CAP. VI. De materia sacramentorum.

Restat nunc tertia pars de quatuor quae proposita fuerant, discutienda. In triplici materia omnia divina sacramenta conficiuntur, scilicet aut in rebus, aut in factis, aut in verbis. Quia enim totus homo corruptus erat, totum quod hominis foris erat ad sacramentum sumendum erat, ut totum in sacramento foris sanctificetur, et in toto virtus sacramenti intus remedium operetur. Itaque in rebus sacramenta sanctificanda erant. Ut sanctificaretur hominis materia, in factis ut opera; in dictis ut verba, ut totum videlicet sanctum sit, et quod homo est, et quod hominis est. In rebus conficiuntur sacramenta, sicut videlicet sacramentum baptismi in aqua, sacramentum unctionis in oleo, sacramentum corporis et sanguinis Christi in pane et vino, et quaecunque sunt aliae corporales species in quibus sacramenta divina conficiuntur. In factis etiam sacramenta inveniantur, quemadmodum videlicet cum signum crucis vel pro munimine contra adversas potestates opponentes, vel pro sanctificatione quibuscunque rebus sanctificandis imprimentes facimus, vel cum etiam expansis manibus sive elevatis in oratione, inclinatione sive erectione, sive conversione, sive alio quocunque gestu vel motu, vel actu, sacrum aliquid et sacrae rei signum exprimimus. In dictis sacramentum invenitur, quemadmodum est invocatio Trinitatis, et caetera hujusmodi, quotiescunque cum verborum prolatione sacrum aliquid et sacramentum exprimimus et significamus. Porro sciendum est quod cum his tribus modis sacramenta conficiantur; illa tamen magis proprie et principaliter sacramenta dicuntur in quibus virtus est per sanctificationem, et effectus salutis per operationem. His breviter de materia sacramentorum praelibatis ad sequentia transeamus.