|
Fluet aqua de situla ejus et semen illius erit in aquas multas. Tolletur
propter Agag rex ejus, et auferetur regnum illius. Deus eduxit eum de
Aegypto, cujus fortitudo similis est rhinocerotis. Devorabunt gentes
hostes illius ossaque eorum confringent, et perforabunt sagittis.
Accubans dormivit ut leo, et quasi leaena, quam suscitare nullus
audebit. Qui benedixerit tibi, erit et ipse benedictus; et qui
maledixerit tibi in maledictione reputabitur. Pulchre superius
pulcherrima justorum conversatione descripta, adhuc laudem eorum idem
ariolus Balaam, qui vani populi typum gerit, magnifice praedicat,
dicens: Fluet aqua de situla ejus, et semen illius erit in aquas multas.
Aquae in sacra Scriptura aliquando Spiritum sanctum, aliquando scientiam
sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando
defluentes populos, aliquando mentes bonorum fidei praedicamenta
sequentium designare solent. Per aquam sancti Spiritus infusio
designatur, sicut in Evangelio dicitur: Qui credit in me flumina de
ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII). Per aquam sancta scientia
significatur, sicut scriptum est: Aqua sapientiae salutaris potabit
illum (Eccli. XV). Per aquam scientia prava figuratur, sicut mulier
prava per Salomonem describitur. Aquarum nomine solent tribulationes
intelligi, sicut per psalmum dicitur: Salvum me fac, Deus, quoniam
intraverunt aquae usque ad animam meam (Psal. LXVIII). Per aquas
defluentes populi exprimuntur, de quibus scriptum est: Mitte panem tuum
super aquas transcuntes (Eccles. XI), id est populos defluentes, quia
post longa tempora invenies illum. Per quas quoque populos designari,
Joannes testatur, ubi ait: Aquae vero sunt populi (Apoc. VII). Aquae
istae transeunt, quia per mortalitatem ad mortem defluunt. Super quas
etiam panem nostrum mittimus, dum quando nostro ministerio indigent,
nostrum eis beneficium per charitatem impendimus. Quod et post longa
tempora invenimus, quia post hanc vitam illud in praemio recipimus. Per
aquam denique bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur.
Unde et Ezechiel ait: Audiebam sonum alarum quasi sonum aquarum multarum
(Ezech. I). Sonus quippe sacrae fidei, qui primum in paucis sanctis est
factus postmodum ex aquis multis, id est ex innumerabilibus populis est
multiplicatus. Spiritualis autem Israel, situla Christus est. Ipso
antiquo populo petra, ipse nobis est situla: petra, quia in se firmiter
subsistit; situla, quia omnia in mensura fecit. Ipse antiquis aquam
fudit, ipse situla nobis gratiam infundit.
Ex hac itaque situla fluit nobis aqua gratiae spiritalis, aqua
sapientiae salutaris: aqua gratiae ad justitiam, aqua sapientiae ad
scientiam. Haec aqua, quam continet ipsa situla, per plenitudinem fluit,
et influit nobis per plenitudinis participationem. Nam de plenitudine
ejus nos omnes accepimus (Joan, I). Et semen illius erit in aquas
multas. Quemadmodum autem populi situla est Christus, sic semen ejus
debet intelligi Christus. Nam Christus ex illo populo secundum carnem
natus est. Situla est, quia spiritalem nostram sitim per suam gratiam
refrigerat. Semen est, quia per eadem gratiam nos regenerat. Ipse est
semen, de quo ad Abraham dictum est: In semine tuo benedicentur omnes
gentes (Gen. XXII). Et ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem
tuam. Et per Isaiam. Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma
fuissemus; et quasi Gomorrha similes essemus (Isa. I). Et de quo David
ait: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. XIII), id
est Christum. Licet enim evangelicus ille paterfamilias diversis
temporibus ab exordio illucescentis saeculi diversos justos cultores
vineae suae habuerit, et cultor bonus; et cultus bonus, id est praelatus
et subjectus justus exstiterit, nemo tamen a se habuit quod fuit, vel
quod fecit; sed ab isto uno, qui ab omnibus fideliter semper
exspectatus, omnibus tam misericorditer exhibitus, patiendo fecit ut
bonum, quod in fide ipsius fecerant, ipsis esset ad justitiam, per quam
redirent in patriam amissam. Unde, quia ipse solus omnium bonum
exstitit, nemo justus ante ejus passionem ipsam patriam introivit, donec
ipse veniret, et cunctos redimeret, ac redemptis ejusdem patriae aditum
reseraret. Quia etiam justitia omnium ad ipsum solum erat referenda,
ipsi soli ascribenda, unus eorum pro omnibus ait: Non nobis, Domine, non
nobis, sed nomini tuo da gloriam (Psal. CXIII). Tibi gloria quia tua
gratia, ex qua nobis est justitia, non ex virtute nostra. Nam secundum
propheticum sermonem: Omnia opera nostra nobis operatus es, Domine (Isa.
