|
Ordinem autem praeceptorum Dei sine consideratione transire non oportet.
Nam si ordo vivendi est, est utique et ordo praecipiendi. Primum ergo
attende quod dicitur tibi, ut adores Deum tuum, et servias illi (Deut.
VI). Hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, in
servitute intellige bonam operationem. Post hoc sequitur secundum
praeceptum ut nomen Dei tui in vanum non assumas (Exod. XX), quatenus
verbum veritatis in ore tuo sit, propter veritatem, ut post fidem
cordis, sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam;
postea exemplum operis, ad bonam famam. Novissime verbum praedicationis
ad doctrinam. Deinde sequitur tertium praeceptum et dicitur tibi, ut
Sabbatum observes; hoc est, mentis quietem custodias, ut non perturberis
ex adversis foris occurrentibus pro veritate, sed discas esse pacificus,
etiam inter eos qui pacem oderunt. Praedices veritatem, et non omittas
charitatem. Haec sunt tria praecepta primae tabulae de iis quae
pertinent ad Deum.
Postea sequitur secunda tabula, de iis quae spectant ad proximum. Primum
praeceptum est secundae tabulae in quo tibi praecipitur, ut honores
principium tuum, ut vitam longaevam habere possis (Exod. XX); quoniam
qui non honorat eum a quo est, dignus est ut retinere non possit id quod
est. Secundum praeceptum est: Non occides (ibid.). Convenienter sane cui
in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam
vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod
principium suum honorans, ad vitam quae finem nescit inhiat; hoc vero ex
charitate proximi quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se
relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non moechaberis; et
quartum: Non furtum facies (ibid.). Non moechaberis, hoc pertinet ad
vitam propriam. Non furtum facies, hoc pertinet ad vitam alienam. Supra
enim jussus est homo et suam et alterius vitam conservare, hic jubetur
et suam et alterius vitam non laedere. Justum enim est ut in via vitae
corruptionem caveat, qui in patria vitam incorruptam exspectat, et qui
jam vitam proximi per apertam violentiam non opprimit, etiam per fraudem
occultam in his quae ad usum vivendi data sunt ei non noceat; et non
solum ipse per se non noceat; sed neque nocentibus neque nocere
volentibus, sua auctoritate vel attestatione fiduciam aut firmamentum
praestare praesumat. Hoc enim in sequenti mandato prohibetur cum
dicitur: Non falsum testimonium dices (ibid.). Et quia ab opere
laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et
voluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces
uxorem promixi tui; nec concupisces rem proximi tui (ibid.). Haec sunt
decem praecepta, quae primae perfectionis viam, et semitam pandunt
directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in
seipso dirigit. Secunda per charitatem proximi in latum expandit. Tertia
per charitatem Dei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis
lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius
in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de
expositione decem praeceptorum legis dicta sufficiant.
|
|
