|
Veni igitur, charissime, ad fontem compunctionis, qui oritur in valle
humilitatis, qui defluit per declivia convallium, id est, per corda
humilium. Cujus unda exstinguit libidinis flammam, vitiorum temperat
aestus, mentium sordes lavat, carnalium desideriorum restinguit sitim.
Irrigatur ab hoc fonte castitatis hortus, humectantur ab eodem virtutum
plantaria. Hujus humor nutrit oliveta misericordiae, roseta martyrii,
castitatis lilia, inviolatae virginitatis violas gignit, et varios
moratae juventutis emittit flores. Sicut ex aquarum humore, et calore
solis terra ista facta fecundior copiosiorem cultori suo reddit fructum,
sic hortus animae nostrae dum lacrymarum affluentia suffunditur, dum
rore coelesti et sancti Spiritus calore vaporatur, segeti virtutum
praestat incrementum, pullulare cogit virgulta justitiae, in vineis
charitatis botros multiplicat gratiae, multiplicat et abundantiam vini,
id est, intelligentiam verbi divini. Mentes etenim, quae sitae sunt in
convallibus humilitatis, quas illuminat radius contemplationis, per
calorem sancti Spiritus defenduntur a tentationis pruina, per humorem
compunctionis intimae, replentur intelligentia divina. Sicut rivulus
lene sonantis aquae objectu lapidum dat saltus, et quasi quodam
delectabili murmure aures demulcet audientium, sic rivulus compunctionis
dum peccatorum occurrit memoriae, dat singultus, et psalmorum dulce
murmur auribus cordis insonat. Dum enim occurrit peccatorum memoria,
mens de singulis trahit suspiria. Sunt igitur rivuli saltus, animi
singultus; psalmorum vero ruminatio, fluentis est aqua murmuratio. Super
ripas hujus fontis dulce est commorari, et considerare vultum
nativitatis suae quasi in speculo (Jac. I). Ut si qua macula dignoscatur
in facie, mundetur aqua. Contingit quandoque, ut fons compunctionis
repleatur terra, nec aliquos habeat decursus, sed obstrusis venarum
meatibus bitumine et limo plenus superabundet. Tunc fons oppletur terra,
cum mens nihil nisi terrena cogitat sicut in Ezechiele dicitur de
aedificio in monte viso: Et terra, inquit, erat usque ad fenestras, et
fenestrae clausae super ostia (Ezech. XLI). Per aedificium signatur
Ecclesia, per fenestras aedificii, Ecclesiae praelati, clauduntur
fenestrae, quia terra erat usque ad fenestras. Intenti enim terrenis
desideriis Ecclesiae praelati lumen verbi subtrahunt subjectis, et hoc
est fenestras esse clausas. Sic fons compunctionis, dum terra repletur,
siccatur, nisi terra ejiciatur. Sed tunc ejicitur terra, cum per
confessionem mens absolvitur a culpa. Quando autem noviter purgatur,
tribus adhuc modis obscuratur. Obscuratur enim profunditate, turbatur
limo, agitatur vento. Profunditas fontis est longae consuetudinis in
peccatis assiduitas mentis. Limus vero delectatio carnalis, quia licet
animus peccato renuntiet, ex consuetudine tamen praecedenti, quaedam
dulcedo delectationis in carne quandoque remanet. Agitatur vento cum
mens noviter conversa vento suggestionum aliquantulum movetur accepto.
Sed dum cessat ventus, dum limus ima petit, dum illuminatur profunditas
fontis radio contemplationis, tunc mens tranquillitatem recipit, et fit
illustre quod erat obscurum. Fit itaque fons purus, fit purior, fit
purissimus. Purus efficitur per cognitionem sui, purior per cognitionem
mundi, purissimus per cognitionem Dei. Cognitio sui generat humilitatem,
cognitio mundi ipsius mundi despectionem, cognitio Dei charitatis
ardorem. Cognitio sui illuminat profunditatem, contemptus mundi pellit
delectationem, ardor vero charitatis sedat ventorum, id est, tentationum
commotionem. Sic igitur congregantur illa tria, scilicet claritas,
puritas et tranquillitas. In intelligentia claritas, in conscientia
puritas, in moribus tranquillitas. Veniant igitur ad fontem
compunctionis illi, qui sedent super flumina Babylonis. Sed quomodo
venient? recordando Sion. Unde Psalmista: Super flumina Babylonis illic
sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. (Psal. CXXXVI). Qui
scrutantur fluctus mundanae confusionis, quod est esse super flumina
Babylonis, si contemplentur coelestia, solo eorum desiderio excitentur
ad lacrymas. More enim fluminis mundana cuncta transeunt. Amittuntur
divitiae, mutantur honores, aedificia corruunt, pretiosae vestes
conteruntur aut consumuntur, amici moriuntur: hi gladio, illi senio; hi
casu, illi infirmitate. Evanescit pulchritudo, labitur aetas, cito fit
de puero juvenis, de juvene senex, de sene decrepitus. Sic mundana
transeunt, et tamen multi sequuntur ea. Hi enim sedent super fluenta
luxuriae, illos trahit torrens iracundiae, hunc vorago gulae demergit,
illum cupiditatis profunditas absorbet. Hunc loquacitatis impetus
subvertit, illi otiositatis stagna placent. Assimilatur otiositas
stagno; quia, sicut stagnum abundantiam nutrit piscium, sic otiositas
multitudinem cognitionum. Haec sunt mortis flumina tenaci vitiorum luto
repleta. Clama igitur, charissime, ut educaris de lacu miseriae, et de
luto faecis (Psal. XXXIX), ut venias et bibas de fontibus Israel, et
haurias aquas in gaudio de fontibus Salvatoris (Isa. XII). Fons
compunctionis est unus de fontibus Salvatoris. In hoc fonte salus et
sanitas. Bibit Petrus ex hoc fonte, et salutem recepit. Venit Maria
Magdalene ad hunc fontem, et ab languore peccatorum multorum sanata est.
