|
Sunt qui dicant relapsis in pristina peccata locum veniae amplius non
esse; propterea quod quaedam Scripturarum testimonia iis qui post
acceptam poenitentiam ad priora peccata redeunt, aditum salutis negare
videntur. Et sunt quidem ejusmodi quaedam dicta in quibus non hoc quidem
dictum est, sed a non bene intelligentibus hoc dictum esse videtur.
Apostolus Paulus in illa Epistola quam ad Hebraeos scripsit, sic ait:
Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum
coeleste, et participes facti sunt Spiritus sancti, gustaverunt
nihilominus bonum Dei verbum, virtutesque saeculi venturi et prolapsi
sunt, renovari rursus ad poenitentiam, rursum crucifigentes sibimetipsis
Filium Dei et ostentui habentes (Hebr. X). Et rursum: Voluntarie enim
peccantibus, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro
peccatis hostia (Hebr. X). Et iterum scriptum alibi invenitur. Quia
locus non est secundae poenitentiae. Sed, sive haec sive alia, talia
scripta vel dicta catholicorum virorum super hoc inveniantur, nulla
ratione existimandum est eos qui recte sapuerunt hoc astruere voluisse
quod in qualiacunque peccata prolapsi, vel poenitere non possent, si per
divinam misericordiam respicerentur, aut veniam consequi non valerent,
si per veram poenitentiam compungerentur. Hoc enim fides catholica
omnino non recipit, quia qui dixit: Non dico tibi septies, sed usque
septuagies septies (Matth. XVIII); se nec secundam, nec tertiam, nec
quotamlibet peccatoris poenitentiam veram duntaxat refutare
significavit. Quod ergo dictum est impossibile esse eos qui post
illuminationem gratiae et gustum doni coelestis et participationem
Spiritus sancti, prolapsi sunt, renovari rursus ad poenitentiam, vel sic
intelligendum est, quod per se cadere potuerunt sed per se surgere non
possunt, atque ideo illis impossibile esse Deo non esse. Sicut scriptum
est: Spiritus vadens et non rediens (Psal. LXXVII). De via perditionis
dictum est, quod omnes qui ingrediuntur per eam amplius non revertentur,
quia homo per se quidem ad malum ire potest, per se redire non potest,
nisi per gratiam adjuvetur; et adjutus sic ad poenitentiam renovetur.
Vel sic ergo intelligendum est quod scriptum est. Impossibile esse
prolapsos ad poenitentiam renovari, vel propheticum illud quod dictum
est: Virgo Israel cecidit, non adjiciet ut resurgat virgo Israel (Amos.
V) (in quo similiter quidam a recta intelligentia erraverunt) his verbis
expressum convenienter quis dicat.
Nam quia sanctus Hieronymus super hunc locum quaedam verba ambigua
exposuit, quidam qui ex Scripturis libentius materiam erroris quam
aedificationis assumunt; lapsos reparari non posse conantur astruere.
Ait enim: Quod cum Deus omnia possit, de corrupta virginem facere non
potest. Ipse viderit quid dicere voluerit; ego a puritate christianae
fidei non discedo. Veritas una est. Apostolum dicentem audio: Si aliud
angelus evangelizaverit anathema sit (Gal. I). Ego tamen sic sentio quia
aliquid dicere voluit, etiam si ego nesciam quid dicere voluit. Sic
tamen pium est mihi sentire quod verum dixit, etiam si forte
competentius vel evidentius dixisse potuisset quod dixit. Ego dictum
catholici viri ad catholicam veritatem interpretari conabor. Tamen si de
corruptione carnis intelligitur hoc, stultum est sic sentire, quod homo
carnem suam vitiare possit, Deus sanare non possit. Si de corruptione
cordis hoc intelligitur, et hoc similiter stultum est dicere; quia homo
peccare possit, Deus justificare non possit, et tantum justificare;
quantum ille peccare. Si autem idcirco illud non posse dicitur Deus;
quia factum est, et quod factum est, non factum esse non potest; quia
quod verum est, falsum esse non potest, et idcirco non potest, quia
contra veritatem non potest, quia si contra veritatem posset, contra
seipsum posset, qui veritas est. Quod pondus habet hoc dictum magis quam
si diceretur de alio quolibet, quod factum est, jam non esse factum non
potest, etiam si quod factum est, emendari potest, ut factum esse non
noceat quod factum est? Certum est quia qui cadit resurgere potest, et
non solum resurgere sed etiam melior resurgere quam fuit, cum cecidit.
Multi ceciderunt et meliores surrexerunt quam fuerunt antequam
ceciderunt; meliores etiam quam futuri fuissent si non cecidissent, quia
ad hoc ipsum cadere permissi sunt, ut ex ipso casu suo et ruina
erudirentur, et meliores efficerentur. Nemo tamen melior post casum
surrexit, vel surgere potuit, quam fuisset etsi non cecidisset, et haec
quae modo resurgendo bona operatus est, omnia stando operatus fuisset.
