SERMO C. In festo sanctae Crucis.

Cum accepisset Jesus acetum dixit, Consummatum est: et inclinato capite emisit spiritum (Joan. XIX). Haec verba, charissimi, quae proposuimus, brevia quidem, sed excellentissima sunt: quippe quae nobis redemptionis nostrae consummationem describunt. In morte itaque Christi consummata sunt omnia veterum figurarum aenigmata ipsam designantia, omnia prophetarum vaticinia ipsam prophetantia. Unde ipse Dominus ad Apostolos: Ecce ascendimus Jerosolymam, et consummabuntur omnia quae scripta sunt per prophetas de Filio hominis (Matth. XX). Consummatum est. In morte namque Christi secundum typicam significationem consummatum est quod Deus de latere Adae dormientis formavit Evam, quoniam hoc significavit sanguine de latere Christi mortui fluente sanctam Ecclesiam redimendam. Consummatum est quod Cain Abel fratrem suum per invidiam interfecit, quoniam hoc signum fuit quod populus Judaicus Christum per invidiam Pilato ad crucifigendum tradidit. Consummatum est secundum mysticam significationem quod Abraham Isaac filium suum super aram, strue lignorum supposita, ad offerendum Deo posuit, quoniam hoc figuravit: quod genus humanum Christum secundum carnem de se natum in cruce obtulit. Consummatum est secundum eamdem significationem quod Deus in agni paschalis occisione filios Israel de servitute Aegyptiorum liberavit, quoniam hoc quod spiritales Israelitae morte Christi de jugo daemonum eriperentur insinuavit. Consummatum est, quod Moyses aquas amaras ligno dulcoravit, et aquas de petra produxit, quoniam hoc praetendit, quod Christus amaritudine suae mortis legis austeritatem in dulcedinem nobis convertit, et de se, qui vera petra est, fluenta spiritalia nobis emanare fecit. Consummatum est quod hircus emissarius peccata populi in desertum portavit, quoniam hoc, quod Christus peccata nostra tolleret, typus exstitit. Consummatum est, quod mulier Sareptana duo ligna collegit, quoniam expressit quod gentilitas fidem passionis Christi postmodum recepit. Consummatum est quod Raphael angelus in nuptiis Tobiae daemonem felle piscis extricatum ligavit, quoniam hoc innuit quod Christus, felle potatus et morte amaricatus, diabolum superavit. Consummata sunt et vaticinia prophetarum. Consummatum est quod Moyses ait: Maledictus qui pendet in ligno (Deut. XXI). Hinc et Apostolus dicit: Quod Christus pro nobis factus est maledictum (Gal. III). Consummatum est quod David ait: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto (Psal. LXVIII). Consummatum est et vaticinium Isaiae, quod dicit: Propter scelus populi mei percussi eum (Isai. LIII). Et item: Oblatus est quia ipse voluit (ibid.). Multa sunt consummata, fratres, figurarum aenigmata, et prophetarum praeconia mortem Christi figurantia et praecinentia. Verum cuncta quis dinumeret et expediat? Consummatum igitur est. Quidquid enim ante mortem Christi oportebat fieri, in morte Christi consummatum est.

Mors itaque Christi perfecta nobis est vitae restauratio, mors Christi divina nobis reconciliatio, mors Christi ablatio culpae, mors Christi collatio justitiae, mors Christi nobis obseratio inferni, mors Christi reseratio coeli, mors Christi destructio poenae, mors Christi recuperatio gloriae. Ergo consummatum est. Consummatum est quidquid pertinet ad consumptionem mali. Consummatum est quidquid pertinet ad consummationem boni. Consummatum quod Simeon justus praedixit. Consummatum est, quod Caiphas, licet reprobus, prophetavit. Consummatum est quod detestandus Judas Pharisaeis spopondit. Consummatum est quod Pilatus, injustus judex, injuste fieri judicavit. Consummatum est quod Judaeus infelix optavit ad suam perniciem. Consummatum est quod Deus providit ad nostram utilitatem. Consummata est lex. Consummata est prophetia. Consummata est annuntiatio angelica. Consummatum est quod justi speraverunt in mundo. Consummatum est quod postea praestolati sunt in inferno. Consummatum est quod sancte vivendo meruerunt possidere coelum. Ergo consummatum est. Consummata autem per gratiam in nobis justitia, per justitiam consummanda est gloria. Justitia consummata est effectu, gloria in nobis consummanda est causa. Omnes enim in Christum vere credentes effectu jam sunt justi, causa beati, effectu tandem beatificandi. De qua causa beatitudinis Paulus sic de Christo loquens: Consummatus, inquit, factus est omnibus obtemperantibus sibi, causa salutis aeternae (Hebr. V). Si enim, sicut alibi dicit, spiritus ejus, qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in vobis, qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificavit et mortalia corpora nostra, propter inhabitantem spiritum ejus in nobis (Rom. VIII).

Bene ergo dicitur quod Jesus, cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est, et inclinato capite, emisit spiritum. Gustus aceti significat acerbitatem mortis, inclinatio capitis dignationem humilitatis, emissio vero spiritus consummatio est humanae redemptionis. In morte igitur Christi consummata sunt omnia, dum in praesenti consummatur justitia, et in futuro consummabitur gloria. Quando? Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem (I Cor. XV). Cum enim Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria (Coloss. III). Verum, charissimi, quoniam passionem Christi redemptionem generis humani sufficienter describere ac digne laudare non possumus, ad nosmetipsos stylum vertamus, et utrum Christi vestigia pro nostro modulo mala tolerando, sequamur videamus. Et quoniam hodierna die solemnia sanctae crucis celebramus, et Dominicae passionis reminiscimur, justum videtur, ut de patientia nos invicem moneamus. Si enim compatimur, et conregnabimus; et si socii passionum fuerimus, erimus simul et consolationum (Rom. VIII). Quod sponsa diligenter attendens, dicit: Fasciculus, myrrhae dilectus meus mihi; inter ubera mea commorabitur (Cant. I). Contendamus igitur per angustam portam intrare, per arctam et arduam viam conscendere, quia non est alibi aditus ad justitiam, nec conscensus ad gloriam. Hoc jam centesimo, charissimi, nobis sermone in hoc libello consummato, libellum ipsum hoc sermone consummandum censemus. Studeamus itaque, quae in hoc sermone vel libello scripta sunt, credendo, sperando, amando consummare, ut ad supernam gloriam mereamur pervenire. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est Deus benedictus in saeculorum saecula. Amen.