QUAE HUGONIS EXCESSUM CONSECUTA SUNT.

Ex iis autem quae Hugonis excessum consecuta sunt, memorandum profecto est id quod Joannes Aquila Caroli Valesii clericus publico instrumento sic asseruit:

Omnibus Christi fidelibus Joannes Aquila humilis Christi servus aeternam in Domino salutem. Omnipotentis Dei beneficia suis clare impensa fidelibus et prudentibus servis non sunt abscondenda, nec ponenda sub modio oblivionis, sed super candilabrum jugis memoriae, ut luceant omnibus, qui in domo Dei constituti sunt, et ut posteris exemplum praebeant, qualiter unusquisque talentum sibi creditum studeat Domino duplicatum reportare. Quia vero inter caetera Dei beneficia, mihi Joanni Aquilae sacerdoti, licet indigno, divinitus impensa, unum Deus omnipotens per suam ineffabilem clementiam concedere dignatus fuit, non meis meritis, sed sola dignatione misericordiae suae, per merita et intercessionem celebris memoriae et sanctae recordationis reverendi M. Hugonis de Sancto Victore olim canonici et solemnis magistri sacrae theologiae, in monasterio Sancti Victoris Parisiensis. Qui licet per sacrosanctam matrem Ecclesiam, sanctorum catalogo ascriptus non fuerit, ideoque non audeam ipsum praesumptuose propria temeritate appellare vel nominare sanctum, ipsius tamen scriptis authenticis, gestis laudabilibus, sanctisque operibus, quibus in vita sua floruit et salubriter fructificavit, caeterisque meritis suis exigentibus, pie credo ipsum inter caeteros beatos esse magni meriti apud Deum. Et, ne de hujusmodi taciturnitate vel ingratitudine beneficii mihi a Deo miraculose collati per ipsius Venerandi M. Hugonis, et pie credo, merita, offensam Dei et suam incurrere possim (quod absit!) miraculum quoddam, quatenus de facto accidit, duxi tenore praesentium praesentibus et posteris publicare. Anno siquidem Domini millesimo trecentesimo vicesimo quinto, mense Julio, circa festum beatae Mariae Magdalenae, gravis infirmitas invasit dominum Carolum comitem Valesii, dominum meum, cujus obsequiis insistebam: cumque de ipsius vita, vel hujusmodi infirmitatis evasione desperaretur a medicis, ad Dei omnipotentis misericordiam et sanctorum suffragia duxi salubriter recurrendum, et per loca religiosa et collegiatas ecclesias Parisius discurrens, missas de Spiritu sancto et alia orationum suffragia, supplicavi pro eodem comite humiliter celebrari. Cumque in hujusmodi prosecutione propositi discurrerem, contigit me ad monasterium Sancti Victoris Parisiensis personaliter pervenire, cujus claustrum ingrediens, reduxi ad memoriam scripta authentica, et gesta laudabilia, caeteraque sancta opera fructuosa praefati sanctae memoriae venerandi magistri, ad quam duxit me ejusdem canonicus, ostendens mihi unam parvam et humilem tumbam lapideam, quae est in ingressu per quem itur de dicto claustro ad ecclesiam dicti loci, ubi cum devotione vovi Deo et B. Virgini quod, si per merita et intercessionem praefati venerandi magistri placeret vitam prolongare domino meo praefato, oblationem meam Deo ac B. Mariae ac praefato magistro devote redderem, cum affectione qua possem Dei gratiam ac misericordiam ac Beatae virginis Matris suae humiliter interpellans, et praefati venerandi magistri merita et intercessionem dicti magistri, (ut pie credo) quod hora vel quasi voti emissi praefatus dominus meus per Dei gratiam craticavit, et de sua infirmitate adeo convaluit, quod per aliqua tempora postea vixit, votique promissionem juxta possibilitatem meam complevi: narrans cuidam de fratribus dicti monasterii et manifestans quid tunc miraculose contigerat in persona dicti domini mei ad Dei laudem et gloriam et per merita praefatae sanctae memoriae venerandi M. Hugonis de Sancto Victore. Et hoc idem omnibus nobis Christi fidelibus per hoc praesens scriptum signo meo solito, quo tanquam publicus auctoritate apostolica notarius hactenus usus fui, significo, ut de virtute in virtutem et de bono in melius semper cum Dei adjutorio pariter proficere studeamus. Acta sunt haec Parisiis anno et mense praedictis. Ego Joannes Aquila clericus Xantonensis publicus auctoritate apostolica notarius, huic scripturae praesenti, propria manu apposui signum meum solitum in testimonium praemissorum.

Hoc autem miraculum, quo testatissimam esse Hugonis sanctimoniam voluit Deus, in causa fuit, cur postea corpus illius e claustro pone majus altare transferretur, ubi hodieque in eminenti tumulo conditum visitatur cum elogio, quod abbas Guillelmus a Sancto Laudo composuit. Ex quo tempore coepit hic tumulus paulo religiosius haberi. In quibusdam enim festis diaconus qui majori missae inservit, altare Beati Dionysii et tumulum Reginaldi Parisiensis episcopi et Hugonis nostri incenso thure suffitum vadit. Caeterum, celebre tanti doctoris nomen forsitan effecit ut cononici regulares S. Joannis in Laterano suum esse Hugonem venditarint, sed id tam imperite tentatum est a Garzonio Lateranensi canonico, ut sua sponte rei falsitas dissiliat. In Hugonis enim operibus quae anno 1588 Venetiis imprimi curavit Garzonius, hanc magistri Hugonis de Sancto Victore canonici regularis Lateranensis epigraphen singulis tractatibus et libris praefixit, quo nihil falsius est, aut a prisca traditione aliemus. Longe aliter se, habet Parisiensis editio, quae anno 1526 accurata est; in hac enim sicut et in manuscriptis exemplaribus, unde prodiit Lateranensis nomen nec legitur nec legi debet, quod et Necrologia Sancti Victoris et plures antiqui scriptores confirmant, a quibus Hugo non Lateranensis canonicus, sed Parisiensis de Sancto Victore nuncupatur.