|
Septem capitalia vitia sive principalia, sive originalia, sacra
Scriptura commemorat, quae ideo capitalia vel principalia vel originalia
dicuntur, quia reliquorum omnium caput sunt et principium et origo.
Omnia quippe alia ab istis septem vitiis oriuntur. Hoc autem interesse
videtur inter peccata et vitia, quod vitia sunt corruptiones animae, ex
quibus si ratione non refrenentur, peccata, id est actus injustitiae
oriuntur. Quando autem tentanti vitio consensus adhibetur actus
injustitiae est quod peccatum dicitur. Itaque vitium est infirmitas
spiritualis corruptionis, peccatum autem ex corruptione oriens per
consensum actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu infirmitas
est, cui in quantum infirmitas est misericordia debetur, praemium autem
et corona in quantum ab actu iniquitatis cohibetur. Cum consensu vero
vitium culpa fit, ubi in quantum vitium est malum est, in quantum
voluntarium est poena dignum est. Vitium ergo est in corruptione,
peccatum autem in actione. Actus vero peccati solo consensu perficitur,
etiamsi foris opus non fuerit, quia quod iniquitatis est per consensum
pravum in sola voluntate completur, etiam tunc cum ab eo quod vult
perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum est totum et
quod amplius non facit suum non est; nec ab ipsa est quod amplius non
facit sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur; cui quidem
id quod foris est opus tantum in malitia adjicit quantun ipsum qui intus
operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vitia origo
peccatorum sunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis. Quae quidem,
sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia corruptio sunt,
cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim
originalia sunt, poena in ipsis exercetur. In quantum voluntaria, poena
ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superbia; secunda, invidia;
tertia ira; quarta, acidia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima,
luxuria. Ex iis tria hominem exspoliant, quartum flagellat spoliatum;
quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum
servituti subjicit. Superbia aufert homini Deum, invidia proximum, ira
seipsum, acidia flagellat spoliatum, avaritia flagellatum ejicit; gula
ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis
in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem;
quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per
superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam
frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam
concuicatur, et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae
excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationabilis
perturbatio mentis. Acidia est ex confusione mentis nata tristitia, sive
taedium et amaritudo animi immoderata; qua jucunditas spiritualis
exstinguitur; et quodam desperationis principio mens in semetipsa
subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi. Gula est
immoderatus appetitus edendi. Luxuria est concupiscentia explendae
voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel contra
rationem effervens. Superbiae duo sunt genera. Unum intus, alterum
foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis;
jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet,
alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat,
alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem
se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim
timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi
placens perverse, diverso licet modo inordinate convincitur gloriari. Si
quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem
invenit vitia capitalia, de quibus peccata omnia, actus iniquitatis et
injustitiae opera oriuntur. Peccata autem alia venialia, alia criminalia
dicuntur. Venialia sunt quae nec facile vitari possunt, ut aliquando non
fiant, neque multam turpitudinem vel laesionem magnam habent si fiant.
Criminalia dicuntur quae vel laesionem magnam inducunt, vel turpitudinem
ingerunt in quibus vel Deus vel proximus multum offenditur, vel ipse qui
facit maculatur. Talia sunt homicidia, adulteria, perjuria, furta, et
quae iis similia adjunguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae,
sacrilegia, incestus, et caetera talia. Venialia sunt sicut ira levis et
transitoria, risus et hujusmodi, quae sine deliberatione agentium
contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate
praecipitanter.
|
|
