SERMO XLII. In purificatione B. Mariae, de purificatione Ecclesiae.

Ipse est quasi ignis conflans, quasi herbae fullonum. Et sedebit conflans, et emundans argentum; et purgabit filios Levi. Et colabit quasi aurum, et quasi argentum, et erunt Domino offerentes sacrificia in justitia (Malac. III). Salvator noster, dilectissimi nobis, ad templum suum veniens, id est sanctam Ecclesiam visitans per suae dispensationem incarnationis, ut eam sibi exhiberet sine macula luxuriae, et sine ruga malitiae, emundavit eam ab omni inquinamento carnis et spiritus per gratiam redemptionis et affectum justificationis. Quae gratia vel effectus hic manifestissime designatur, comprehenditur, exprimitur, ubi per Prophetam praedicitur: Sedebit conflans et emundans filios Levi.. Ubi namque dicitur sedebit, daemonstratur ejus diligens intentio nos salvantis. Ubi vero subditur conflans, angustia nostrae tribulationis; ubi autem deinde infertur purgabit filios Levi, effectus nostrae justificationis. Ipse est quasi ignis conflans, quasi herba fullonum. Dominus quasi ignis est consumens lignum, foenum, stipulam, quia gravia peccata graviter punit. Est etiam quasi herba fullonum, quia leviora levius puniens, lotis munditiam restituit. Et purgabit filios Levi, et colabit eos quasi aurum et quasi argentum. Per filios Levi sacerdotalis dignitas intelligitur. Et si sacerdotes colandi sunt et purgandi, quid de caeteris est dicendum, cum judicium incipiat a domo Dei, et colabit eos? Metallum postquam conflatum est in fornace, ut saepe videmus, ad exemplar terreum quod lingua vulgari coclear dicere possumus, cui et per quod in vas vel in aliud quodlibet instrumentum infundendum est et informandum ab artifice vice colarii, quolibet instrumento, ne carbones simul transeant interposito, traducitur et transfertur. Quod totum in hac spirituali purgatione perfectus completur. De spirituali namque conflatione scriptum est: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem (Rom V). Et Dominus in Evangelio: In mundo pressuram habebitis (Joan. XVI). Ad colationem autem pertinet quod ait: Arcta est via quae ducit ad vitam (Matth. VII). Et item: Contendite intrare per angustam portam (Luc. XIII). Non enim ad modicum arctatur qui ex una parte audit: Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris (Tob. IV); et ex altera: Quaecunque vultis ut feceris (Tob. IV); et ex altera: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis (Matth. VII). Per arctam autem viam ducitur, et per strictum foramen colatur, cui, omne quod delectat, nisi secundum Deum sit, etiam cogitare prohibetur. De informatione vel conformatione sic dicit Apostolus: Nos omnes relevata facie gloriam Domini speculantes in eamdem imaginem transformamur a claritate in claritatem tanquam a Domini Spiritu (II Cor. III). Per tribulationem quippe conflati, et per districtam disciplinam, quae in praesenti non videtur esse gaudii sed moeroris, colati, integritatem et pulchritudinem, divinae imaginis in nobis recipimus, qui eam in nobis prave vivendo miserabiliter corruperamus; et nostrae conditionis dignitas ex vase contumeliae in vas transfertur gloriae.

