|
Primo gradu, superiori linea, continentur pater et mater. Inferiori,
filius et filia. Quibus quoque nullae aliae personae junguntur. Secundo
gradu continentur in superiori linea avus et avia. In inferiori, nepos
et neptis. In transversa, frater et soror, quae personae duplicantur.
Avus enim et avia tam ex patre, quam ex matre accipiuntur. Quae personae
subsequentibus quoque gradibus similiter pro substantia earum quae in
quo gradu subsistunt in ipso ordine duplicantur. Istae personae in
secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo sunt avi, et paternus,
et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio sive ex filia
procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est aut frater
patris, aut frater matris, qui aut patruus aut avunculus nominantur; qui
et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu veniunt supra proavus et
proavia; infra, pronepos et proneptis. Ex obliquo fratris sororisque
filius vel filia; patruus, amita, id est patris frater et soror;
avunculus, matertera, matris frater et soror. Quarto gradu veniunt supra
abavus et abavia; infra abnepos et abneptis. Ex obliquo fratris et
sororis nepos et neptis; frater patruelis, et soror patruelis, id est
patrui filius vel filia. Consobrinus, consobrina, id est avunculi et
materterae filius vel filia. Amitinus, amitina, id est amitae filius vel
filia. Itemque consobrini sunt qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus
accrescit patruus magnus, amita magna, id est avi paterni frater et
soror; avunculus magnus, matertera magna, id est aviae tam paternae quam
maternae frater et soror. Quinto gradu veniunt supra quidem atavus,
atavia. Infra adnepos, adneptis. Ex obliquo fratris et sororis pronepos,
proneptis; fratris patruelis, sororis patruelis, amitini et amitinae;
consobrini et consobrinae filius vel filia. Proconsobrinus,
proconsobrina, id est patrui magni, amitae magnae; avunculi magni,
materterae magnae filius vel filia. Quibus accrescunt propatruus et
proamita, hi sunt proavi paterni frater et soror; proavunculus,
promatertera, hi sunt proaviae paternae maternaeque frater et soror;
proavique materni. Haec species nec aliis gradibus quam scripta est; nec
aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus,
tritavia. Infra, trinepos, trineptis. Ex obliquo fratris et sororis
abnepos, abneptis; fratris patruelis, sororis patruelis, amitini
amitinae; consobrini, consobrinae; nepos neptis; patrui magni, amitae
magnae; avunculi magni, materterae magnae nepos neptis, propioris
consobrini filius vel filia, qui consobrini appellantur. Quibus ex
latere accrescunt, propatrui proamitae; proavunculi, promaterterae
filius vel filia: abpatruus, abamita, hi sunt abavi paterni frater et
soror; abavunculus, abmatertera, hi sunt abaviae paternae maternaeque,
frater et soror, abavique materni. Haec quoque explanari amplius non
potest, quam ipse auctor disseruit. Septimo gradu qui sunt cognati recta
linea supra infraque propriis nominibus non appellantur; sed ex
transversa linea continentur, fratris, sororis atnepos atneptis;
consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem
constituti sunt, quia ulterius per naturam rerum, nec nomina inveniri,
nec vita succedentibus prorogari potest. In iis septem gradibus omnia
propinquitatum nomina continentur ultra quos nec affinitas inveniri, nec
successio potest amplius propagari.
Quare usque ad sextum gradum consanguinitas custoditur.
Consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad
ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus
lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo
autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut
sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita
propinquitas generis tot gradibus terminetur hoc modo. Filius et filia,
quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex
radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi. Nepos et neptis,
primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius;
adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis
nepos et trineptis, neptis sextus.
Quomodo sunt computandi consanguinitatis gradus.
Gregorius papa VI: Progeniem suam unumquemque ad septimam observare
decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos
ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur.
Alexander episcopus, servus servorum Dei, omnibus episcopis et clericis,
necnon judicibus per Italiam constitutis, salutem et apostolicam
benedictionem. Ad sedem apostolicam perlata est quaestio noviter exorta
de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti
existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et
ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore
affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda
generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum
in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam
gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse
nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum
in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator
promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere
moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in
quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes,
numerationem sanctorum Patrum et antiquam Ecclesiae computationem usque
ad nos perductam, perversa quadam calliditate disturbare nituntur. Nos
vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita
in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et clericis
atque judicibus diversarum provinciarum. Denique diu ventilatis legibus
et sacris canonibus, distincte invenimus ob aliam atque aliam causam
alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden
ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel
successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac
igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad
alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis
singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine
duabus personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt
personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit
perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem
terminum convenire manifestum erit. Justinianus namque usque ad quem
gradum consanguinitas ipsa perduret in suis legibus non definivit.
