et aspirante die, quia neque per speculum et in aenigmate potest apprehendere quidquam nostra humanitas, quantumcunque a visibilibus ad invisibilia rapiatur, nisi inclinante se majestate ad nos favore gratiae, cum scilicet qui habitat lucem inaccessibilem dignatur ad nos inclinari, et per umbram suae imaginis demonstrari. Unde Moyses ascendit in montem (Exod. IX), et Dominus inclinavit coelos et descendit (Psal. XVII). Sed heu! tam breves et obscuros dies, et tam longas ac laboriosas noctes habet hiems ista, ut propheta laborans in gemitu suo, et per singulas noctes lavans lectum lacrymis suis (Psal. VI), merito plangat, dicens: Dies mei sicut umbra declinaverunt (Psal. CI). Verum si quaeratur cur umbrae pluraliter dicantur, cum res una sit cujus sint umbrae. Respondetur: Quia nunc minus, nunc plus virtus obumbrat Altissimi, dissimiliter umbras format. Unde Apostolus: Transformamur a claritate in claritatem (II Cor. III). A minore scilicet in majorem, quia praesens claritas respectu futurae umbra est. Et nota quod cum umbrae de superioribus inclinantur super nos, umbrae de inferioribus inclinantur infra nos. Cum siquidem divinis propinquamus, mundana superamus, quatenus ad umbram lucis accedimus, eatenus mortis umbram evadimus. Lux enim et vita in coelo, mors in inferno, umbra mortis in hoc tartareo et tenebroso loco. Jam, fratres qui laboratis, portantes pondus diei et aestus (Matth. XX), ad umbras lucis istas accedite. Placeat eas imitari, quas ille dies aeternus aspirans rorem misericordiae cupit aestuantibus inclinare. Audite ipsum diem ad umbrarum refrigeria invitantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos (Matth. XI). Quam umbram si quis obtinuerit, merito gloriatur et dicit: Sub umbra illius quem desideraveram sedi (Cant. II). In qua est sessio ad quietem, et refectio ad satietatem. Unde subdit: Et fructus ejus dulcis gutturi meo (Psal. LXXXIII). Aspira ergo gutturi, o dies dierum, quae in atriis tuis super millia (Psal. CXXXIX). Obumbra caput nostrum in die belli. Inclina super nos umbras salutis et refrigerii, et inclinentur subtus nos umbrae caecitatis et mortis. Et licet contingant nos umbrae de cogitatione terrenorum, non nos attingant tenebrae, id est crassiores umbrae de amore eorum; sed semper respiremus in luminosum veri aeternique luminis amorem.