In hoc secundum aliquid dici potest, quod omnis qui cadit id quod
cadendo perdit amplius totum recuperare non potest, quia quidquid post
ea ad correctionem vel ad recuperationem adjecerit, facere omnino non
potest, quin melior fuisset, si haec omnia haberet, et tamen non
cecidisset. Propterea nemo in spe correctionis peccare debet, quia quod
semel amittitur, amplius ipsum non recuperatur, quia quidquid adjectum
postea fuerit pro reparatione perditi non est ipsum; sed aliud pro ipso,
et plus utique esset si utrumque simul esset. Quod idcirco fieri non
potest, quia sicut tempora transacta amplius non redeunt, ita quae semel
perpetrata fuerint amplius non facta esse non possunt. Si igitur virgo
es, custodi diligenter quod habes. Noli in spe peccare, noli cadere,
quasi melior surrectura sis. Quidquid postea feceris, facere tamen non
potes, quin melior esses si hoc faceres et virgo esses. Sic itaque
fortasse secundum hunc modum convenienter intelligitur, quod virgo
Israel cecidit et non adjiciet, ut resurgat virgo Israel. Et quod ubi
mille erant, centum erunt, et ubi centum, decem in domo Israel. Si in
hunc modum lapsos ad poenitentiam renovari non posse, dicimus, nihil
inconveniens fortassis dicimus, neque poenitentibus viam indulgentiae
claudimus, sed periculum cadendi demonstramus. Si enim magnum est
aliquando surgere, majus utique est, nunquam cecidisse. Si bonum est
sanatum esse, melius est nunquam corruptum fuisse. Est adhuc alius
sensus quem in supradicta sententia eadem veritate intelligere possumus,
utrum aequali convenientia, nescio. Impossibile est, inquit, eos qui
semel illuminati sunt, et caetera quae adjecit, prolapsos rursus
renovari ad poenitentiam; et quasi causam subjunxit quare ejusmodi ad
poenitentiam renovari non possint; rursus, inquit, crucifigentes et
ostentui habentes Filium Dei. In hoc ergo denuo renovari non possunt,
quia aliam crucem et aliam mortem Filii Dei habere non possunt; non quia
poenitentibus venia denegetur, sed quia pro peccantibus Christus iterum
non morietur. Custodi ergo salutem tuam, semel pro illa Christus mortuus
est. Si illam amiseris, non poteris habere Christum alium qui pro te
moriatur, vel ejusdem Christi mortem aliam. Dicit tibi Christus: Serva
salutem tuam, ego semel pro illa mortuus sum. Si illam amiseris, ego
iterum mori non possum, tamen eadem morte, amissam iterum reddere
possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea
acquisitam voluntarie peccando iterum amiseris, quantum in te est,
iterum crucifigi, iterum me mori compellis. Ego carnem meam hostiam
obtuli, ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, non ut
voluntarie peccantes et in peccato persistentes justificarentur. Qui
ergo de peccato poenitent, habent in ea hostiam expiationis. Qui autem
in peccatis suis voluntarie permanent, non habent ex ea causam
salvationis. Hostia quidem ista data fuit illis ut per eam expiarentur
de peccato poenitentes; sed jam nunc non relinquitur eis ipsa hostia ut
per eam in peccato voluntarie persistentes justificentur. Non ergo
putent voluntarie peccantes istam hostiam ad se pertinere, quia
voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato, quia non
possunt sibi eam usurpare quae ita oblata est, ut iis prosit qui de
peccatis poenitent, non qui permanent in peccatis. Sic una veritate
manifesta, alia quoque in lucem venit. Quod autem dictum est quod non
est locus secundae poenitentiae, ita quidam intelligere volunt, quia
tota haec vita locus est poenitentiae homini peccatori. Qui hic
poenitentiam facere volunt locum habent, quia hic locus datus est
poenitendi hominibus. Qui autem hic poenitentiam facere nolunt, in alia
vita etiam si voluerint facere poenitentiam non poterunt, ita ut fructum
habeat poenitentia illorum, quia locum non habet. Prima ergo poenitentia
in hac vita locum habet. Secunda poenitentia post hanc vitam locum non
habet; nec fructum habent, etiam si dolorem habent. Alii hoc dictum
intelligunt de publica poenitentia, quam dicunt iterari non posse
propter rigorem et castigationem, ne homines sacramenta Dei contemnant.
Sed unusquisque prout potuerit secundum veritatem sentiat. Ego illum qui
dixerit ideo locum non esse secundae poenitentiae; quia una debet esse
poenitentia homini, quandiu vivit, ut semper de praeteritis doleat, et
se a futuris custodiat, et nunquam ad peccata redeat quae semel dimisit,
et qui hoc facit quod debet facere, facit. Et qui aliter facit, id est
qui ad peccata praeterita revertitur, ut cum peccaverit quandiu vult
iterum ad poenitentiam redeat, et quasi post primam secundam faciat
poenitentiam, facit quod facere non debet, nec tamen in eo quod
poenitet, male facit, sed in eo quod non perseverat in poenitentia male
facit. Qui sic dixerit locum non esse secundae poenitentiae, ego illum
faciliorem invenisse exitum puto, et sine scrupulo quaestionis molestiam
declinasse.
|
|
