|
Misericordia Domini plena est terra (Psal. XXXII). Plures diversasque
terras hic ad evidentiam propositi sermonis describere decrevimus, ut ex
earum descriptione plures nobis sensuum spiritalium intellectus
aperiamus. Est itaque terra, quae plena est furore Domini, et est terra,
quae plena est correptione Domini. Terra, quae plena est furore Domini,
est infernus; terra, quae plena est correptione Domini, est ignis
purgatorius. Infernus enim congruedici potest plenus furore Domini, quia
in eo ad plenum furorem ejus sentiunt, qui se hic vel a peccatis
damnabilibus penitus tenere, aut post lapsum emendare contempserunt.
Hujus terrae, quae est omnium terrarum infima, et in hac parte ultima,
Dominus ad Ezechielem mentionem facit, ubi de quorumdam principum
gentilium, et gentium eorum damnatione locutus est dicens: Fili hominis,
cane carmen lugubre super multitudinem Aegypti, et detrahe eam ipsam, et
filias gentium robustarum ad terram ultimam cum his qui descendunt in
lacum (Ezech. XXXII). Et deinceps: Ibi: Assur et omnis multitudo ejus;
in circuitu illius sepulcra ejus; omnes interfecti, et qui ceciderunt
gladio, quorum data sunt sepulcra in novissimis laci. Et facta est
multitudo ejus per gyrum sepulcri ejus. Ibi Elam, et omnis multitudo
ejus per gyrum sepulcri illius. Omnes hi interfecti gladio, qui
descenderunt incircumcisi ad terram ultimam; qui posuerunt fortitudinem
suam in terra viventium et portaverunt ignominiam suam cum his qui
descenderunt in lacum (ibid.), et caetera similiter dicta de quibusdam
aliis regibus et gentibus. Haec itaque terra vere plena est furore
Domini, in qua mors est sine morte, finis sine fine, defectio sine
defectione. Ibi vermis semper edens, ibi tortor semper caedens:
Hic locus indignis, quo non exstinguitur ignis.
Nec qui torquetur, nec qui torquet morietur.
Et non negligenter attendendum quod principes damnati in medio suorum
secumque damnatorum esse referuntur, quia justum est ut qui hic in medio
fuerunt velut columna et firmamentum in peccato, ibi in medio sint in
tormento. Quorum omnium singula sepulcra singularia singulorum sunt
tormenta.
Terra vero plena correptione vel correctione Domini, apte dici valet
ignis purgatorius. Haec autem differentia inter correptionem et
correctionem esse videtur, quod correptio est, quando quis arguitur,
etsi non emendetur; correctio vero, quando etiam emendatur. Ignis itaque
purgatorius recte terra plena correptione et correctione Domini dicitur,
quia in eo plenariam correptionem Domini sentiunt, et correctionem
accipiunt, qui in hoc mundo a peractis peccatis recedentes, plenaria
satisfactione se purgare neglexerunt, vel certe morte praeventi non
potuerunt. Cujus videlicet ignis cruciatio omnes praesentis
satisfactionis dolores transcendere credenda est. Id enim, quod in
praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in
sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis (II Cor. IV).
Illic autem pro negligentia, vel longo contemptu gravioris flammae
cruciatus sicut ex plerisque sanctorum revelationibus, et locis
Scripturarum comprobatur, debetur et adhibetur. Est etiam terra, quae
plena est voluptate Domini, et est terra, quae plena est sustentatione
Domini. Terra, quae plena est voluptate Domini, est paradisus; terra
vero, quae plena est sustentatione Domini, est hic mundus. Paradisus est
terra, quae est plena voluptate Domini, non ea voluptate, quae ipse est,
vel quae in ipso substantialiter et aeternaliter est, sed ea quae ab
ipso, vel per ipsum temporalis et mutabilis creata est. Plenus est
paradisus voluptate, quia in ipso ab initio facta creduntur, quae
plenarie humanis usibus essent necessaria, utilia, commoda, grata, sive
jucunda. Ibi perpetuum aeris temperamentum humanae naturae gratissimum,
lignumque vitae ad conservandam vitam humanam incorruptibilem et
immortalem sua virtute potentissimum. Ibi, si homo in justitia
perstitisset, semper mulceret, et delectaret visum diversorum varietas
colorum, auditum cantus avium, olfactum redolentia florum, gustum sapor
fructuum, tactum suavitas quarumlibet rerum. Terra quoque plena
sustentatione Domini non incongrue dicitur hic mundus. In hoc enim mundo
accedentium vel recedentium planetarum operatione, et pluviae
temporaneae et serotinae cooperante virtute, rebus generantibus et
germinantibus, plenarie providet, et administrat Deus, nisi peccatis
aliquando praepediatur, cuncta quae sunt necessaria sustentationi vitae
humanae. Et si nonnunquam ab iis, qui secundum carnem ambulant in
deliciis sive divitiis mundi hujus, voluptas quaeratur vel haberi
credatur, nunquam tamen ab iis, qui sanum habent intellectum vera
voluptas esse credenda est in iis, quae secundum dominicam sententiam
spinis comparantur.
Est quoque terra, quae plena est ira Domini, et est terra, quam scilicet
in principio sermonis posuimus, quae plena est misericordia Domini.
