|
Institutio sacramentorum quantum ad Deum auctorem dispensationis est,
quantum vero ad hominem obedientem necessitatis. Quoniam in potestate
Dei est praeter ista hominem salvare, sed in potestate hominis non est
sine istis ad salutem pervenire. Potuit enim Deus hominem salvare etiam
si ista non instituisset, sed homo nullatenus salvari posset si ista
contemneret. Dicit enim Scriptura: Non potest salvari qui baptizatus non
fuerit (Joan. III); qui hoc vel hoc non fecerit salvari non potest, et
confitemur quod verum est, et quia salvari non potest homo qui caret his
sine quibus ab homine salus haberi non potest. Homo sine his salvari non
potest, sed Deus sine his salvare potest. Homo quippe sine his salvari
posset si sine his salvari in potestate hominis esset, etsi posset homo
pro arbitrio suo ista quae ad salutem obtinendam proposita sunt
relinquere, et secundum suam electionem alia ad salutem via pervenire.
Quod quia homini omnino impossibile est, propterea rectissime dicitur,
quod homo sine his omnino salvari non potest. Deus autem sine his
hominem salvare potest, qui virtutem suam et sanctificationem et salutem
quocunque ipse voluerit modo homini largiri potest. Illo namque spiritu
quo docet hominem sine verbo, justificare etiam valet si voluerit sine
sacramento; quia virtus Dei ex necessitate elementis non subditur, etiam
si gratia Dei ex dispensatione per sacramenta donetur. Hinc est quod
quosdam etiam sine hujusmodi sacramentis justificatos legimus et
credimus salvatos. Quemadmodum Jeremias in utero sanctificatus legitur,
et Joannes Baptista ex utero matris de Spiritu sancto implendus
prophetatur, et qui sub naturali lege justi Deo placuerunt: haec
sacramenta habuisse non legimus, de quorum tamen salute nequaquam
dubitamus, et qui ex illis sacramenta ista post justificationem
susceperunt signa magis justitiae suae habuerunt in istis quam causam ex
istis. Qui vero per spiritum Dei qui quidquid confertur in istis, sine
istis perceperunt, damnabiliter istis non caruerunt, quia ut ista non
perciperent, vel ratio temporis non poposcit, vel necessitas non
permisit, nunquam contemptus religionis effecit. Nullus ergo in
elementis sic legem divinae justitiae constituat, ut dicat hominem nec
justificari posse sine his etiam si gratiam justificantem habuerit, nec
salvari posse sine his etiam si justus fuerit, cum ab his percipiendis
vel articulus necessitatis excludit vel sicut diximus, ad haec
percipienda ratio temporis non constringit. Quemadmodum ii qui sub
naturali lege erant justi, ejusmodi sacramentis non imbuebantur, sicut
et praeceptis ejusmodi non tenebantur. Quicunque ergo rem sacramenti in
fide recta et charitate vera habuerunt, sacramentis istis damnabiliter
non caruerunt; quia ea vel pro tempore suscipere non debuerunt, vel pro
imminente necessitate suscipere non potuerunt. Quid igitur tibi videtur,
tu quicunque sacramenta Dei veneraris, et cum te sacramenta Dei honorare
putas Deum inhonoras? Sacramentis indicis necessitatem, et auctori
sacramentorum tollis potestatem, et negas pietatem. Dicis mihi quod qui
non habet sacramenta Dei salvari non potest, et ego dico tibi qui habet
virtutem sacramentorum Dei perire non potest. Aut nega virtutem esse
posse ubi sacramentum non est, aut si concedis virtutem nega
damnationem. Utrum est majus sacramentum, an virtus sacramenti? Utrum
est majus, aqua an fides? Si vis dicere verum, dic fides. Si ergo
sacramentum aquae quod minus est salvat quosdam non habentes fidem; et
non imputatur eis quod fidem non habent, quia eam habere non possunt.
Quomodo fides quae major est non liberat habentes fidem et sacramentum
aquae non habentes; et non multo magis parcetur eis pro eo quod
sacramentum aquae non habent, quod quidem habere voluerunt, sed non
potuerunt? Sed dicis: Quomodo ergo intelligimus quod scriptum est: Nisi
quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum
coelorum? (Joan. III.) Et ego te interrogo quomodo intelligendum putas
quod scriptum est: Qui credit in me mortem non videbit in aeternum?
