|
Utrum poena ipsa, quae etiam culpa est, sit a Deo. Quod videtur, quia
omne justum est a Deo, et omnis poena talis est justa. Itaque videtur
quod talis poena sit a Deo. Solutio. Non oportet hoc dicere: cum ex
qualitate sui non habeat ut sit justa, sed ex lege Dei, ut jam dictum
est: Scriptum enim est: Deus mortem non fecit, nec laetatur in
perditione viventium (Sap. I). Vel, etiamsi concedatur quod poena sit a
Deo, non tamen culpa, licet idem sit poena et culpa. Non enim a Deo
habet quod culpa est, etsi aliquo modo habeat a Deo quod sit poena. Cum
enim poena aliquid sit in se, propter tria dicitur esse a Deo, scilicet
propter materiam ejus, quam Deus facit, ut materiam ignis; et propter
naturam, scilicet quod res talis non potest esse in re tali quin
patiatur: quae natura est a Deo, et propter judicium Dei, quo talis
poena tali culpae infligitur. Non tamen Deum esse causam illius poenae
dicimus; hoc enim esset dicere quod Deus fecisset culpam illius poenae,
quia non est causa corruptionis; quae si non esset, non pateretur
quidquam qui punitur. Itaque hujusmodi poena, quae aliquid est, propter
tria dicitur a Deo esse. Propter materiam, et naturam et judicium.
Secundum vero duo, scilicet culpam et corruptionem, non est a Deo. Illa
autem poena quae peccatum est, propter duo dici potest quod sit a Deo,
scilicet propter judicium Dei, et propter naturam, quae est quod nemo
potest sic peccare, quin ipso puniatur. Culpa vero et corruptio nullo
modo est a Deo. Non est ergo dicendum quod operatione Dei vel impulsu
aliquis in peccatum praecipitetur; nec in illud etiam quod est poena;
sed Scripturae quae videntur hoc sentire, vel ad permissionem, vel ad
gratiae subtractionem referendae sunt. Quidam etiam referunt eas ad viae
apertionem, quia nequitia intus concepta nequit exire, nisi ei via
aperiatur, ut Nabuchodonosor prius malitiam intus conceperat, et Deus
exponendo ei gentem Judaicam, viam ei aperuit, et sic ille malitiam
exercuit, quam prius intus clausam habuit. Alii vero referunt ad viae
clausionem, quia Deus omnes alias vias, ne exire liceat, clausit, ut non
habeat eliam per quam exeat. Hinc dicitur aliquem praecipitare in
peccatum, quia non claudit hanc viam per quam exit, sicut caeteras per
quas non egreditur. Unde constat quod Deus non est causa quare per hanc
prodeat, sed ipse qui exit; sed cur non per aliam egrediatur Deus causa
est, et cur etiam potius per istam, quam per aliam, ex utroque est; cur
deterius non peccet, Deus auctor est; cur vero tantum, et non minus, ex
ipso est. Veluti, si quis esset in turre, volens seipsum per fenestram
praecipitare, et aliquis alius omnes fenenestras clauderet praeter unam,
et ille per illam praecipitaret se. Ecce quod non per aliam: ille, qui
claudit caeteras, causa est, quod per istam, non ille, qui claudit; sed
ipse, qui praecipitavit se. Quod autem potius per istam, quam per aliam,
ex utroque est. Sunt etiam qui ad occasionem eas referunt, veluti Domino
intrante Hierusalem tota civitas commota est, et malitia prius concepta,
accepta occasione, excitata est ad invidiam; et sic ad persequendum.
Itaque vel ad permissionem, vel ad subtractionem gratiae, vel ad viae
apertionem, vel viae non clausionem refertur, secundum quosdam quod
dicitur: Tradidit illos in desideria cordis, et in passiones ignominiae,
etc. (Rom. I.) Nos autem magis dicimus universa, quam ad unum aliquod
singulorum, etsi non omnia ubique concurrant; semper tamen tria,
scilicet permissio, et gratiae subtractio, et viae non clausio
concurrunt; viae vero apertio, et occasio non in omnibus reperiuntur.
|
|
