|
Videns Jesus turbas, ascendit in montem, etc. (Matth. V). Quod Dominus
octonarium, per quam ad octo beatitudines pervenitur, discipulos
docturus in montem ascendit, hoc nobis insinuat, quod qui sacrae
doctrinae verbum dispensat, non in valle pravi operis, non in campo
effrenatae dissolutionis consistere debeat, sed montem spiritualis
conversationis per exercitia virtutum, et exhibitionem operum bonorum
ascendat. Sicut etiam scriptum est: Super montem excelsum ascende, tu
qui evangelizas Sion (Isa. XL). Ascensio ergo in montem, sublimem
designat conversationem, sessio Domini auctoritatem magisterii, apertio
oris effectum praedicationis. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum
est regnum coelorum. Alii sunt spiritu divites, alii quodammodo de
spiritu nihil habentes, alii spiritu pauperes. Spiritu divites sunt
superbientes, de spiritu nihil habentes, nimis pusillanimes. Spiritu
pauperes humiles. Superbientes faciunt non facienda per elationem,
pusillanimes facienda praetermittunt, et humiles facienda faciunt per
humilitatem. Paupertas itaque spiritus nihil habens defectionis, nihil
superfluitatis per viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati
mites. Mites sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt, et improbis
cedunt. Sunt autem quidam, qui ita volunt esse mites, ut nihil curent de
vita aliena, neminem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed
talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi
deberet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut
neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam,
sed nec alienam negligant vitam, ut, si opus fuerit, et bonis ad meliora
exhibeant exhortationem, et malis de malo correptionem. Est etenim modus
in rebus, quia sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic nec
debet esse nimiae lenitatis, ut inter dexteram et sinistram per
discretam mansuetudinem ad beatitudinis perveniat terram. Beati qui
lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus solet esse pro amissione
charorum, sicut quando aliquis amittit charos suos, patrem, matrem,
filium, aut aliquem propinquum. Heu! quam multi lugent charos suos, qui
nequaquam lugent semetipsos! Quam multi lugent damna corporalia, qui
lugere contemnunt damna spiritualia? Quando aliquis infirmatur aut
moritur, lugent amici. Quando autem peccat damnabiliter, quando
fornicatur, quando dicit fratri fatue, quando videt mulierem ad
concupiscendum eam, nemo luget. O sanitas insana! o visio caeca! o vita
mortua! De his quae non lugenda sunt lugent, et quae parum lugenda
graviter lugent; et graviter lugenda spiritualia, scilicet damna, non
lugent, vel etiam de ipsis rident. De istis, inquam, prophetavit Isaias
dicens: Vae qui dicitis bonum malum et malum bonum, ponentes tenebras
lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum
(Isa. V).
Lugeamus, fratres, amissionem charorum, sed plus lugeamus amissionem
bonorum operum, amissionem virtutum. Lugeat corruptus amissionem
virginalis integritatis. Lugeat superbus amissionem humilitatis. Lugeat
iracundus amissionem internae tranquillitatis. Lugeat avarus amissionem
largitatis. Lugeat ebriosus amissionem sobrietatis. Lugeat acediosus
amissionem spiritualis exsultationis. Lugeat invidus amissionem
charitatis. Beati, namque qui lugent modo per poenitentiam, quia
consolabuntur per indulgentiam, deinde per justitiam, postremo autem per
gloriam. Possumus autem dicere tria esse genera spiritualiter et
fructuose coram oculis Creatoris lugentium. Alii namque lugent pro
indulgentia culpae, alii lugent ex suavitate gratiae divinitus sibi
collatae, alii ampliori fervore accensi lugent ex desiderio futurae
gloriae. Et in his omnibus beati qui lugent, quia qui seminant in
lacrymis, in exsultatione metent (Psal. CXXV). Absterget enim Deus omnem
lacrymam ab oculis sanctorum suorum, et non erit amplius neque luctus,
neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt (Apoc.
XXI).
Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur.
Omnes homines esuriunt et sitiunt, sed alii esuriunt et sitiunt malum,
alii esuriunt et sitiunt bonum. Alii etenim esuriunt et sitiunt aurum,
argentum, vestes pretiosas, praedia, terras, vineas, domos, equos, et
possessiones innumeras. Ista tamen omnia bona sunt in se; sed in hoc
quodammodo mala esse dicuntur, quod a malis male esuriuntur et
sitiuntur. Sic et Dominus iniquum dixit mammona, id est divitias, non
quod res divitiarum essent iniquae, sed per iniquitatem acquisitae. Alii
esuriunt et sitiunt potestates et honores, alii voluptates, alii
salutationes in foro, primos recubitus in coenis, et primas cathedras in
synagogis, et vocari ab hominibus Rabbi. Sed tales non possunt fieri
beati, quia non possunt saturari. Totus enim mundus nequaquam homini
sufficeret, qui est dominus mundi. Non enim impletur oculus visu, nec
auris impletur auditu, nec in caeteris sensibus potest homo saturari ex
eorum delectationibus. Quod rex David bene consideravit, qui quamvis
haberet ad comedendum et bibendum non solum ad necessitatem, sed etiam
si vellet ad superfluitatem, tamen dixit: Satiabor cum apparuerit gloria
tua (Psal. XVI). Esuriamus et sitiamus non transitoria, non terrena, sed
justitiam, quia per esuriem et sitim justitiae perveniemus ad satietatem
aeternae gloriae. Beati misericordes, quoniam misericordiam
consequentur. Si ergo vis misericordiam accipere, misericordiam exhibe:
Dimittite, inquit, et dimittemini. Secundum enim mensuram qua mensi
fueritis, remetietur vobis.