Ad hunc fontem fontes Israel defluunt. Septem sunt enim fontes Israel,
quibus videntium Deum mentes irrigantur, id est septem sunt sancti
Spiritus dona, quae sunt spiritus sapientiae, et intellectus, spiritus
consilii, et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et spiritus
timoris Domini. De fonte sapientiae procedit aqua doctrinae. Spiritus
intelligentiae emittit rivulum providentiae. De fonte consilii procedit
vena solatii. De fonte fortitudinis robur boni operis. Emittit fons
scientiae gemitum doloris: qui enim addit scientiam, addit et laborem.
Reddit autem fons pietatis decursum compassionis. Rivulus vero timoris,
fructum confessionis. Anima itaque Deum sitiens compungitur timore,
compungitur et amore. Dum enim cogitat vitae praesentis exsilium, vel
dum recolit inferni supplicium, tunc affligitur lacrymis, vexatur
suspiriis. Cum vero longa moeroris anxietate consumpta, de venia
securitas nascitur, aut contemplatione coelestium mens delectatur, tunc
est oneri transeundi ad regnum dilatio, et cruciatur mens desiderio. Ex
his igitur quatuor affectionibus anim tanquam ex quatuor rivulis, quorum
duo descendunt ex superiori irriguo, duo vero ex inferiori ascendunt,
fons compunctionis augmentatur et crescit. Haec est terra, quam dedit
Caleb Axae filiae suae sedenti super asinum, suspirantique et dicenti:
Da mihi, pater, benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi;
junge et irriguam. Deditque ei pater suus irriguum superius et irriguum
inferius (Josue. XV). Axa quamlibet animam fidelem, asinus eidem animae
subjectam carnem, terra australis ardorem exprimit bonae mentis.
Irriguum superius et irriguum inferius duo genera compunctionis, timoris
et amoris. Gemitus suspirantis dolorem poenitentiae designat. Per
irriguum superius igitur, et irriguum inferius timor et amor
intelligitur. Dum enim ex consideratione praesentis miseriae, vel ex
recordatione gehennalis poenae, profluimus lacrymis, tunc quasi geminos
aquaeductus ex irriguo inferiori, id est ex timore, ad fontem
compunctionis dirigimus. Cum vero animus foras mittit timorem, et mens
emollitur per amorem; dum cruciat mentem dilatio, et animus ascenditur
desiderio, tunc quasi ex irriguo superiori, id est, ex amore duo rivuli
ad fontem compunctionis descendunt. Haec est haereditas Axae filiae
Caleb, filii Jephonae, qui duxerit eam uxorem tali ditabitur
haereditate. Caleb cor interpretatur, Jephone conversio: qui enim
convertuntur ad cor, irrigua compunctionis possident, et australi terra
delectantur, id est, bonae menti, quae calore Spiritus sancti fervens
flagrescit, dominantur. In his rivulis animae sordes abluuntur, et
carnis inquinamenta purgantur. In inferiori irriguo animae vestes a
grossioribus sordibus mundantur, in superiori mundiores fiunt, in
australi vero terra siccantur. Timor lavat, amor mundat, calor siccat.
In inferiori irriguo timor, in superiori amor, in australi est calor.
Timor ex poena, amor ex desiderio, calor ex igne. Sensualitas timet,
ratio delectatur, animus radio contemplationis illuminatur. In uno
sordes deponuntur, in altero munditia recipitur, in tertio candor. Timor
exprimit actionum peccata, amor delicta cogitationum eliminat. Ignis
vero meditationum humorem carnalium voluptatum exsiccat. Unde Psalmista:
Et in meditatione mea exardescit ignis (Psal. XXXVIII). Potest et aliud
de hac inundatione et mundatione aquarum spiritualium per similitudinem
dici. Solent etenim materiales panni, prius aqua frigida, postea vero
calida lavari, et sic ad radios solis, ut siccentur, poni. Aqua miscetur
cineri, colatur, ut ita dicam, per pannum, ne cinis transeat, et sic
quae lavantur, citius mundantur. Cum enim per amorem coelestium
desideriorum compunctionis lacrymae excitantur, tunc quasi ad ignem
ponitur aqua. Cum carnalis fragilitas attenditur, tunc quasi cineribus
aqua miscetur. Colatur per pannum, et commovetur cinis, dum per memoriam
mortis considerat animus turbationem carnalis fragilitatis. Per hoc
igitur compunctionis lixivium animae sordes abluuntur, homicidii
videlicet sanguis, invidiae venenum, luxuriae fetor, levitatis pulvis,
cupiditatis fumus, pannus menstruatae, voluptatis coenum. Longe
digressi, charissime, coeptum reliquimus iter, more viatoris, qui juxta
viam fontem reperiens ponit latus super ripam, florido gramine
delectatur. conspicuas miratur aquas, sitim relevat, viae refrigerat
aestum, lota facie lavat manus et pedes. Sic qui fontem compunctionis
reperit, animae faciem lavat, quia mentis speciem decorat. Lavat et
opera manuum, lavat et affectus cogitationum, quibus quasi pedibus mens
ad optata progreditur. Immorari diutius liberet circa fontis hujus
fluenta, saltem loquendo, nisi propositi nostri finis instaret,
|
|