Canones vero ultra septem nullam numeravere generationem. Sexto quippe
gradu determinato in ipsis legibus subintulit imperator. Hactenus
ostendisse sufficiat quemadmodum gradus cognationis numerentur, namque
ex iis palam est intelligere quemadmodum ulteriores gradus numerare
debeamus. Generata quippe persona gradum adjicit. Ecce in iis brevibus
verbis aperte ostenditur tales gradus quales isti computant, non tantum
usque ad sextum, verum et ultra numerari debere, cum ultra sex
ulteriores gradus numerandos esse decernat. Ubi enim ait ulteriores
gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc
esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint
canones, dicamus hoc quod veritas habet scilicet quod non terminatur
consanguinitas in hujusmodi sexto, et terminatur secundum canones in
septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine
concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt.
Fratres itaque qui secundum saeculares leges dicuntur in secundo, juxta
canones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in
quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in
sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus
scribuntur, in octavo et in decimo, in canonibus definiuntur in quarto
et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut qui secundum
canones dicuntur in sexto vel in septimo, secundum leges accipiantur in
duodecimo vel quarto decimo. Nam in septem gradibus si canonice et
usualiter numerantur, omnia propinquitatum nomina continentur, ultra
quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina reperiuntur, nec successio
potest amplius praerogari, nec memoriter ab aliqua generatione
recordari. Ne vero in hac computatione consanguinitatis aliqua dehinc
valeat ambiguitas remanere, aliam quam quidam faciunt numerationem in
hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam qui non a
fratribus sed a filiis eorum, id est patruelibus vel consobrinis
genealogiam numerare incipiunt dicentes filios fratrum in prima
computari generatione debere, quia fratres quasi quidam truncus ex quo
caeteri ramusculi oriuntur existunt. Sed nec ista graduum computatio si
bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia
poterit esse diversa
Libro tertio Institutionum, sexto capitulo, ae aradibus cognationis.
Hoc loco necessarium est exponere quemadmodum gradus cognationis
numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra
numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere
dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior liberorum; ex
transverso fratrum, sororum eorumve qui vel quae ex iis progenerantur,
et consequenter patrui, amitae, avunculi, materterae. Et superior quidem
et inferior cognatio a primo gradu incipit. At ea quae ex transverso
numeratur a secundo. Primo gradu est supra pater, mater: infra filius,
filia. Secundo, supra avus, avia; infra nepos, neptis; ex transverso,
frater et soror. Tertio, supra proavus, proavia, infra pronepos
proneptis; ex transverso fratris sororisque, filius filia. Et
consequenter patruus, amita; avunculus, matertera. Patruus est patris
frater, quem graeci [p][a][t][r][ohti][isub][oac][n] [sbeegv]
[p][a][t][r][aac][d][e][l][ph][o][n] vocant. Avunculus est matris
frater, qui apud eos proprie, [m][ee][t][r][ohti][isub][oac][sf]
appellatur et promiscue [th][e][iti][o][sf] dicitur. Amita est patris
soror, matertera est matris soror, quae ut supra patet [th][e][iac][a]
appellatur. Quarto gradu supra abavus, abavia, infra abnepos abneptis.
Ex transverso fratris sororisque nepos neptis, et consequenter patruus
magnus, amita magna, id est avi frater et soror. Item avunculus magnus,
matertera magna, id est aviae frater et soror. Consobrinus, consobrina,
id est quicunque vel ex fratribus aut sororibus progenerantur. Sed
quidam recte consobrinos eos proprie dici putant, qui ex duabus
sororibus progenerantur, quasi consororinos. Eos vero qui ex duobus
progenerantur fratribus, proprie fratres patrueles vocari. Si autem ex
duobus fratribus filiae nascerentur, sorores patrueles appellantur. At
eos qui ex fratre et sorore progenerantur, amitinos proprie dici. Amitae
filii consobrinum te appellant; si fuerit tua amita. Item amitae tuae
filios, tu illos, amitinos. Quinto gradu supra atavus, atavia. Infra,
abnepos abneptis. Ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis,
et consequenter propatruus proamita, id est proavi frater et soror;
proavunculus, promatertera, id est proaviae frater et soror. Item
fratris patruelis, sororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini
et amitinae, filius, filia, propior sobrinus, sobrina. Hi sunt patrui
magni, amitae magnae; avunculi magni, materterae magnae filius, filia.
