|
In principio operis, quod vestra instantia magis quam alacritate propria
aggressus sum, mundi hujus sensibilis originem et dispositionem, quam
brevissimo potui sermone et qui maxime, ut propositum nobis fuerat,
introducendis conveniat, explicui; nunc vero consequens est ut
creationem hominis (propter quem mundus ipse factus est) sermone
prosequamur eo sane ordine loquendo incedentes quem Creator ipse rerum
demonstravit operando. Prius siquidem opifex Deus mundum fecit; ac
deinde hominem possessorem et dominum mundi, ut caeteris omnibus jure
conditionis dominaretur homo, ipsi a quo factus fuerat soli voluntaria
libertate subjectus. Unde constat creationem hominis, rerum omnium
visibilium conditione posteriorem quidem tempore, sed causa priorem
fuisse: quia qui factus est post omnia, propter eum omnia facta sunt.
Causa ergo conditionis humanae ante omnia est; et ipsam investigare
oportet supra omnia et ante omnia quae tempore orta sunt, et ante
tempora ordinata sunt. Si enim omnia Deus fecit propter hominem, causa
omnium homo est; et causaliter homo prior omnibus est, ipsum vero
propter quod homo factus est prius homine est; et multo ante omnia
quibus homo causaliter prior est. Id autem propter quod factus est homo,
quid aliud erit nisi ipse a quo factus est homo? Si ergo causa mundi
homo est, quia propter hominem factus est mundus et causa hominis Deus
est, quia propter Deum factus est homo; ergo Deus erat et mundus non
erat, neque homo erat; et factus est propter Deum homo qui non erat et
mundus propter hominem qui necdum erat; et quasi eadem causa videbatur
quod factus est homo propter Deum et quod propter hominem mundus factus
est. Nam et homo factus est ut Deo serviret propter quem factus est; et
mundus factus est ut serviret homini propter quem factus est. Et quasi
idem erat et idem non erat; quia idem non erat propter quos erat. Deus
perfectus erat et plenus bono consummato; neque opus habuit aliunde
juvari, quoniam nec minui potuit aeternus, nec immensus augeri. Homo
vero natura egens erat alieni auxilii, quo vel conservaret quod mutabile
acceperat, vel augeret quod non consummatum habebat. Ita positus est in
medio homo, ut et ei serviretur et ipse serviret, et acciperet utrinque
ipse, et totum sibi vindicaret; et reflueret totum ad bonum hominis, et
quod accepit obsequium et quod impendit. Voluit enim Deus ut ab homine
sibi serviretur; sic tamen ut ea servitute non Deus sed homo ipse
serviens juvaretur, et voluit ut mundus serviret homini, et exinde
similiter juvaretur homo, et totum hominis esset bonum, quia propter
hominem totum hoc factum est. Ergo totum bonum hominis erat: videlicet
et quod factum est propter ipsum, et propter quod factus est ipse. Sed
aliud bonum deorsum erat et de subtus sumebatur ad necessitatem, aliud
bonum sursum erat, et desuper sumebatur ad felicitatem. Bonum quippe
illud quod in creatura positum erat, bonum erat necessitatis; quod vero
in Creatore erat bonum, bonum erat felicitatis. Et utrumque ad hominem
ferebatur quia utrumque homini debebatur; quia propter alterum factus
est homo, ut illud possideret et frueretur; alterum propter hominem
factum est ut illud acciperet et juvaretur. In tantum ergo rationalis
creaturae conditio caeteris omnibus quae propter ipsam facta sunt
excellentior esse probatur; quod omnium causa ipsa est. Causa vero ejus
alia nulla est, nisi ipse a quo ipsa est. Sicut enim ab ipso est, ut
aliquid esset; sic propter ipsum est, ut beate esset; alterum sumens ab
ipso, hoc est quod esset; alterum in ipso, hoc est quod beate esset. Sed
dicet aliquis: Quare Deus creaturam fecit si juvari ipse non potuit per
creaturam? qui alteri fecit quod sibi non fecit quando alter nemo erat
nisi ipse qui fecit. Quasi enim pro nihilo factum esse videtur et causam
non habuisse, ut fieret quod ita factum est; ut inde nec juvaretur ille
qui fecit quia perfectus non eguit; nec alter inde juvaretur, quia
praeter ipsum qui juvari posset alter non fuit. Et hoc fortassis
diligentius consideratum aliquem movere possit; propterea causam
conditionis rationalium quam in solo rerum auctore constituimus, non
solum pro hominibus de quibus sermo propositus erat, verum etiam pro
angelis; quoniam et ipsi sicut ejusdem naturae participes sunt, ita
quoque ab eodem fonte originis causam trahunt: generali quadam
consideratione investigare oportet; quoniam in ipsa principium consistit
universorum quae facta sunt.
|
|
