SERMO LV. In festo beatae Mariae.

Quasi storax, et galbanus, et ungula, et gutta, et quasi Libanus non incisus vaporavi habitationem meam, et quasi balsamum non mistum odor meus. Et quasi Terebinthus extendi ramos meos, et rami mei honoris et gratiae. Ego quasi vitis fructificavi suavitatem odoris, et flores mei fructus honoris et honestatis (Eccli. XXIV). Haec sacrosancta verba, charissimi, quae per Jesum, filium Sirach, in Ecclesiastico de sapientiae laudibus elegantissime describuntur, beatae et intemeratae virginis Mariae praeconiis magnificisque virtutibus convenienter attribuuntur. Ipsa nimirum coelesti sapientiae prae caeteris mortalibus plenissime sibi donata per virtutes rebus hic descriptis figuratas vicit malitiam, obtinuit palmam, habet coronam. Cujus revera fortitudo et laus Dominus, et factus est ei in salutem, fortitudo in pugna, laus in victoria, salus in gloria. Unde rectissime beata virgo Maria per omnium ora fidelium laudibus sapientiae suas potest virtutes attollere, et suae dignitatis gloriam per universam Ecclesiam commendare. Dicat ergo, dicat, inquam, prae cunctis mortalibus singulariter, dicat excellenter: Quasi storax, et galbanus, et ungula, et gutta: et quasi Libanus non incisus vaporavi habitationem meam. Et quasi balsamum non mistum odor meus, etc. Storax, ut physicorum libri narrant, in potu sumptus raucitatem aufert, vocem clarificat. Unde congrue gratiam divinae laudationis figurat. Quam gratiam beata Maria luculenter habuit, quia per Elizabeth de sua credulitate beatificata laudes Deo decantans ait: Magnificat anima mea Dominum (Luc. I). Quasi storax itaque fuit, quia voce a peccati raucitate per supernam gratiam clarificata laudem Dei dignissime decantavit. Galbani quoque fumigatio, sicut eorumdem libri attestantur, reptilia fugat. Reptilia vero turpium cogitationum in humanis cordibus irreptionem apte significant. Quasi galbanus, ergo beata Dei Genitrix veraciter exstitit, quia de sui cordis aditu, omnis immundae cogitationis irreptionem propulsavit. Ungula, quemadmodum physici tradunt, herba quaedam est sicut ungula caballi formata, et ab ipsis ungula caballina nominata. Quae, quia frigidae naturae est, concupiscentiae carnalis male blandientis exstinctionem designare potest. Quamobrem beata Maria fuisse velut ungula bene creditur, quae concupiscentiae carnalis incendium rore gratiae coelestis in se potenter exstinxisse non dubitatur. Gutta omnes inflaturas et tumores pellit, et ob hoc perfectae humilitatis virtutem convenienter exprimit. Quam virtutem sancta Dei Genitrix excellenter habuit, quae dum Dei mater ab angelo nominaretur humiliter respondit: Ecce ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum (Luc. I). Et quasi Libanus non incisus. Libanus dealbatio interpretatur. Beata ergo Maria velut Libanus fuit per candorem castitatis, non incisus per integritatem virginitatis. Quidam dicunt non incensus, fuit etenim velut Libanus non incensus, quia flos castitatis ejus candidissimus incendio libidinis non est adustus.

Quasi storax, inquit, et galbanus, et ungula, et gutta, quasi Libanus non incisus vaporavi habitationem meam. Talibus quippe aromatibus gloriosa, et saepe nominata, semperque nominanda, et nulla oblivione tacenda virgo Maria suam habitationem vaporavit, quia talibus virtutibus ad pellendum malitiae frigus suam sanctam conversationem inflammavit. Et quasi balsamum non mistum odor meus. Arbor balsamus stipite similis est viti, foliis similis est rutae albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamus, lignum vero xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum. Percussus autem cortex balsami ferreis uncinulis guttam eximii odoris emittit. Quam adulterant oleo cypressino admisto, vel melle. Quae si pura fuerit, tantam habet vim, ut cum sol excanduerit, teneri in manu non possit. Odor autem beatae Mariae virginis quasi balsamum non mistum existit, quia ejus sanctam et sinceram opinionem, qua terram et coelum adimplevit, nullius infamiae fetor corrumpit. Ego quasi terebinthus extendi ramos meos; et rami mei honoris et gratiae. Terebinthus est arbor habens resinam omnibus resinis praestantiorem. Unde congrue significat charitatem, de qua dicitur: Adhuc vobis excellentiorem viam demonstro. Si linguis hominum loquar et angelorum, etc. (I Cor. XII, XIII.) Et post pauca: Nunc manent tria haec, fides, spes, charitas. Major autem horum est charitas. Terebinthus ista erigitur in coelum per dilectionem Dei, et dilatat ramos suos in universum mundum per dilectionem proximi. Rami ejus sunt aliarum exercitatio virtutum, et exhibitio bonorum operum. Qui sunt honoris quia venerationis, et gratiae quia pulchritudinis? Honoris aliis, gratiae in semetipsis; fructus ejus jucunditas bonae conscientiae intus coram Deo, folia decor boni exempli foris coram proximo. Beata itaque Maria quasi terebinthus ramos suos extendit, quia charitate plena fuit, Deum super omnia et proximum sicut semetipsam dilexit.