(Joan. XI.) Tu dicis quod qui non facit hoc non salvatur, et ego dico
quod qui hoc facit non damnatur. Quis ergo erit medius locus ejusmodi
homines capiens, nec salvandos quia aquam non habent, nec damnandos quia
fidem habent? Est homo qui habet fidem, et cum fide dilectionem, aquam
non habet; non tamen aquam contemnens, sed aquam habere volens et non
valens. Hunc ergo aqua absens damnabit, et non potius fides et devotio
praesens salvabit? Quid ergo, dicis, mihi est cum sacramentis? Habebo
fidem et dilectionem et virtutes alias; et bonus ero, et sufficiet mihi.
Vide ergo si dilectionem Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere?
Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes
perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem.
Si enim necessitas non est quae praetendatur: contemptus non excusatur.
Vide ergo quod sacramenta Dei medicinae sunt spiritales; quae foris
corporibus adhibentur per visibilem specimen, sed intus animas sanant
per invisibilem vitutem. Quorum quidem institutio quantum ad
praecipienten, dispensationis est, susceptio vero quantum ad obedientem
necessitatis. Vis scire quod in istis visibilibus speciebus ad curandos
morbos spiritalis remedium Deus non sumit, sed solum sacramentum
constituit? Accipe sacramentum de sacramento. Aegrotavit Ezechias et
missus est ad eum Isaias propheta, qui ei mortem imminentem praediceret.
Quo audito terrore et dolore compunctus, lacrymas cum prece fudit et
misericordiam impetravit. Remittitur continuo Isaias, ut quindecim annos
vitae illius adjiciendos annuntiet, et ad virtutem amplius sacramenti
commendandam vulneri ejus curando novam novo modo medicinam praeparet.
Apposita est medicina foris, ut virtus occulta intus operaretur et non
erat sanitas ex medicina, quoniam secundum se contraria sanitati erat
medicina, ut aperte monstraretur, quoniam ex illa non erat quod per
illam erat. Magnum de sacramentis sacramentum commendatum est. Aeger est
genus humanum, quod languet et intus per iniquitatem, et foris per
mortalitatem. Ad quem sermo propheticus mittitur, ut ei mors imminens
non solum praesens, sed et futura annuntietur. Qui terrentur
confitentur, plorant et orant, et misericordiam impetrant. Remittitur
sermo propheticus qui nos de longioris vitae spatio indulto certos
efficiat. Quia eadem nos scriptura aeternae vitae promissione consolatur
poenitentes quae de perpetuae mortis damnatione terret in peccato
persistentes. Apponitur medicina curandis ulceribus nostris, quae cum ex
sui qualitate morbo contraria ostenditur; in curatione aegroti non
medicinae, sed medentis virtus evidentissime declaratur. Ipsa medicina,
ipsa sunt sacramenta, quae dum foris nobis per ministros sacrae
dispensationis corporaliter adhibentur, vulnera animarum nostrarum
invisibiliter curantur, ut curati et sanati ad perpetuae vitae
repromissionem portingere possimus. Quae quidem vita quindecim annorum
numero signata est, quae et in praesenti per requiem mentis septenario
inchoatur, et in futuro per mortalitatem carnis octonario perficitur.
Quae tamen medicina quantum ad suam naturam spectat, augere morbum
habuit non curare, quia terrena omnia (quantum ad illorum qualitatem et
nostram infirmitatem pertinet) corruptionem animarum operari solent
potius quam curationem. Per quae tamen Deus cum nostram sanitatem
perficit, quid aliud quam suae virtutis potentiam evidenter ostendit;
cum in eodem nostrum procurat remedium a quo infirmitatis et
corruptionis traximus morbum? Non itaque istis ascribatur, quod per ista
nobis administratur, neque in illis visibilem ita veneramur speciem, et
invisibilem eis subjicere veritatem convincamur. Hac consideratione
diligenter intuentibus manifestum fit, quantum vel illi debeant quod
foris in specie sacramenti visibiliter cernitur, vel illi quod in
virtute sacramenti intus invisibiliter operatur. Et haec quidem omnia ad
hoc spectant quod prop situm erat investigandum, quare videlicet
instituta sint sacramenta.
|
|