XXVI). Apud quem, sicut ait Moyses, per se nullus innocens est (Exod.
XXXIV). Istud semen est illud granum evangelicum frumenti, quod cadens
in terram per incarnationem, et mortificatum per passionem attulit
fructum multum (Joan. XII) per multorum impiorum justificationem, qui
hic significantur per aquarum multitudinem. Aquae enim sunt populi
(Apoc. XVII), et aquae multae populi multi. Quorum multitudinem
innumerabilem Johannes in Apocalypsi designat, ubi post quadraginta
quatuor millia signatos ex omni tribu filiorum Israel (Apoc. VII),
testatur se vidisse turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat (Ibid.).
Hanc eamdem multitudinem Isaias semen longaevum vocat, ubi de passione
Christi, et redemptione generis humani multa locutus in persona Dei
Patris, adjecit: Si posuerit pro peccato animam, suam, videbit semen
longaevum (Isa. LIII). Permanet in mundo per gratiam, in coelo per
gloriam.
Tolletur propter Agag, rex ejus, et auferetur regnum illius. Juxta
litteram etiam hoc verum esse omni scienti historiam, quae in libro
Regum primo scripta est, perspicuum est. Nam praecipiente Domino
perrexit Saul, ut deleret Amalech, et regem ejus, et quidquid ibi vivum
reperisset, sed in hoc inobediens Domino fuit, quia Agag regem Amalech
vivum reservavit. Unde illi reverso de caede per Samuelem dictum est:
Projecit te Dominus ne sis rex super Israel (Reg. XV). Et post pauca:
Scidit Dominus a te regnum Israel hodie, et dedit illud proximo tuo
meliori te. Et uncto David directus est spiritus domini in David a die
illa et in reliquum, et recessit a Saul, et exagitabat eum spiritus
nequam a Domino (ibid.). Quantum autem ad spiritalem pertinet
intelligentiam, rex Israel propter Agag tollitur, dum aliquis praelatus
ecclesiasticus contra diabolum non secundum praeceptum divinum dimicans
in suo regimine reprobatur. Et regnum illius auferetur quia ubi non est
gubernator, populus corruet (Prov. II). Deus eduxit eum de Aegypto,
cujus fortitudo similis est rhinocerotis. Haec sententia bis in hac
historia ponitur, ut Deus et mundum in sapientia creasse et genus
humanum in sapientia redemisse ostendatur. In creatione namque mundi
fortitudo Dei similis esse rhinocerotis recte dicitur, quia scriptum
est: Omnia in sapientia fecisti (Psal. CIII). In redemptione etiam
generis humani fortitudo Dei similis rhinocerotis convenienter dicitur,
quia scriptum est: Sapientia vincit malitiam (Sap. VII). Quare autem
fortitudo Dei similis esse rhinocerotis perhibeatur, superius dictum
est: Devorabunt gentes hostes illius, ossaque eorum confringent, et
perforabunt sagittis (Num. XXIV). Hostes spiritualis Israel praesertim
carnales Israelitae sunt. Unde apte scriptum est: Inimici hominis,
domestici ejus (Matth. X). Et item: Unusquisque a proximo suo custodiat,
et in omni fratre suo non habeat fiduciam (Jer. IX).
Per gentes autem gentiles intelliguntur. Hoc itaque quod hic dicitur,
devorabunt gentes hostes illius, perspicue et realiter contigisse
manifestum est, dum Romani Tito duce obsidione Hierosolymorum multa
millia Judaeorum peremerunt, muros subverterunt, templum succenderunt,
et reliquam partem populi, quae mortem evaserat in captivitatem
duxerunt, et per regiones disperserunt. Spiritaliter autem gentes hostes
illius devorant, dum conversi ex gentibus ad fidem Christi per suam
praedicationem sive Judaeorum perfidiam, sive quorumlibet aliorum
perfidiam Judaeorum imitantium, incredulitatem superant; et dum eorum
infidelitate devicta eos ad fidem vocent quia eos sibi incorporant.
