SERMO XXIV. In Nativitate Domini.

Domine, miserere nostri; te enim exspectavimus. Esto brachium nostrum in mane, et salus nostra in tempore tribulationis (Isa. XXXIII). Deus fons et origo boni totius, sine cujus suffragio nec bonum possumus habere, nec malum valemus evadere, nec consequi justitiam vel gloriam, nec culpam vitare nec poenam; ipse jugiter a nobis est exorandus, ipse jugiter reclamandus, ut ipsius suffragante gratia et a malo liberemur, et in bono confirmemur. Legimus in verbis Isaiae prophetae quod ipse Isaias pro populo Judaico, exigentibus peccatis, a Sennacherib intra muros Jerusalem obsesso oravit dicens: Domine, miserere nostri; te enim exspectavimus; esto brachium nostrum in mane, et salus nostra in tempore tribulationis. Timebant enim Judaei, ut, illucescente mane, ipse Sennacherib urbem aggrederetur, et sic civitas caperetur. Populus Judaicus in Jerusalem constitutus electorum significat populum in divinae pacis visione collocatum. Sennacherib et ejus exercitus, populo Dei dirus inimicus, diabolum designat, multitudinemque daemonum ac pravorum hominum. Venit Sennacherib cum exercitu suo, et Judaeos in Jerusalem consistentes expugnare conatur, dum diabolus cum multitudine malignorum spirituum, et perversorum hominum veros divini nominis confessores in divinae pacis visione quiescentes per multas tentationes aggreditur, et eos per quamlibet culpam a securitate suae quietis, et a statu rectitudinis subvertere molitur. Erant duo muri in Jerusalem, murus superior sive interior, murus inferior vel exterior. Sic in spirituali conversatione fidelium duo sunt praecipua munimenta quasi duo muri, dilectio scilicet et actio: dilectio murus interior, actio murus exterior; sed nihil valet ad salutem murus exterior, nisi interior diligenter custodiatur. Quid namque prodest operis exhibitio, si desit cordis dilectio? Quid valet panem esurienti porrigere, potum sitienti dare, hospitem colligere, nudum operire, infirmum visitare, ad inclusum carcere ire, diversarum orationum verba fundere, laudibus divinis os aperire, missas celebrare, quaelibet sacramenta Dei tractare et eis communicare, et quaelibet hujusmodi facere, si negligas vel contemnas mandatum dilectionis observare? Sunt qui multa pauperibus erogant, multa sanctorum loca, sub obtentu redimendae propriae pravitatis et promerendae beatae retributionis, peregrinando visitant et alia bona multa faciunt, sed semetipsos nihilominus male vivendo sceleribus involvunt. Isti frustra sua pro Deo tribuunt, quandiu Deo semetipsos auferunt. Nam si tua das Deo, teipsum diabolo, non est aequa partitio. Deus hominem fecit et redemit et ideo debet totum hominem possidere, et ab ipso fructum bonae cogitationis, locutionis, et actionis colligere, et propterea non debes dare diabolo quod debes Deo.

Quilibet ergo pravi, sicut temporalia bona Christo in suis membris student dare, sic semetipsos Christo, Christum super omnia, et proximum sicut seipsos diligendo debent offerre; et sic civitas eorum, duplici muro munietur: muro interiori per dilectionem, exteriori per operationem. Si vero interiorem, id est dilectionem contingat deesse, exterior, id est operatio hostium impetum non valet sustinere. Domine, miserere nostri. Miseretur Deus hominis, quando hominem a malo liberat, et in bono confirmat; et sic a malo liberando, et in bono confirmando justificat. Miserere igitur, Domine, nostri per justificationem. Non enim possumus habere justitiam, nisi nobis illam dones per gratiam. Te enim exspectavimus. Qui in Deum sperat, Deum per spem exspectat. Qui enim minime sperat, minime exspectat; sed per miseram conscientiam divinam fugit praesentiam. Nec Deo quaerit praesentari, dum ab eo timet condemnari. Domine, miserere nostri per justificationem, te enim exspectavimus per spem. Esto brachium nostrum in mane, et salus nostra in tempore tribulationis. Unum sensum habet quod praemittit brachium, et quod subjunxit salus: et unum sensum habet quod dicit in mane, et quod addit in tempore tribulationis. Esto, Domine, brachium nostrum, et salus nostra, ut nos liberes a malo, et confirmes in bono. Si tu fueris brachium nostrum, si salus nostra, ab hostibus nos impugnantibus liberabimur, et in conversatione bona sicut illi antiqui in urbe Jerosolymitana salvabimur. In mane, in tempore tribulationis. Possumus tribus modis distinguere quod dicit mane, sive tempus tribulationis. Primum mane sive tempus tribulationis est post discessum noctis hodiernae solemnitatis; secundum post horam mortis; tertium post cursum saeculi praesentis. Sed mane hodiernae festivitatis, mane Dominici natalis quomodo dici potest tempus tribulationis, cum omnibus videatur esse tempus exsultationis? Sed si subtiliter perspiciatur, est quibusdam tempus tribulationis, quia tempus tentationis, dum diabolus per spectacula vanitatis; et superfluitatem comestionis et potationis et multiplicis dissolutionis multis tendit laqueos praecipitationis. Quanto igitur diabolus in diebus solemnibus instantius quaerit occasionem, et facilius invenit tentandi facultatem, tanto quisque ad resistendum debet semetipsum praeparare cautiorem et fortiorem, ne cum filii Dei congregati fuerint in unum, superveniens Satan aliquem eorum per culpam corrumpat, et filium damnationis faciat. Quemadmodum ergo diximus, quando est tempus festivitatis, tunc est tempus tentationis, et quandiu est tentationis tempus, tandiu est tempus tribulationis. Esto igitur brachium nostrum, Domine, et salus nostra in die tribulationis, ne diabolus civitatem sanctam per tentationem frangat, fideles tuos per iniquitates captos abducat. Secundum mane sive tempus tribulationis est post horam sive etiam in ipsa hora mortis. Quandiu homo vivit quodammodo in nocte est, quia non cognoscit multa, quae post mortem cogniturus est. Sicut namque dicit Salomon: Sunt justi, atque sapientes, et opera eorum in manu Dei sunt. Et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia in futurum servantur incerta, eo quod universa aeque eveniant justo et injusto, bono et malo, immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus sic et peccator, ut perjurus, ita et ille, qui verum dejerat (Eccle. IX). Et item: Nescit homo finem suum; sed sicut pisces capiuntur hamo, sic homines capiuntur in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit (ibid.). Et apostolus Paulus: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est (I Cor. IV).

