CAPUT 3

David, aegrotante filio, lacrymas fudit; mortuo faciem lavit (II Reg. XII), ut ostenderet quod tandiu compassionis miseria portanda est quandiu passionis misericordia desperanda non est. Est tamen quidam compassionis affectus qui naturam etiam perditam miseratione prosequitur, secundum quem in nostri generis similitudine sicut culpae non corrigendae irascimur ita naturae non exstinguendae miseremur. Nunc autem vita mortalis et mutabilitati subdita, interim pro parte miseriae sustinet; sed postea ad incorruptionem translata deponet. Nunc infirma in utroque et passione videlicet in carne, et compassione in mente, tunc in utroque sanabitur, ut per immortalitatem carnis contra passionem, et per immutabilitatem mentis contra compassionem confirmetur. Sicut enim aegritudo carnis est pati, ita aegritudo mentis est compati. Propterea Deus homo, qui utrumque tollere venit utrumque toleravit. Suscepit passionem in carne; suscepit compassionem in mente. In utroque aegrotare voluit propter nos, ut in utroque nos aegrotantes sanaret. Infirmatus est passione in poena sua; infirmatus est compassione in miseria aliena. Eousque passionem sustinuit, ut pro morituris moreretur, eousque compassionem suscepit, ut pro perituris lacrymaretur. Propter miseriam carnem suam tradidit ad passionem, propter misericordiam animam suam turbavit ad compassionem. In carne sua doluit pro nobis patiendo, in mente sua condoluit nobis compatiendo, et quemadmodum carnis infirmitas in ipso secundum affectum naturae noluit poenam suam, sic mentis pietas secundum affectum misericordiae noluit miseriam alienam. Sicut enim calicem passionis secundum carnis voluntatem a se transferri postulabat, quem non transferendum praesciebat, sic sententiam condemnationis secundum pietatem aliis mitigari orabat, quam immutabiliter praevidebat. Pietas enim quod suum erat operabatur miserando, et ratio quod suum erat sequebatur divinae dispositioni obediendo. Propterea nihil contrarietatis erat. Si Christus homo secundum affectum pietatis quam in humanitate sua assumpserat, aliquid volebat quod tamen secundum voluntatem divinam in qua cum Patre omnia disponebat futurum non esse praesciebat; quia et hoc ad veram humanitatem pertinebat, ut pietate moveretur, et hoc ad veram divinitatem pertinebat, ut a sua dispositione non moveretur. Itaque secundum utrumque fecit quod debuit. Neque ideo sibi contrarius fuit si secundum pietatem humanitati congruam voluit, quod secundum justitiam divinitati debitam noluit; quia et hoc velle, et illud nolle utrumque voluit. Scriptum est: Jesus autem infremuit spiritu et turbavit semetipsum (Joan. XI). Hic intendite: Turbavit semetipsum (ibid.). Quomodo turbavit? Quae fuit ista turbatio qua semetipsum turbavit Jesus? Pietas ipsa, miseratio ipsa fuit turbatio. Bona turbatio, bene turbabatur qui pietate movebatur? Turbavit seipsum. Miseratio turbavit eum, et ipse semetipsum turbavit, qui miserationem sponte suscepit. Sicut tradidit semetipsum, quando Judas tradidit eum: sic turbavit semetipsum quando miseratio turbavit eum. Notum est hoc et frequenti usu probatum. Dicitur homini quando aliquid patitur: Tu teipsum turbasti; tu tibi fecisti malum hoc. Sic Jesus semetipsum turbavit, quando miseratio turbavit eum quam sponte susceperat; et semetipsum tradidit, quando ille tradidit cui ad tradendum potestatem concesserat. Sic itaque Jesus in humanitate assumpta quandiu eam passibilem portare voluit secundum proprietatem humanitatis et passionem in carne et compassionem in mente portavit. In qua tamen modo ad immutabilitatem translata nec pati potest ad corruptionem, nec compati ad turbationem. Quoniam Christum secundum hominem novimus et patientem et compatientem novimus (II Cor. V). Defecerunt, inquit, sicut fumus dies mei, et ossa mea sicut cremium aruerunt (Psal. CI). Dies defecerunt propter passionem; ossa aruerunt propter compassionem, propter passionem mortua est caro, propter compassionem arefacta est anima. Dolor compassionis quasi frixura quaedam animae fuit, qua urebatur miseratione, premebatur compassione, siccabatur desperatione; desperatione dico non propter se, sed propter illos, qui nec in malo corrigendi, neque a malo erant liberandi. In his omnibus Christum secundum carnem novimus quando veram humanitatem et in vera humanitate veram portavit mortalitatem (II Cor. V). Nunc autem eam secundum carnem non novimus, postquam resurgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Quod autem vivit, vivit Deo (Rom. VI).