Sexto gradu sunt supra, tritavus tritavia, infra, trinepos trineptis; ex
transverso fratris sororisque abnepos abneptis. Et consequenter
abpatruus, abamita, id est abavi frater et filia. Item sobrini,
sobrinae, qui quaeve ex fratribus vel sororibus patruelibus vel
consobrinis vel amitinis progenerantur, filius, et filia. Hactenus
ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque
ex iis palam est intelligere quemadmodum ulterius quoque debemus gradus
numerare. Quippe semper generata quaeque persona gradum adjicit, ut
longe facilius sit respondere quoto quisque gradu sit quam propria
cognationis appellatione quemque denotare. At agnationis quoque gradus
eo modo numerantur. Sed quia magis veritas occulata fide quam per aures
animis hominum infigitur, ideo necessarium duximus, post narrationem
graduum etiam eos praesenti libro inscribi, quatenus possint et ex
auribus, et ex inspectione adolescentes perfectissimam doctrinam graduum
adipisci.
Ex epistola Joannis Constantinopolitani episcopi.
Gregorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota
generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit.
Quaedam lex Romana in republica permittit ut sive frater et soror; sive
duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia
misceantur. Sicut experimento didicimus, in tali conjugio sobolem non
posse succrescere. Unde necesse est ut jam quarta vel quinta generatione
fideles licenter sibi jungantur. Item Joannes dicit: Verum post multum
temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino
scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime
solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit
rationem. Quod scripsi Augustino gentis Anglorum episcopo, alumno
videlicet, ut recordaris, tuo, de consanguinitatis conjunctione ipsi et
Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat
metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime
scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis
existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma
radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem
inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est
usque ad septimam generationem jungantur. Sed quod adhuc illis neophytis
existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis et exemplis
instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter
excludere oportet. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum,
non escam (I Cor III), ista illis modo, non posteris, ut praefixum est,
temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma adhuc radice
plantatum erat erueretur, sed aliquantulum firmaretur et usque ad
perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda
curavi ut ii qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia
contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae
generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter
permisisse cognoscant.
Zacharias papa, capitulo primo.
Asserentibus hominibus de Germaniae partibus didici, quod beatae
recordationis papa Gregorius dum eos ad religionem. Christianitatis
divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese
copulare generatione, quod quidem Christianis licitum non esse, dum
utique se cognoverint, sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam
minime scriptum reperimus, non ambigamus.
Item capitulo quinto.
Ut consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria
cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio
copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo
permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse
innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus
divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut
sacerdos loci consideraverit.
Decretum Gregorii Junioris
Si quis fratris uxorem duxerit in conjugium, anathema sit. Si quis
novercam aut nurum suam duxerit, anathema sit. Si quis de propria
cognatione vel quam cognatus habuit duxerit in conjugium, anathema sit.
Beda in Historia Anglorum.
Interroganti Augustino utrum debeant duo germani fratres singulas
sorores uxores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae,
respondit Gregorius: Hoc fieri omnibus modis licet. Nequaquam enim in
sacris eloquiis invenitur quod huic copulae contradicere videatur.
Responsio Gregorii ad Augustinum. Cap. 37.
Cum noverca misceri grave facinus est, quia in lege scriptum est:
Turpitudinem patris tui non revelabis (Levit. XVIII). Neque enim
turpitudinem patris filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt
duo in carne una (Gen. II). Qui turpitudinem novercae quae una caro cum
patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem
revelabit. Cum cognita quoque fratri misceri prohibitum est, quia per
conjunctionem priorem caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam
Joannes Baptista capite truncatus, et sancto martyrio consummatus est
|
|
