|
Multis ex locis sacrae Scripturae didicimus Deum in sanctis suis esse
mirabilem, atque laudabilem, et tanto laudabiliorem, quanto
mirabiliorem. Diversos autem modos laudationis divinae sanctus
Psalmographus in ultimo libri sui psalmo nobis proponit ubi dicit:
Laudate eum in sono tubae, laudate eum in psalterio et cithara, in
tympano et choro, in chordis et organo. In cymbalis bene sonantibus, in
cymbalis jubilationis (Psal. CL). Et ut haec omnia non de corporalibus,
sed de spiritualibus instrumentis intelligenda esse praedoceret, statim
adjunxit: Omnis spiritus laudet Dominum. Omnis spiritus, angelicus
scilicet et humanus. Videamus ergo quid haec omnia spiritaliter
significent. Tuba terribilem sonum habet, et per hoc praedicationem
illam figurat, quae vel de brevitate vitae praesentis, sive de
diuturnitate futurae damnationis fortiter nos terret: de brevitate
praesentis vitae, ut ibi: Jam securis ad radicem est posita arboris
(Matth. III); de diuturnitate futurae damnationis ut ibi: Vermis eorum
non morietur, et ignis eorum non exstinguetur (Isa. LXVI). Et quia de
differentia tubarum, id est modo praedicationum superius in quodam
sermone sufficienter diximus, nunc eadem repetere non curamus. Laudate
eum in psalterio et cithara. Psalterium divina contemplatio, cithara
bona actio, quia psalterium a summo, cithara sonat ab imo. Quod
psalterium videlicet bene decachordum in sacra pagina vocatur, quia in
contemplatione divina tota legis series vere et perfecte consummatur.
Sane cithara spiritualis ista sex habet chordas, id est sex opera
misericordiae, quae sunt, dare cibum esurienti, potum sitienti, etc. Ad
hanc citharam sonandam, et per eam laudem Deo decantandam ipse Christus
nos hortatur, ubi dicit: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis
(Luc. XI). Et antiquos de contemptu culpans per prophetam dixit:
Reficite lassum et hoc est refrigerium meum, et noluistis audire (Isa.
XXVIII). Laudate eum in tympano et choro. Tympanum sit ex corio siccato
super ligneum circum extenso, quo juvenculae tympanistriae ludere
solent, quae meliora instrumenta non habent. Significat autem congrue
tympanum abstinentiam, per quam caro siccatur, attenuatur et extenditur.
Et hoc tympanum Paulus exprimere videtur, ubi dicit: Qui autem sunt
Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis (Gal.
V).
Sed quia nil valet abstinentia, quam non comitatur concordia, recte
postquam dixit: Laudate eum in tympano, addidit, et choro. Est enim
chorus contemperata collectio vocum, et propterea per chorum designatur
concordia morum. Qui autem laudare Dominum in tympano abstinentiae, non
etiam in choro concordiae conantur, jure jejunia eorum reprobantur,
sicut per prophetam dicitur: Ecce ad lites et contentiones jejunatis et
percutitis pugno impie. Nolite jejunare sicut usque ad diem hanc, ut
audiatur in excelso clamor vester. Nunquid tale est jejunium quod elegi,
per diem affligere hominem animam suam (Isa. LVIII). Et post pauca:
Nonne hoc est magis jejunium, quod elegi. Dissolve colligationes
impietatis, solve fasciculos deprimentes (ibid.). Qui ergo Domino
placere vult ipsum laudando in tympano abstinentiae, studeat etiam
placere illi eum laudando in choro concordiae. Laudate eum in chordis et
organo. Chordae designant virtutes. Chordae, ut sonum reddant,
extenduntur; virtutes, ut fructum conferant, exercentur. Chordarum
igitur extensio virtutum est exercitatio, sonus chordarum utilitas
virtutum. In chordis Deum laudant quicunque recte vivendo sanctis
virtutibus eum honorant, et illorum chordae concorditer sonant, quorum
virtutes ad proferendam laudabilem justitiam uniformiter concordant.
Illae quoque virtutes clare sonum reddunt, quae ab omni humiditate
siccatae sunt, quia virtutes illae suaviter Deo sonant, quae vitiorum
fluxa non humectant. Chordae denique minime sonant, nisi tangantur, quia
virtutes nequaquam clarescunt, nisi prius adversantibus exerceantur.