Colabit, inquit, eos quasi aurum, et quasi argentum. Quidquid in auro, id est sensu nostro et argento, id est eloquio, commistum est aere, stanno, plumbo, camino Dei excoquitur, et per districtionem disciplinae colatur (Psal. XI), ut sit igne examinatum, probatum terrae, purgatum septulum (Ezech. XXVII). Contingit autem, charissimi, saepenumero, ut qui in fornacem sanctae purgationis mittuntur ut probentur, non probentur, sed reprobentur. Hinc Isaias populo Israel ait: Argentum tuum versum est in scoriam (Isa. I). Hinc Ezechiel ait: Fili hominis, versa est mihi domus Israel in scoriam (Ezech. XXII). Omnes isti, aes et stanuum, et ferrum, plumbum, in medio fornacis scoria argenti facti sunt. Hinc Dominus ad Jeremiam ait: Probatorem dedi te in populo meo robustum, et scies et probabis viam illorum. Omnes isti principes declinantes, ambulantes fraudulenter, aes, et ferrum, universi corrupti sunt. Defecit sufflatorium, in igne consumptum est plumbum, frustra conflavit conflator, malitiae enim eorum non sunt consumptae. Argentum reprobum vocate eos, quia Dominus projecit illos (Jer. VI). Possunt tamen aes et ferrum et stannum et plumbum in bona aliquando significatione accipi. Aes etenim, quia sonorum est, apte significat sonum praedicationis. Ferrum autem, quia per illud justitia solet exerceri, virtutem significat severitatis. Stannum, etsi argentum non est, tamen quia a longe argenti suo colore vel fulgore prae se ferre videtur similitudinem, potest figurare cujuslibet virtutis, vel boni operis imitationem. Dum enim aliquis in altero videt alicujus virtutis fulgorem splendescere, etsi non potest illi in eadem virtute coaequari, tamen quia studet illum in quantum potest, imitari, videtur velut stannum, quantumvis argenti longa similitudine, aliqua tamen ejus imitatione decorari. Plumbum, quia ponderosum est, significat gravitatem. Sed in hoc loco omnia ista non in bona, sed in mala significatione accipi possunt. Aes itaque propter tinnitus sui melodiam, placentem significare potest adulationem. Ferrum, quia ipso crudelia et injusta homicidia multoties fiunt, figurat crudelitatem. Plumbum per suam ponderositatem designat segnitiem. Stannum exprimit virtutis simulationem. Scoria, quae est metalli purgamentum, quamlibet significat vitiositatem.

Fratres, ne simus aes per adulationem, nec ferrum per crudelitatem, nec plumbum per segnitiem, aut stannum per simulationem, sed nec scoria per quamlibet vitiositatem; formidabiliter timeamus quod dicitur: Defecit sufflatorium, in igne consumptum est plumbum, frustra conflavit conflator, malitiae enim eorum non sunt consumptae. Argentum reprobum vocate eos, quia Dominus projecit illos. Haec omnia nobis terribiliter sunt formidanda. Nos etenim qui in religione sumus, nos maxime in conflatorio fornacis sumus. Conflatorium nempe claustrum nobis est, in quo velut aurum in fornace, taedio, silentio, lectione, meditatione, oratione, jejuniis, vigiliis, rigore disciplinae, debemus a nostris peccatis purgari et probari. Conflator praelatus noster est, qui ad nos emendandos continue laborat. Sufflatorium, verbum ejus est et exemplum. Timeamus, charissimi, ejus in nobis laborem frustrari, dum incorrigibiles existentes per eum contemnimus emendari, timeamus argentum reprobum vocari. Timeamus a Domino projici. Hinc est quod de reprobo et superbo dicitur: Dedit ei Deus locum poenitentiae, et ipse abutitur eo in superbiam (Job XXIV). Timeamus ergo in loco humilitatis superbire, quia initium omnis peccati superbia (Eccli. X). Ponamus ante mentis oculos verba hodiernae propheticae lectionis, quae superius continentur, ubi de Domino dicitur: Quis poterit cogitare diem adventus ejus. Et quis stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum (Malach. III). Qui enim venit et conflat et purgat electos suos per misericordiam in tempore, in fine temporis veniet et conflabit minus purgatos per judicium. Unde scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine (Psal C): nunc misericordiam, tunc judicium. Nam electi imperfecti minus purgati ante judicium, in judicio perfecte purgabuntur. Hinc Apostolus ait: Fundamentum aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est (I Cor. III). Si quis autem superaedificat super hoc fundamentum, aurum et argentum, lapides pretiosos, ut videlicet cogitet ea tantum quae Dei sunt, sicut faciunt perfecti, aut lignum, fenum, stipulam, dum divisus cogitat ea quae sunt mundi, quibus sine dolore carere non potest, ut faciunt imperfecti, unusquisque opus manifestum erit. Quando? In die judicii. Dies enim Domini, id est dies judicii, declarabit, quia in igne revelabitur et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cujus opus manserit (subaudi integrum), mercedem accipiet perfectionis. Si cujus opus arserit, in eo videlicet quod in parte cogitavit quae sunt mundi, detrimentum patietur, scilicet et imperfectionis et ardoris. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem (I Cor. III). Studeamus, charissimi, et satagamus pro viribus nunc a Domino per misericordiam perfecte corrigi, ne judex venturus et saeculum per ignem judicaturus, sua judiciaria sententia, per quam etiam quidam electi sunt transituri et purgandi, et colandi, inveniat quod debeat cremari; sed ut pro perfecto merito, perfecto praemio ab ipso mereamur tunc coronari. Quod nobis praestare dignetur, etc.