SERMO XXXI. De tabernaculis filiorum Israel.

Legimus in pagina Veteris Testamenti (Levit. CXXIII) Dominum per Moysen filiis Israel praecepisse, ut mense septimo solemnitatem Tabernaculorum septem diebus diligenter celebrarent, quatenus posteri per hanc observationem patres suos de Aegyptiaca servitute liberatos in deserto quadraginta annis in tabernaculis habitasse reminiscerentur, et Deo liberatori suo per hanc recordationem propensius gratias referrent. Quem videlicet sacrae solemnitatis ritum postmodum observantes, ob omni opere servili cessabant, in montem conscendebant, ramos arboris pulcherrimae olivae, myrti, spatulas palmarum, salices de torrente, et ramos ligni numerosi ac densarum frondium caedebant, et in domatibus suis, id est tectis domorum, quae videlicet tecta Palestini aequalia facere solebant, sive etiam in atriis mansionum suarum tabernacula erigebant, victimas Domino immolabant, tubis clangebant, magno ac diverso epularum apparatu reficiebantur, et coram Domino Deo suo laetabantur. Nos autem qui non figuras, sed veritatem tenere debemus, non litteram occidentem, sed spiritum vivificantem inquiramus; et quid nobis antiquorum exemplo non carnaliter, sed spiritualiter sit servandum, subtiliter attendamus. Quis est ergo iste mensis septimus, in quo in tabernaculis praecipimur habitare, nisi tempus gratiae, in quo septiformis Spiritus per universum mundum tribuitur fidelibus? Qui sunt septem dies, nisi praesentis temporis, quod septem dierum circulo et curriculo volvitur, series? Quae sunt tabernacula, nisi sanctae et honestae conversationis exempla diversis virtutibus et operibus bonis, quasi diversis ramis et ramorum frondibus constructa?

Mense itaque septimo septem diebus in tabernaculis debemus habitare, qui in hoc tempore gratiae in dono septiformi Spiritus sancti, et in omni vita nostra, quae septenario dierum agitur, debemus virtutes exercere, bona opera exhibere. Patres nostri, scilicet Apostoli, quorum sumus filii, in sanguine agni de Aegyptiaca servitute liberati, annis quadraginta per eremum in tabernaculis habitaverunt, quia in passione Christi de tenebrosa mundi dominatione redempti, in vita spirituali, quae per eremum figuratur, ab omni illicita delectatione abstinendo, et Decalogum legis, et quaternarium Evangelii observando, quasi quadragenarium complendo, virtutes exercuerunt, bona opera exhibuerunt et in his omnibus se non hic manentem civitatem habere, sed futuram inquirere monstraverunt. Ipsis quoque debemus assimilari, vitam ipsorum imitari, peregrinationis reminisci, et in spiritualibus habitando tabernaculis continuas grates agere Deo omnium suorum liberatori. Sed ut congrua et digna sacratissimae solemnitati valeamus tabernacula construere, studeamus carnales affectiones, terrenas cupiditates, mundanas vanitates, saeculares actiones deserere; ac generalium cogitationum consuetudinem transcendentes, in montem, id est altiorem Scripturarum meditationem, et coelestis boni sublimem speculationem aggrediamur, et virtutum et bonorum operum frondosos ramos decerpere, et tabernacula honestae conversationis festinemus erigere, quibus in tantae solemnitatis observatione contra aestum vitiorum, ventum tentationum, imbrem persecutionum muniamur. Praecipitur autem nobis ut cessemus ab omni opere servili, quia prohibetur nobis consensus et affectus peccati. Qui enim facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII). Nec solum foris in opere, sed intus in corde peccatum perpetratur, sicut scriptum est. Etenim in corde iniquitates operamini in terra (Psal. LVII). Et alibi: In cogitationibus impii erit interrogatio (Sap. I). Sed et pax non est annuntiata in nativitate Salvatoris nisi hominibus bonae voluntatis (Luc. II). Hinc ergo perpendite quantum jubemur cessare ab opere servili, in quibus non tantum reprehenditur actus, sed etiam consensus peccati. Inter spiritales vero arbores, scilicet virtutes, est charitas pulcherrima, quae et in coelum erigitur per dilectionem Dei, et usque ad terminos terrae dilatatur per dilectionem proximi. De cujus laude et pulchritudine scriptum est: Si linguis hominum loquar et angelorum, si habuero omnem fidem et omnem scientiam, et si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, et caetera quae ibi continentur, charitatem autem non habeam, nihil sum, nihil mihi prodest (I Cor. XIII). Hujus igitur pulcherrimi ligni ramos debemus habere, quia charitatis intimae cogitationibus et affectibus nos debemus obumbrare. Oliva etiam fundit oleum quod cunctos excedit liquores, recte misericordiam exprimit, quae multas alias virtutes transcendit. Myrtus bonum habet odorem, et significat bonam opinionem, longe lateque redolentem. Hanc habere debemus in constructione nostri tabernaculi, quia in omni loco debemus esse bonus odor Christi. Aliter: Myrtus temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat et ideo temperantiam recte designat. Palma, quae victorum manum adornat, victoriam non inconvenienter figurat. Hanc debemus habere, ostendentes nos carnem, mundum, diabolum vicisse. Habeamus quoque salices de torrente, ut in hac mortali vita, quae modo torrentis decurrit, casto corde et corpore Domino valeamus deservire. Salices quippe, quae sine fructu sunt et steriles, castas cogitationes et officia carnis ab illicita delectatione propter regnum coelorum castrata figurare possunt. Salices ergo ex nomine habere praecipimur quia sine munditia solemnitatem Domini digne celebrare non valemus Quaeramus et ramos ligni nemorosi sive densarum frondium, ut videlicet habeamus aliarum multiplicationem virtutum, ex quibus omnibus scilicet virtutibus et foliis ex ipsis procedentibus, id est bonis operibus erigere debemus tabernacula, id est sanctae conversationis exempla, quibus nos advenas in hoc mundo et peregrinos sicut omnes Patres nostros demonstremus, non hic habere manentem civitatem, sed futuram inquirere patenter ostendamus.

