|
Sunt ergo septem vitia capitalia, sive principalia, et ex his universa
mala oriuntur. Hi sunt fontes et abyssi tenebrosae, de quibus flumina
Babylonis exeunt, et in omnem terram deducta, stillicidia iniquitatis
diffundunt. De quibus fluminibus Psalmista in persona populi fidelis
cecinit, dicens: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum
recordaremur tui Sion. In salicibus in medio ejus suspendimus organa
nostra (Psal. CXXXVI). De his septem vitiis vastatoribus, et universam
naturae integritatem corrumpentibus, simulque malorum omnium germina
producentibus, quantum ad praesens negotium explicandum sufficere
putamus, loquemur. Septem ergo sunt, et ex his tria hominem exspoliant;
quartum, exspoliatum flagellat; quintum, flagellatum ejicit; sextum,
ejectum seducit; septimum, eductum servituti subjicit. Superbia enim
aufert homini Deum; invidia aufert ei proximum; ira aufert ei seipsum;
tristitia spoliatum flagellat; avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum
seducit; luxuria seductum servituti subjicit. Tunc revertentes, singula
per ordinem explanemus. Diximus, quod superbia aufert homini Deum:
superbia namque est amor propriae excellentiae, quando mens bonum, quod
habet, singulariter diligit, id est sine eo, a quo bonum accipit. O
pestifera superbia quid agis? cur suades rivulo ut se a fonte dividat?
cur suades radio ut se a sole avertat? cur, nisi ut et ille dum infundi
desinit, arescat, et iste dum ab illuminante avertitur, tenebrosus fiat;
uterque vero, dum accipere cessat, id quod necdum habet, continuo illud
etiam quod habet amittat. Hoc profecto tu agis, cum doces dona extra
datorem diligere, ut qui partem boni, quod ab illo datum est perverso
sibi vindicat totum bonum, quod in illo est, amittat: sicque fiat ut nec
id quod habet: utiliter habere possit, dum illud in eo a quo habet non
diligit. Sicut enim omne bonum veraciter a Deo est, ita nullum bonum
extra Deum utiliter haberi potest. Imo vero per hoc id ipsum, quod
habetur, amittitur; quod in eo, et cum eo, a quo habetur, non amatur.
Nam si quisquam non novit, nisi hoc, quod habet, bonum in semetipso
diligere necesse est, ut dum in altero bonum, quod non habet, aspexerit,
tanto amarius sua eum imperfectio torqueat, quantum eum, in quo omne
bonum consistit, non amat. Et idcirco superbiam semper invidia sequitur;
quia qui illic amorem non figit, ubi omne bonum est quanto de suo
perversius extollitur, tanto gravius de bono alieno torquetur. Sua
igitur elationi justissime poena deputata est; ipsa, quam de se gignit,
invidia quae quia commune omnium bonum diligere noluit, recte nunc boni
alieni livore tabescit. Quam profecto alienae felicitatis successus non
ureret, si illum, in quo omne bonum est, per amorem possideret. Nec enim
alienum a se judicaret bonum alterius, si suum ibi diligeret, ubi et
suum, et alterius bonum simul possideret. Nunc ergo quantum se per
elationem contra Creatorem extollit, tantum per livorem sub proximo
cadit; et quantum ibi fallaciter erigitur, tantum hic veraciter
praecipitatur. Sed neque hic sistere potest semel coepta corruptio: mox
enim ut de superbia, invidia nata fuerit, iram ipsa de se parit; quia
miser animus propterea jam sibi ipsi de sua imperfectione irascitur,
quia de bono alterius per charitatem non laetatur. Atque ideo id etiam,
quod habet, ipsi displicere incipit, quoniam in alio id, quod habere non
potest, agnoscit. Qui ergo per charitatem in Deo totum habere potuit, id
etiam, quod per elationem extra Deum habere conabatur, per invidiam et
iram amitiit: quia, postquam per superbiam Deum amittit, per invidiam
perdit proximum, et per iram semetipsum. Quia igitur omnibus amissis
nihil superest unde gaudeat infelix conscientia, per tristitiam in
semetipsa colliditur, et quae de alieno bono pie laetari noluit, de suo
malo juste cruciatur. Post superbiam ergo, et invidiam, et iram, quae
hominem spoliant, continuo tristitia sequitur, quae nudatum flagellat.
Cui deinde succedit avaritia, quae flagellatum ejicit; quia, interno
gaudio amisso, foris consolationem quaerere compellitur. Postea accedit
gula, quae ejectum seducit, quia animam exterioribus inhiantem hoc
vitium imprimis quasi e vicino tentans per ipsum naturalem appetitum ad
excessum illicit. Postremo supervenit luxuria, quae seductum violenter
servituti subjicit; quia, postquam caro per crapulam inflammata est,
ardorem libidinis supervenientem emollitus, atque enerviter resolutus
animus vincere non potest. Servit igitur saevissime dominationi mens
turpiter subacta; et, nisi exorata subvemat Salvatoris pietas, non erit
jam unde captivae servienti amissa restituatur libertas.
|
|
