SERMO XCVI. De quolibet sancto.

Myrrha, et gutta et casia a vestimentis tuis a domibus eburneis, ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Astitit regina a dextris in vestita deaurato, circumdata varietate (Psal. XLIV). In his verbis et singulorum fidelium sanctitatis exprimitur, et universalis Ecclesiae justitia figuratur. In primo namque versu virtutes quorumlibet fidelium describuntur; in secundo totius Ecclesiae justitia declaratur. Myrrha, et gutta, et casia. Myrrha valde amara est, et per hoc significat mortificationem carnis, non quantum ad naturam, sed quantum ad culpam. Natura namque semper est nutrienda, culpa perimenda. Haec myrrha omnium electorum est: Qui enim Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis (Gal. V). Verum quia superius in hoc libello quodam in sermone de myrrha hac, et ejus speciebus plurima diximus, idcirco paucioribus nunc contenti ad sequentia pertransimus. Gutta herba est, quae inflaturas comprimit, et per hoc virtutem humilitatis exprimit. Haec quam sit necessaria Dominus in Evangelio demonstrat, ubi dicit: Omnis, qui se humiliat, exaltabitur, et qui se exaltat, humiliabitur (Luc. XIV). Et item. Qui non susceperit regnum Dei sicut parvulus, non intrabit in illud (Matth. XVIII). Hanc Abraham vere habuit, cum ait: Loquar ad Dominum, cum sim pulvis et cinis (Gen. XVIII). Hanc et Jacob veraciter habuit, dum ad Dominum loquens, dicit: Minor sum cunctis miserationibus tuis (Gen. XXXII). Hanc angelus apostata, dum habere noluit, sicut fulgur de coelo irrecuperabiliter cecidit. Hac progenies Adae quando in aedificanda turre Babylonis caruit, confusionem labii meruit. Et sic in caeteris semper evenit, ut ante ruinam exaltetur spiritus, et ante gloriam humilietur (Prov. XVI). Casia, quae et fistula dicitur, ventrem purgat et naturam de suis superfluis allevat et per hoc virtutem confessionis significat, quae dum culpam mentis per oris ostium eliminat, ipsam mentem peccati pondere exonerat. Per myrrham igitur intelligimus carnis mortificationem, per guttam mentis humiliationem, per casiam peccati confessionem. A vestimentis tuis. Vestimenta corporis Christi, quod est Ecclesia, perfectiores sancti sunt, quibus sancta Ecclesia, ut homo vestibus, sic circumdatur et ornatur. Ex quibus vestibus sive sanctis, alii sunt coloris rubri, scilicet martyres suo sanguine rubricati; alii coloris hyacinthini et coelestis, videlicet confessores ad coelestia contemplanda sublimiter elevati; alii nivei, ut sunt virgines; alii nigri, ut sunt humiles ex memoria peccatorum suorum sibi semper nigrescentes, alii varii mistique coloris, ut illi qui sunt diversarum virtutum et bonorum operum participes. A domibus eburneis. Per domos eburneas accipimus congregationes continentes et castas. Elephantes enim, quorum ossa ebur vocantur, animalia castissima sunt, aversi coeunt, non nisi semel pariunt, terrae non accumbunt, trecentis annis vivunt. Quae cuncta justis et castis animabus, si ea perspicere velis, conveniunt. A domibus igitur eburneis sunt Christi vestimenta, et a vestimentis sunt myrrha, et gutta et casia, quia ex castis et continentibus congregationibus sunt quilibet fideles, et ex ipsis fidelibus sunt sanctae virtutes et virtutum opiniones.

Ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Reges praelati sunt sancti, qui alios virtute discretionis regunt. Quorum filiae sanctorum subjectorum sunt animae, doctrina eorum enutritae et eorum exemplis adornatae. Quae propterea non filiorum, sed filiarum nomine designantur, ut earum magni fica devotio significetur. Femineus namque sexus valde devotus est, et quo se ad amandum intorquet, mirabiliter fervet. Vel certe filiarum, non filiorum nomine describuntur, ut, dum (quod etiam infirmae et imperfectae animae, quae per filias significantur, Christum sua sanctitate delectant) ostenditur quantum illi perfectorum mirabilis justitia placeat, melius exprimatur. Regum itaque filiae Christum in honore delectant, dum subjectorum devotae multitudines eum sua bonitate delectabiliter honorant. Et hic delectabilis honor, sive haec honorabilis delectatio ex praedictis virtutibus procedit, et eum suaviter reficit, dum ipsos subjectos per has virtutes juste vivere, et aliis exempla justitiae praebere ceruit. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumdata varietate. Sicut in praecedenti versu quorumlibet fidelium virtutes et virtutum opiniones insinuantur, sic in isto universalis Ecclesiae justitia, et ejusdem justitiae varia multiplicitas et multiplex varietas designantur. Quae videlicet sancta Ecclesia reginae rectissime comparatur, quia et coelesti regi copulatur, et ab ipso sublimiter coronatur. Quae stat per fidem, et astat per bonam intentionem. Falsi fideles, etsi stent ea quae vera sunt recte credendo, non tamen astant bona quae operantur recta intentione faciendo. De numero stantium et astantium Elias exstitit, qui ait: Vivit Dominus, in cujus conspectu sto (III Reg. XVII). Dum enim dixit sto, stare se perhibuit; dum vero dixit in cujus conspectu, divinae praesentiae per intentionem se non deesse declaravit. Astat autem sancta Ecclesia Deo nunc a dextris per justitiam, ut in futuro a dextris assistere mereatur ad gloriam. Sic et reprobi nunc a sinistris sunt per culpam, a sinistris in fine statuendi ad poenam.

In vestitu deaurato. Per vestitum intelligenda est justitia, per deaurationem sapientia. Quidquid enim sancta Ecclesia vel in exercendis virtutibus, vel exhibendis operibus bonis operatur, totum sapientiae coelestis fulgore decoratur. Imitatur etenim suum Creatorem secundum posse suum, qui omnia in sapientia fecit, et in universitatis dispositione prima lucem condidit, ac deinde caetera disposuit, et omnibus dispositis, vidit cuncta quae fecerat, et erant valde bona (Gen. I). Circumdata varietate. Non est contenta sancta Ecclesia una virtute, vel opere uno, sed multiplicitate virtutum vult circumdari, varietate bonorum operum vult ornari, secundum dispensationem multiformis gratiae Dei (I Petr. IV). Ad hanc varietatem pertinet illud beati Petri: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis charitatem (II Petr. I). Et illud beati Pauli: In omnibus exhibeamus nos sicut Dei ministros in multa patientia, etc. (II Cor. VI). Intelligimus igitur per myrrham, guttam et casiam, fidelium virtutes, per vestimenta ipsos fideles, per domos eburneas eorum castas congregationes, per reginam sanctam Ecclesiam, per vestitum deauratum ejus justitiam, per varietatem ejusdem justitiae multiplicem differentiam. Virtutes itaque, et opera bona totis viribus exerceamus, ut cum fidelibus omnibus, et sancta matre Ecclesia in coelesti patria coronari mereamur. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus, etc.