Beati quoque misericordes, qui aliis in miseriis suis assistunt, et eos
secundum possibilitatem suam protegunt et defendunt Beati mundo corde,
quoniam ipsi Deum videbunt. Mundo corde sunt illi, qui nec pulvere
inutilis cogitationis, nec luto fedantur pravae delectationis. Mundo
corde sunt, quos non tegit nebula terrae ignorantiae, nec corrumpit
ardor concupiscentiae. Mundemus igitur corda nostra ab omni ignorantia
per inquisitionem veritatis, et ab omni perversa concupiscentia per
amorem virtutis, ut mereamur Deum videre in gloria regni coelestis.
Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui in
semetipsis pacem facere et custodire volunt, qui vitia adversantia
subigunt, virtutes erigunt, et quidquid in se perversae cogitationis,
locutionis, operisve deprehenderint, prudenter et potenter expellunt,
nec aliquid perturbationis in regno suae dominationis esse permittunt;
et si quid eis adversitatis contigerit, pacem tamen suam servant, et
cuncta cum cordis sui tranquillitate judicant. Pacifici qui non tantum
in se pacem custodiunt, verum etiam alios discordantes ad unitatem pacis
reducunt. Pacifici sunt, qui dum eis a malis mala inferuntur, mala
minime retribuunt, sed cum his qui oderunt pacem, pacifici sunt (Psal.
CXIX). Isti filii Dei vocabuntur, quia Deus summa pax est, et omnia cum
tranquilliate judicat, filii Dei, fratres Christi. Isti filii per
gratiam, Christus Filius per naturam. Haeredes Dei, cohaeredes autem
Christi.
Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est
regnum coelorum. Multi patiuntur persecutionem, sed alii patiuntur
propter culpam, alii patiuntur propter justitiam et innocentiam. Sed
dicet aliquis: Nemo potest modo per persecutionem attingere ad
beatitudinem quia nunc in pace consistunt omnia, et sancta Ecclesia fere
de nulla parte patitur adversa. Et ego dico quod ubique persecutiones
sunt, quia quotidie in penetralibus sanctae Ecclesiae persequitur Cain
Abel, Ismael Isaac, Esau Jacob, id est impius justum; et si quis
persecutionem non patitur ab extraneis, patitur tamen a falsis
fratribus. Omnes enim, qui pie volunt in Christo vivere, persecutionem
patiuntur (II Tim. III). Quia igitur non cessant persecutiones,
patientia nobis necessaria est, ut reportemus repromissiones (Hebr. X).
Vae autem iis qui perdunt patientiam, quia perdunt et patientiae
coronam. Non ergo murmuremus si in paucis vexemur, quia in multis bene
disponemur (Sap. III). Igitur per paupertatem spiritus pertingitur ad
regnum coelorum, per mansuetudinem sive lenitatem ad terram viventium,
per luctum ad veram consolationem, per justitiae sitim et esuriem ad
supernae jucunditatis satietatem, per misericordiam temporaliter factam
ad misericordiam aeternam, per cordis munditiam ad Dei visionem, per
pacem ad Dei filiationem, per praesentem persecutionem ad aeternam
coelestis regni tranquillitatem et requiem.
Beati namque pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum.
Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. Beati qui lugent, quoniam
ipsi consolabuntur. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam
ipsi saturabuntur. Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam
consequentur. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Beati
pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Beati qui persecutionem
patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Beati
estis cum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, etc.
Superius locutus est omnibus electis, modo apostropham facit ad
apostolos, quamvis et haec et aliis electis conveniant, ostendens
apostolis in his verbis quanta pro ejus nomine passuri essent. O quam
pauci sunt, qui his verbis Domini oculos cordis intendant, et per eorum
admonitionem beatitudinem quaerant. Quam multi sunt, qui, pro parva
verborum injuria, reddunt si possunt verbera, et si id perficere non
valent quod conantur, hoc tamen et majora conantur. Quam bene apostoli
sancti verba ista suis cordibus impresserunt, qui ibant a conspectu
consilii gaudentes, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu
contumeliam pati (Act. V). Notandum autem quod ait mentientes et propter
me. Si enim homines quando nobis maledicunt, juste nobis maledicunt, jam
non habemus meritum. Gaudete et exsultate. In multis decipimur, fratres.
Quando nobis arrident saecularia, quando vulgus vanis laudibus nos
attollit, gaudemus et exsultamus cum magis dolere magisque flere
deberemus, quia magis periculum habent prospera quam adversa, laudes
quam vituperationes. Sed audiamus quod apostolis salubre gaudium, quae
salubris exsultatio demonstretur, cum eis in contumeliis et
persecutionibus gaudendum esse et exsultandum denuntiatur. Subjunxit
autem causam dicens: Merces enim vestra multa est in coelo. Merces ista,
fratres, multa est, magna est, pretiosa est, diuturna est: Tam multa
est, quod non potest numerari; tam magna est, quod non potest
comprehendi; tam pretiosa est, quod non potest aestimari; tam diuturna,
quod non potest finiri, Jesus Christus Dominus noster, qui est Deus
benedictus in saecula. Amen.
|
|
