TIT. LXXIX. De quatuor modis peccandi.

Quatuor modis peccata perpetrantur in corde: totidem consummantur in opere. In corde suggestione, per adversarium; delectatione, per carnem; consensu, per spiritum; defensionis audacia per elationem, cum culpa terrere mentem debuit, extollit. His quatuor ictibus primi hominis rectitudinem antiqui hostis fregit. Nam serpens suasit, Eva delectata est. Adam consensit, requisitus ubi esset, culpam confiteri per audaciam noluit. Hoc in homine quotidie agitur. Diabolus tanquam serpens tortuosus et lubricus suadet; caro sicut Eva delectatur; spiritus velut Adam praepositus consentit per carnis delectationem a sua rectitudine inclinatus: qui tanquam requisitus Adam, per audaciam defensionis nequius obduratur. His quatuor consummatur. In opere prius latens culpa agitur, postmodum sine confusione ante oculos hominum aperitur, in consuetudinem ducitur, ad extremum spe falsa vel desperatione misera nutritur. Hos modos Job deplorat dicens: Quare non in vulva mortuus sum? Egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus? Quare lactatus uberibus? (Job III.) Mortuus esset in vulva si se moriturum in ipsa suggestione cognosceret. Sic de caeteris. Sciendum tamen quod tres primi modi faciliter corriguntur: quartus nunquam. Unde Dominus puellam in domo (Luc. VIII); juvenem extra portam (Luc. VII): quatriduanum Lazarum suscitat (Joan. XI). Puella in domo peccator est in occulto: juvenis qui extra portam ducitur est cum peccati culpa aperitur; sepulturae vero aggere premitur, qui usu consuetudinis pressus gravatur. Hos tamen miseratus Dominus ad vitam per poenitentiam advocat. Quartus autem a Domino nuntiatur, non suscitatur, quia peccatum desperationis nec in hoc saeculo nec in futuro dimittitur (Luc. XII), imo is qui mortuum nuntiat audit. Dimitte mortuos sepelire mortuos suos (Matth. VIII).