TIT. XLV. De septem rivis peccatorum exeuntibus a primis parentibus.

In flumine pertransimus [pertransibunt] pede (Psal. LXV). Quid post? Laetabimur in ipso (ibid.) De quo Isaias: Percutiet Dominus fluvium Aegypti in septem rivos ita ut per eum transeant calciati (Isa. XI). Aegyptus mundus est; flumen fluxus humani generis, qui de primis parentibus vena infelici prorumpens, impetuosum torrentem per totam mundi latitudinem instagnavit, quod in septem torrentes derivatur, vallesque et campestria profunda voragine supersedit, ipsis etiam montibus refusionem intentans. Quorum unus de altioribus inclamat: Torrentes iniquitatis conturbaverunt me (Psal. XVII). Primus hujus fluminis rivus est cogitatio mala. Rivus exundans habens frequentiam pluviarum per fenestras corporeorum sensuum, qui ei de mundanis cataractis mortiferos imbres profluxius administrant. Versipellis contortor fingit similitudines, imagines pingit, colores aptat, ut consensum eliciat, affectum inficit, universa convolvit, in thalamo mentis, offert horribilia de divinitate, terribilia de fide, mirabilia de fidei institutione, et in alveo mentis veneniferas ingerit potiones, quas in confessione peccatorum exoneratus exhorret evomere. Quid plura? Inimicus virtutis in thalamo exstirpat devotionem, in diversa protrahendo, in thalamo castitatem multiformis libidinis sensus evolvendo. Quibus fortioribus telis utinam oppugnans non expugnet, pungens non vulneret, et in claustro lectionem memoriam Scripturarum resecando, libros a manibus evellendo, et de isto ad illum transferendo; in officiis silentii virtutem, dum vagabundo se comitem facit, donec taciturnitatis officium aut aperiat aut infringat. Ad ipsum altare Domini virtutum spiritus isti in ipsos mentis oculos circa sacrificia pendentis in cruce circumvolitant. Has volucres vix patriarcha magnus a suis sacrificiis abigebat (Gen. XV). Videtis quam turbidus sit iste torrens. Quis in hoc negat se mersum vel submersum? Secundus rivus locutio perversa. Linguam nullus domare potest, ait apostolus, membrum inquietum et mortiferum (Jac. III). Est autem verbum aliud falsum. Unde: Perdes omnes qui loquuntur mendacium (Psal. V). Aliud vanum. Unde: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum (Psal. XI). Aliud maledicum. Unde: Neque maledici, etc. regnum Dei possidebunt (I Cor. VI). Aliud impudicum. Unde: Deponite turpem sermonem de ore vestro (Coloss. III). Et: Omnis sermo malus de ore vestro non procedat (Eph. IV). Aliud excusatorium. Unde: Ne declines cor meum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis (Psal. CXL). Aliud dolosum. Unde: Disperdat Dominus universa labia dolosa (Psal. XI). Aliud otiosum. De quo Dominus: De omni verbo otioso, quod locuti fuerint homines, reddent rationem in die judicii (Matth. XII). Tertius est actio prava post cogitationem et locutionem quando exhibentur membra iniquitatis peccato, ut contumeliis afficiant corpora nostra. Absit aliquem nostrum huic famulari idolo, Filium virginis in Veneris templo suscipere, arcam Domini juxta Dagon locare, nutritum in croceis stercora amplexari! Quartus rivus est defensio peccatorum, quo nihil magis exasperat iram divinitatis. Quando enim sanatur qui medicum spernit, medicinam conculcat? Negantem super hoc propheta de sacrario Spiritus sancti nobis inducit. Ibi, inquit, habuit foveam ericius (Isa. XXXIV). Qui cum se adeptum solitudinem putat, caput et pedes exerit. Si quis supervenerit, statim ea contrahit et spinis munit, ut prius spinis illius sanguinem tuum teneas, quam corpus ipsius. Sic peccatoris caput cum pedibus, id est intentio cum actionibus, a pastore prospicitur, et quod fere omnium peccantium vitium est, cum ab omnibus videatur a nemine se videri putat. Si autem intentionis ingressus cum actionum egressibus correptivis manibus velis deprehendere, intantum se excusat novus dialecticus Ciceronis lingua, ut negando quae vidisti, quae ipse non vidit in te vitia retorquendo, prius sentias quam vitium perdas, prius odium incurras quam corrigas. Quintus est exsultatio in peccatis. O detestanda laetitia, ut pro malis ipsi etiam Deo audeant gratias immutire! Qui exsultant, cum male fecerint, et laetantur in rebus pessimis (Prov. II). Cadent super eos carbones et in ignem ejicientur. (Psal. CXXXIX). Sextus est alios docere ad malum. Qui de cathedra pestilentiae derivatur, cui non sufficit ut intereat in saeculum saeculi, nisi alios pertrahat, duplicem habiturus poenam. Septimus est in his omnibus perseverare. Super sic demersum et absorptum claudit puteus os suum; et cum non levat oculos ad coelum, nec recordatur judicium justorum, mortuus est et sepultus sepulcro conscientiae, a quo sic mortuo perit confessio, ut veniens in profundum malorum contemnat (Prov. XVIII). Hic est in extremo fluminum Aegypti. Huic multitudo miserationum Domini tollitur ab oculis. Hunc fluvium in rivis percussit Dominus cum calceatus carnis calceamento, cujus corrigiam ille magnus non potuit solvere (Matth. III), illum transivit per immunitatem praedictarum pestium, et transeundo liberavit nos de aquis praedictis. Eia, fratres, si aliquis humor de his rivis fluminis mortalitatis est in vobis, tergite, et tergite illum niveo confessionis amictu. Percutite hos rivos cogitando pro peccato vestro, prohibendo linguam, declinando a malo et faciendo bonum, confitendo adversum vos injustitias vestras Domino, habentes dolorem vestrum semper in conspectu vestro iniquos docendo, vias Domini et laudem ipsius in ore semper gerendo. Et ut calceati transeatis, consuatis aliquid de arte sutoria, faciatis calceamenta densa et subtiliter consuta, quae possint aquas obviantes excludere. Faciatis carnem firmam et confixam timore Domini, quae libidinis humorem excludat, et excocta tribulationibus et densata fiat uter novus ad conservandum vinum novum, ut dicere possitis: Factus sum sicut uter in pruina (Psal. CXVIII).