Quae denique tabernacula in domatibus et in atriis nostris antiquorum exemplo debemus figere, et in ipsis manere, quia debemus omnem miserae carnis hujus delectationem coelestis boni desiderio transcendere, et ipsum quoque mundum, qui circa nos est, dilatatione cordis egredi, ut superna et immensa bona sublimius et perfectius possimus contemplari. Offeramus etiam sacrificium Domino, non sanguinem vitulorum, sed fructum labiorum confitentium nomini ejus. Sacrificium namque laudis honorificat eum, et illic iter quo ostendit salutare suum. Sed et hoc facientes implebimus quod psalmus ait: Cantabiles mihi erant justificationes tuae in loco peregrinationis meae (Psal. CXVIII). Clangamus tubis per officium praedicationis, ut et aliis recta praedicemus, et ad observantiam tantae solemnitatis eos convocemus. Scriptum quippe est: Qui audit, dicat: Veni (Apoc. XXII). Et Psalmista: Labia mea non prohibebo, Domine, tu scisti. Justitiam meam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi. Non abscondi misericordiam tuam et veritatem tuam a concilio multo (Psal. XXXIX). Epularum apparatu nos reficiamus, ut corporis et sanguinis Christi communione, et spiritualium charismatum participatione nosmetipsos dignos pro viribus efficiamus. Talibus enim epulis interior homo noster impinguntur, tali epulatione ejus Deus delectatur. Gaudeamus non in mundo, sed in Domino, quemadmodum Apostolus nos admonet, dicens: Gaudete in Domino semper, iterum dico: Gaudete (Philipp, IV). Si in Domino gaudemus, vox exsultationis et salutis erit in tabernaculis nostris, non vox exsultationis et perditionis, quae est in tabernaculis impiorum, quorum praestolatio et exsultatio furor, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis (Prov. II).

Si ergo solemnitatem tabernaculorum digne celebrare volumus, haec omnia non carnaliter, sed spiritualiter observemus. Cessemus ab opere servili abrenuntiantes affectibus peccati. Ascendamus in montem per meditationem sacri eloquii, et speculationem boni superni. Colligamus ramos arboris pulcherrimae per charitatem fraternam, olivae per misericordiam, myrti per temperantiam, palmarum per victoriam, salicum per castitatem, ramos densarum frondium per aliarum virtutum multiplicem exercitationem. Et erigamus tabernacula per honestam conversationem, in domatibus nostris corruptionem carnis nostrae devotione mentis transcendendo, et in atriis nostris ipsum mundum dilatatione cordis exeundo. Immolemus, sed hostiam laudis; clangamus, sed tuba praedicationis; epulemur, sed participatione sacramentorum Christi, et dulcedine gratiae coelestis; exsultemus, sed gaudio laetitiae spiritualis. Quae cuncta septem diebus facimus, si per omnem vitam nostram, quae septem dierum circulo volvitur, haec agere non cessamus. Istam denique solemnitatem secundum praeceptum legis in die octavo consummabimus, quando in die resurrectionis absorpta morte in victoriam a corruptione ad incorruptionem, a mortalitate ad immortalitatem pertingemus, quia si nunc septem dies perficimus in itinere, octavum tunc celebrabimus in perventione, quando videlicet gaudium et laetitiam tenebimus, quando fugiet dolor et gemitus, quando absterget Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum suorum, quando timentibus se multitudinem dulcedinis suae revelabit, quam adhuc illis abscondit, quam oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quam praeparavit Deus diligentibus se. Quam nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est Deus benedictus in saecula saeculorum. Amen.