SERMO XXI. De membris humanis.

Sana me, Domine, et sanabor (Jer. XVII). Homo quandiu injustitia perstitit, sanus fuit; sed postquam per culpam corruit, gravem languorem incidit. Et qui ante culpam in omnibus spiritualibus membris suis habuit sanitatem, post culpam in omnibus patitur infirmitatem. Clamet igitur necesse est: Sana me, Domine, et sanabor. Sed nunquid est dicendus homo habere membra spiritualia? Habet membra spiritualia, scilicet virtutes. Sicut enim exterius membris sibi convenientibus formatur, sic interius virtutibus sibi concordantibus mirabiliter disponitur et ordinatur; et ipsa membra corporis virtutes figurant substantiae spiritualis. Caput significat mentem. Quemadmodum namque caput summum obtinet locum inter membra, ita mens inter virtutes animae principalis esse videtur et summa. Et sicut de capite capilli surgunt varii, citrini, rufi, candidi, nigri, sic de mente cogitationes procedunt variae, benignae, malitiosae, mundae, immundae. Oculi designant contemplationem. Quomodo namque oculis corporis foris visibilia cernimus, sic radiis contemplationis invisibilia speculamur. Per nares discretiones accipimus. Naribus etenim odores ac fetores discernimus, et ideo per nares virtutem discretionis non inconvenienter significamus. Aures exprimunt obedientiam, eo quod audiendi obediendique sunt instrumentum. Os insinuat intelligentiam. Sicut enim cibum ore recipimus, ita virtute intelligentiae pastum divinae lectionis captamus. Dentes vero significant meditationem, quia sicut dentibus receptum cibum comminuimus, ita meditationis officio panem lectionis acceptum subtilius discutimus ac dividimus. Lingua quoque, quia ipsa sermonem format, eloquentiae pulchritudinem non inconvenienter designat. Per collum, humeros et dorsum, eo quod ipsis onera soleant imponi, recte patientiam intelligimus. Per brachia autem, quia in ipsis est magna fortitudo, virtutem fortitudinis accipimus. Manus, eo quod ipsis operamur, significat operationem. Sic pectus, quia per ipsum reluctando resistimus adversario, constantiam figurat. Cor quoque, quia in ipso sapientia continetur, sapientiam designat. Mamillae doctrinam exprimunt. Sicut enim mater duabus mamillis filios suos enutrit, sic quilibet pius doctor doctrina dilectionis Dei et proximi imperfectos quosque ad perfectionem justitiae provehit. Per ventrem memoriam intelligamus. Sicut namque corporalem cibum ore acceptum, dentibus comminutum, in ventrem trajicimus, ut ibi decoquatur et membris omnibus distribuatur, ut ex ipso membra corroborentur; sic spiritualem cibum intelligentia cognitum, meditatione discussum et subtiliatum intra memoriam condimus, ut illic amoris igne coctus virtutibus omnibus administretur et dividatur, ut ex eo confortentur. Sed quemadmodum quibusdam corporeus cibus in ventrem acceptus non prodest, quia propter nimietatem ejus, aut debilitatem virtutis digestivae non bene digeritur, sed quasi integer emittitur; sic quibusdam cibus spiritualis in mentem acceptus non prodest, quia ipsis per nimiam negligentiam resolutis de memoria subito lapsus amittitur. Qui autem cibum talem acceptum per memoriam retinet, et per dilectionem decoquit, confortatur et ad devitanda mala et peragenda bona roboratur. Inferiora membra, crura videlicet et pedes, quibus corpus velociter fertur, significant virtutum et bonorum operum perfectionem, et in ipsa perfectione velocitatem. Cruribus namque et pedibus non solum movemur, sed et velociter quandoque currimus. Digiti pedum et manuum, eo quod sint extremitates membrorum, virtutum et bonorum operum figurant perfectionem. Ungues, quia digitorum sunt munimen perfectionis significant soliditatem. Itaque qui habet digitos per perfectionem, unques habere diligat per perfectionis soliditatem.

Itaque qui habet digitos, caveat ne aliquando a perfectione dissolvatur, et paulatim diffluendo ad nihilum redigatur. Membra igitur hominis exterioris virtutes designant hominis interioris. Caput designat mentem, capilli cogitationes, oculi contemplationem, nares discretionem, aures obedientiam, os intelligentiam, lingua eloquentiam, collum humilitatem, dorsum patientiam et longanimitatem, brachia fortitudinem, manus operationem, pectus constantiam, cor sapientiam, mamillae doctrinam, venter memoriam. Inferiora membra, quibus corpus movetur, virtutum et bonorum operum perfectionem, et in ipsa perfectione velocitatem. Digiti pedum et manuum, qui sunt extremitates membrorum, bonorum omnium designant perfectionem. Ungues, qui sunt digitorum munimen, perfectionis designant soliditatem. Interiora membra virtutes occultas, exteriora manifestas. Ossa boni operis internum vigorem, cutis ejusdem operis superficiem. Si quis autem istorum integritatem et sanitatem adipiscitur membrorum, ut videlicet caput habeat sanum per incorruptionem mentis, capillos candidos per munditiam cogitationis, faciem rubicundam per fervorem charitatis, oculos claros per fulgorem supernae contemplationis, et caeterorum, sicut supra dictum est. possideat decorem membrorum, is vere sanus est. Sic ubi autem alicujus vitii contagio laeditur, ibi protinus decor internae pulchritudinis violatur. Reparemus in nobis, fratres, spiritualis formae decorem, divinam imaginem. Sed quia nec spiritualem in nobis languorem sanare, nec sanitatem sine summi ope medici possumus obtinere, ad ipsum singuli proclamemus: Sana me, Domine, et sanabor. Quod, etc., qui vivit et regnat, etc.