Sonus chordarum roboratur, et formatur ex propinqua sibi ligni
concavitate; virtutum vero bonitas commendatur ex interna et latente
operantis intentione. Organum est quasi turris fistulis diversis
fabricata; quod flatu follium sonat. Quid itaque per folles, nisi
perfectiores doctores spiritali doctrina repletos, quid etiam per
organum rectius, quam audientium discipulorum coetum intelligimus. Per
folles organum impletur, ut per suas fistulas sonum reddat, et per
doctores Spiritu sancto plenos discipulorum cuneus doctrina spiritali
adimpletur, ut per suos sensus, et membra, vel certe virtutes, et opera
laudem Deo dicat. In organo igitur a nobis Deus laudatur, dum in nostris
auditoribus, et ex nostra spiritali doctrina per eorum bonam
conversationem glorificatur. Et sic implemus quod scriptum est: In
doctrinis glorificate Dominum (Isa. XXIV). Quod videlicet organum formam
habet turris, quia discipulorum turba semper debet esse fortis, et
sublimis ad resistendum inimicis. In chordis ergo Dominum laudamus, dum
in nobismetipsis virtutes exercemus; in organo dum alios hoc vel illo
modo ad laudem Dei promovemus. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus,
laudate eum in cymbalis jubilationis. Cymbala invicem se tangunt, et sic
sonum reddunt; et significant vicarium honorem quo se invicem justi
praeveniunt ad alternam exhortationem qua se invicem admonent, ut semper
melius operentur, et semper devotius Deum laudent. Et de his cymbalis,
et de compercussione, sive consonantia eorum beatus Paulus sic dicit:
Charitatem fraternitatis invicem diligentes: honore invicem
praevenientes (Rom. XII). Et item: Certus sum, fratres mei, et ego ipse
de vobis, quoniam et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia,
ita ut possitis alterutrum monere (Rom. XI). Et haec sunt cymbala bene
sonantia, sancta videlicet sanctorum ad meliorem provectionem alterna
monita. Cymbala vero jubilationis recte labia nostra sunt, quae dum se
invicem in laudando Deum percutiunt, jubilationis ejus jucunda suaviter
promunt. Est autem jubilus ineffabile gaudium, quod nec taceri potest,
nec exprimi valet, quod Ecclesia in praecipuis festivitatibus
repraesentat circa eamdem syllabam varias formando melodias, ut in
Natali Domini cantatur tanquam sponsus quasi non valens mentis exprimere
hilaritatem. Nunc igitur, charissimi nobis, laudemus Dominum in sono
tubae, ut dictum est, per praedicationem, in psalterio per
contemplationem, in cithara per bonam operationem. Laudemus eum in
tympano per abstinentiam, in choro per concordiam. Laudemus eum in
chordis, virtutes in nobismetipsis exercendo, in organo, alios spiritali
doctrina ad divinam laudem praemonendo et provocando. Laudemus eum in
cymbalis bene sonantibus, invicem nos ad meliora commonendo. In cymbalis
jubilationis, ejus semper laudem nostris labiis concinendo. Laudemus,
inquam, Dominum, quia speciale nobis est canticum singularis laetitia,
laus divina. Laudemus Dominum, quia si eum laudamus, sicut debemus,
erimus populus ejus, de quo dicit: Populum istum formavi mihi, laudem
meam narrabit (Isa. XLIII). Laudemus Dominum, quia sacrificium laudis
honorificat eum; et illic iter, quo ostendet nobis salutare suum (Psal.
XLIX). Laudemus Dominum, quem teste Scriptura cuncta sua laudant opera,
non tantum sensata, sed et insensata et insensibilia. Et quoniam non
omnia possumus omnes, et unusquisque suum donum habet a Deo, unusquisque
nostrum in quo se velut specialem agnoscit habere gratiam, in eo
excellenter operando laudem decantet divinam. Laudemus ergo Dominum
universi, laudemus eum singuli. Laudemus eum moribus, laudemus eum super
terram cum hominibus justis in tempore, laudemus cum vocibus, ut meritis
et precibus sanctorum, quorum hodie solemnia celebramus, super coelum
eum laudare mereamur cum angelis in aeternitate. Quod nobis praestare
dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est Deus benedictus in
saecula. Amen.
|
|