Quorum ossa confringunt, dum duriores quoslibet et fortiores ex ipsis,
terrore divinae comminationis emolliunt. Et ossa eorum sagittis
perforant, dum eorum dura corda subtilissimae Scripturae sermonibus
penetrant, ut illuc Christum inducant, et eos secundum carnem occidant,
et secundum spiritum viventes reddant. Quamvis autem haec secundum
spiritalem intelligentiam sic discutiamus, non tamen ea ad litteram
antiquo illi et carnali populo evenisse negamus, dum aliae gentes alias
eidem populo odiosas subverterunt, ut Cyrus et Darius Babylonios, et
plures alii plures alios.
Accubans dormivit ut leo, et quasi leaena, quam suscitare nullus
audebit. Sed et hoc antiquo Israeli secundum litteram evenisse notum
est, maxime dum per David subjectis in gyro nationibus, tempore
Salomonis tranquilla pax exstiterit, nec rex vel regnum fuerit, quod eum
praesumpserit perturbare, vel ejus quietem inquietare. Mystice vero
specialiter haec contemplativis, et quibusque perfectis conveniunt, qui
quanto a terrenis negotiis, et strepitu mundi longius sunt, tanto
quietius et securius vivunt. Qui et in hoc veraciter et quiete dormiunt,
quod cordis oculos ad exteriora clausos habentes, solis internis et
aeternis intendunt. Hinc in Canticis canticorum sponsa dicit: Ego
dormio, et cor meum vigilat (Cant. V). Quos etiam suscitare nullus
audet, quoniam illorum exercitus terribiles sunt ut castrorum acies
ordinata (Cant. VI). Unde et de Salomonis lecto, qui contemplativas
designat animas, scriptum est: En lectulum Salomonis sexaginta fortes
ambiunt ex fortissimis Israel: omnes tenentes gladios, et ad bella
doctissimi. Uniuscujusque ensis super femur suum propter timores
nocturnos (Cant. III). Sexaginta fortes lectum Salomonis ambiunt, quia
contemplativas animas, in quibus noster pacificus praecipue requiescit,
perfecti viri maxime praelati custodiunt. Qui sunt ad bella doctissimi,
quia callidi hostis assultibus doctissime resistere norunt. Et
uniuscujusque ensis super femur suum, quia ne carnis concupiscentia
perimantur, virtute abstinentiae et continentiae se fortissime
stringunt. Inde est, quod adjuvante gratia Christi hostes ab eorum
incursibus longe arcentur, et ab ipsis inquietandis removentur. Bene
ergo de gente justa et vere Israelitico, quod accubans dormivit ut leo,
et quasi leaena, quam suscitare nullus audet, perhibetur, quia dum forti
perfectorum virorum custodia munitur a portis etiam inferorum non
inquietatur. Qui benedixerit tibi, erit et ipse benedictus; et qui
maledixerit tibi, in maledictione reputabitur. Ut jam ulterius Balac a
sua stultitia quiescat, Balaam firmiter in hujus ultimae benedictionis
fine pronuntiat: quod illius rei quisque particeps erit, quam in justos
Dei benedicendo vel maledicendo protulerit. Qui benedixerit, inquit,
tibi, erit et ipse benedictus. De illa benedictione certissime Spiritus
sanctus hic agit, quae non solum ore fit, sed ex corde benedicto atque
benevolo procedit. Balaam quippe filiis Israel benedixit, sed quoniam
hoc solum ore et invitus, et non ex bona voluntate fecit, nequaquam
ejusdem benedictionis particeps fuit. Quem potius crediderim
maledictionis impiae, quam impio corde gessit, participem exstitisse: et
idcirco in culpam pravi consilii adversus filios Israel dandi corruisse,
ac tandem eorum gladio interiisse. Quod autem qui populo Dei
maledixerit, ejusdem maledictionis particeps sit, manifeste probatur
sacra auctoritate, qua dicitur: Maledici regnum Dei non possidebunt (I
Cor. VI). Maledici namque aeterna maledictione cum caeteris
malefactoribus plectentur, cum eis in fine dicetur: Ite, maledicti, in
ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus (Matth. XXV). Et
nunc, charissimi nobis, elaboremus ex his quae dicta sunt, benedictionis
justorum participes esse, ut eorum meritis, et precibus adjuti et in
mundo, et in coelo, benedictionem hereditario jure mereamur possidere.
Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus.
|
|