Tegitur ergo homo, nocte magnae ignorantiae omnibus diebus vitae suae. In morte vero dies illi cognitionis oritur, quia recedente anima de corpore et praemium et meritum suum simul et clare contemplatur. In istius diei matutino multum est timendum humano spiritui, ne a crudeli Sennacherib impetatur, et pro peccatis suis ad terram ultimam, ad infernum videlicet abducatur. In morte namque solet diabolus miseram animam cum suis satellitibus circumdare, et undique coangustare, et si licentia sibi detur, ad istam terram prosternere. Domine, esto brachium nostrum in hoc mane, salus nostra in tempore tantae tribulationis. Tertium mane sive tempus tribulationis est dies universalis resurrectionis. Quandiu namque genus humanum in praesenti saeculo demoratur, magna nocte ignorantiae tegitur. Nondum enim scire potest quandiu mundus subsistat, vel quando finem accipiat; nondum novit qui sint salvandi, qui damnandi; nec videt praemia bonorum, nec poenas malorum; nec concio sanctae Ecclesiae contemplatur per speciem quod credit per fidem; nec adhuc videt rem ad quam tendit per spem; sed in generali resurrectione recedente nocte praesentis ignorantiae illucescet dies cognitionis perfectae, quando, congregatis omnibus creaturis rationalibus, Deum videbit omnis oculus, quando Deus illuminabit abscondita cordis nostri. Tunc veniente Domino cum omnibus sanctis suis erit lux magna, quia erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum, in die qua colligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus sanaverit (Isa. XXX). Vox dici illius reprobis amara, tribulabitur ibi fortis (Soph. I). Dies irae damnandis erit dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris. In die illa interficiet et disperdet de civitate sancta David, Rex noster, Salvator noster omnes peccatores terrae, quando videlicet dicet eis: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus (Matth. XXV). Ab hac auditione mala, qua usque ad illam horam nulla unquam impiis pejor fuit, nec deinceps erit, ab hac, inquam, justi non timebunt quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi (ibid.). In die illa Salvator noster, cujus nomen terribile est impiis, sanctum sanctis, misericordiam et judicium cantabit (Psal. C), misericordiam bonos salvando, judicium malos condemnando. Et honor regis, quo bonos salvabit, judicium diliget (Psal. XCVIII), quo malos condemnabit, et duo quae Deus uno et aeterno verbo locutus est semel complebuntur (Psal. LXI), quia potestas Dei erit ad reprobos puniendos, et tibi, Domine, misericordia (ibid.), ad justos glorificandos, quia tu reddes unicuique juxta opera sua (Rom. II). Tunc cum tradiderit Filius regnum Patri finis erit, id est consummatio omnium (I Cor. XV), cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem (ibid.), ut amplius non dominetur spiritus spiritui, angelus angelo, vel homo homini. Esto, Domine, brachium nostrum in mane, et salus nostra in tempore tribulationis. In primo mane, id est in die solemnitatis hodiernae nos libera a diabolica tentatione; in secundo, id est in hora mortis, nos libera a diabolica infestatione; in tertio, id est in die resurrectionis, nos libera a perpetua damnatione. Esto ubique brachium nostrum, salus nostra, ut nos a malo liberes, et in bono salves, et largiendo nobis gloriam, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (I Cor. II), quam praeparasti diligentibus te, in qua vivis et regnas Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.