Terra igitur, quae plena est ira Domini, universitas peccantium; terra
autem, quae plena est misericordia Domini, convenienter accipitur
universitas poenitentium. Terra, quae plena est ira Domini est
universitas peccantium, quia revera plenarie Dominus iratus esse
creditur in eos, quos secundum desideria cordis eorum ire permittit in
adinventionibus suis. Nunquid enim illis non erat iratus, quos, ut ait
Apostolus, et superius in quodam sermone posuimus, tradidit in reprobum
sensum, ut facerent, quae non conveniunt, repletos omni iniquitate,
malitia, fornicatione (Rom. I), et caeteris horrendis detestandisque
vitiis et peccatis, quae ibidem consequenter describuntur? In aerumnas
hujus terrae miserabilis populum antiquum collapsurum significavit, ubi
per Moysen comminando dixit: Mea est ultio, et ego retribuam eis in
tempore, ut labatur pes eorum (Deut. XXXII). Super hujus terrae
inhabitatione Isaias lacrymabilem querimoniam protulit ad Dominum
dicens: Ecce tu iratus es, et peccavimus (Isai. LXIV). Ab hac denique
terra Psalmographus nos coercet, ubi dicit: Apprehendite disciplinam, ne
quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa (Psal. II). Terra
vero, quae plena est misericordia Domini, manifeste universitas est vere
poenitentium, cum ipse Dominus per Ezechielem prophetam dicit: Quod si
impius egerit poenitentiam ab omnibus peccatis suis, quae operatus est,
et custodierit universa praecepta mea, et fecerit judicium et justitiam,
vita vivet, et non morietur. Omnium iniquitatum ejus, quas operatus est,
non recordabor. In justitia sua, quam operatus es, vivet (Ezech. XVIII).
Haec est terra, in qua solemniter et singulariter quotidie, imo continue
cantatur laus illa laetabunda Psalmistae, qua dicit: Miserator, et
misericors Dominus, longanimis et multum misericors. Non in perpetuum
irascetur, neque in aeternum comminabitur. Non secundum peccata nostra
fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis (Psal.
CII), et caetera, quae sequuntur.
Est denique terra, quae plena est gratia Domini, et est terra, quae
plena est gloria Domini. Terra, quae plena est gratia Domini, sancta est
Ecclesia. Unde Paulus, Corinthiorum Ecclesiae scribens, ait: In omnibus
divites facti estis in Christo, in omni verbo, et in omni scientia,
sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis, ita ut nihil vobis
desit in ulla gratia (I Cor. I). Et item in eadem Epistola de
multiplicitate multiformis gratiae Dei, quae est in Ecclesia, dicit:
Alii per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alteri
fides, alii gratia sanitatum, alii operatio virtutum, alii prophetia,
alii discretio spiritum, alii genera linguarum, alii interpretatio
sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens
singulis prout vult (I Cor. XII). Sanctae igitur Ecclesiae gratia
coelestis infunditur, quae dum singulis membris sufficienter dividitur,
in toto corpore plenaria et perfecta demonstratur. Sane terra, quae
plena est gloria Domini, coelestis patria est. Licet enim pleni sunt
coeli et terra gloria ejus, illa tamen patria singulariter plena gloria
ejus non incongrue dicitur, in qua ejus gloria non per speculum, et in
aenigmate, vel ex parte, sed manifeste atque plenarie videtur. Cujus
terrae gloriam, nec manu scribere, nec lingua promere, nec sensu
sufficimus cogitare, quia ipse Deus, qui ipsa gloria est,
incomprehensibilis cogitatu est. Non enim potest cogitari Deus quid est,
etiam si credi potest quia est, non qualis est comprehendi. Unde
Apostolus: Quod oculus, inquit, non vidit, nec auris audivit, nec in cor
hominis ascendit (I Cor. II). Et Psalmista: Quam magna multitudo
dulcedinis tuae Domine, quam abscondisti timentibus te! (Psal. XXX.)
Ergo quemadmodum supra monstratum est, furore Domini plenus est
infernus, correptione ignis purgatorius, voluptate paradisus,
sustentatione mundus, ira universitas peccantium, misericordia
universitas poenitentium, gratia sancta Ecclesia, gloria patria superna.
Et quidem superna patria finis est omnium in summo, infernus finis
omnium in infimo. Ad finem, qui est in summo, via est justitia. Ad
finem, qui est in infimo, via est culpa. Ad finem, qui est in summo,
tendunt et perveniunt electi. Ad finem, qui est in infimo, tendunt et
perveniunt reprobi. Et sapientia divina, quae est creatrix et
gubernatrix omnium, attingit a fine usque ad finem fortiter et disponit
omnia suaviter (Sap. VIII). Attingit a fine, qui est in summo, usque ad
finem, qui est in infimo. A fine beatitudinis ad finem damnationis. hic
bonis praemia vitae reddens, illic malis stipendia mortis rependens.
Attingit a fine usque ad finem fortiter, quia infra metas utriusque
retributionis non deficit, et disponit omnia suaviter, quia modum
aequitatis in aliquo non excedit. Haec, fratres, sub brevitate
perstrinximus, vobisque majora scrutanda reservamus. Et nunc,
charissimi, ad nosmetipsos quam primum redeamus, singuli propriam
conscientiam intente discutiamus, et ubi simus, quo tendamus diligenter
attendamus. Donet autem nobis Dominus, ut in terra, quae plena est
misericordia Domini, dum vivimus, commaneamus, ut per terram, quae plena
est gratia Domini, tendentes ad terram quae plena est gloria Domini,
perveniamus. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus
noster, qui est benedictus in saecula. Amen.
|
|