Ego quasi vitis fructificavi suavitatem odoris. Vitis florendo fructificat, et ejus fructus inebriat. Sic beata Maria per florem suae virginitatis fructificavit Christum botrum nostrae redemptionis, qui suos electos inebriat in mundo vino gratiae, in coelo vino gloriae. Hujus vitis fructum sive botrum, id est Christum, botrus ille quem duo viri exploratores filii Israel attulerunt in desertum in vecte bene significat. Ipse namque nobis est fructus vitae, quo pascimur, et fundit nobis, sicut jam dictum est, primo vinum gratiae, deinde gloriae quo inebriamur. Duo autem viri exploratores prophetas et apostolos figurant, qui secreta patriae coelestis Spiritu sancto duce exploraverunt, et Christum nobis per Scripturas suas in hunc mundum attulerunt. Lignum autem vectis lignum designat crucis; et sicut ille qui praecedebat ex duobus viris botrum portantibus botrum post tergum pendentem non vidit in vecte, sic praecedens prophetarum cuneus Christum non vidit in cruce; ille autem qui sequebatur botrum vidit, quia chorus apostolorum, qui post ipsum in mundo remansit, et post ipsum de mundo recessit, et praesentem eum in carne patientem in cruce conspexit. Decem exploratores qui pravis sermonibus corda filiorum Israel ab ingressu terrae promissionis averterunt, infideles Judaeos sub Decalogo legis positos designant, qui coelestia promissa per fidem Christi quaerere detrectant. Duo autem exploratores, qui populum ad ejusdem terrae introitum fideliter exhortati sunt, electos Christianos sub duobus praeceptis charitatis positos exprimunt, qui coelestis patriae jucunditatem introire totis visceribus concupiscunt. Istius vitis fructus congrue suavitas odoris appellatur, quia per ejus aspirationem et praedicationem, quia suavis in coelis est, a nobis e terra odoratur. Sed is qui nobis nunc est suavitas odoris in mundo, postmodum nobis erit suavitas saporis in coelo, qui nunc est suavitas odoris in fide, tunc erit suavitas saporis in contemplatione; qui nunc est suavitas odoris in spe, tunc erit suavitas saporis in re. Videmus nunc per speculum in enigmate, tunc autem videbimus facie ad faciem (I Cor. XIII).

Et flores, inquit, mei fructus honoris et honestatis. Flores beatae Virginis, id est virtutes ejus, castitas, charitas, humilitas, immarcessibiliter florentes, flores sunt honoris et honestatis, quia Christus fructus ejus, qui de Virgine his floribus ornata processit, suis electis honorem et honestatem tribuit in terris, et eisdem se daturum spondet in coelis. Beata itaque Dei Genitrix quasi vitis fructificavit, quia Christum verum botrum, qui nos vino gratiae et gloriae inebriare non desinit, generavit. Sed (quod est mirabile dictu) hic fructus est solus, qui suae matri florem non abstulit, sed conservavit et venustavit. Ergo beata et intemerata virgo Maria prae caeteris mortalibus sapientiae coelestis aromatibus referta fuit quasi storax per clarissimam, id est dignissimam divinae laudis decantationem, quasi galbanus per cujuslibet immundae cogitationis fugationem, quasi ungula per concupiscentiae carnalis exstinctionem, quasi gutta per totius elationis depressionem, quasi Libanus non incisus per candidissimae castitatis integritatem, quasi balsamum non mistum per sinceram opinionem, quasi terebinthus per veram charitatem, quasi vitis per singularem fecunditatem. Quam plurima sunt, fratres, quae de his omnibus ad laudem sacrae virginis Mariae dici possent, imo deberent, sed brevitas temporis, et prolixa celebritas divinae laudis diutius his immorari nos prohibent. Sed nec debemus detinere sermone diem, quia sicut sermo opportunus est optimus, sic qui moderatur labia sua, prudentissimus est. Nunc igitur ad nosmetipsos redeamus, et in iis, quae dicta sunt beatam Mariam pro viribus imitari studeamus, ut ejus meritis et precibus cum ipsa glorificari valeamus. Simus et nos quasi storax, clarificata voce cordium laudem Deo celebrando; quasi galbanus, reptilia cogitationum inutilium devotis orationibus effumigando; quasi ungula, libidinem carnis exstinguendo; quasi gutta, superbiam cordis subigendo; quasi Libanus, castitatem corporis custodiendo, quasi balsamum, bonam famam circumquaque diffundendo; quasi terebinthus, Deum super omnia, et proximum sicut nosipsos diligendo. In his omnibus imitemur beatam Mariam sub brevitate temporis, ut cum ipsa gloriari mereamur in diuturnitate aeternitatis. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est Deus benedictus in saecula. Amen.